Пастирски посланија
Архива
![](https://krushdem.org/wp-content/uploads/2023/11/lenta-75-e1700132911582-1024x220.jpg)
Пасхална порака 2023
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
оваа Пасха како велигденска порака го упатуваме словото од Св. Јован Златоуст кое се чита токму на денот на Пасха. Во продолжение следува содржината на тоа слово:
Кој е благочестив и богољубив, нека се насладува со ова чудесно и светло торжество на преславното Христово воскресение. Кој е благоразумен слуга и не ги сокрива во земја дадените му од Бога таланти, нека влезе радосен во радоста на својот Господ. Кој се потрудил со пост, нека го земе сега својот динариј. Кој работел уште од првиот час, нека ја прими денес својата праведна плата. Кој дошол по третиот час, нека празнува со благодарност. Кој успеал да дојде по шестиот час, нека не се беспокои ниту најмалку, бидејќи од ништо нема да биде лишен.
Кој задоцнил до деветтиот час, нека пристапи без да се сомнева и без да се плаши. Кој стасал дури во единаесеттиот час, и тој нека не се плаши заради своето доцнење. Бидејќи штедриот и великодушен Господар го прима и последниот како и првиот; го успокојува оној што дошол во единаесеттиот час, како и оној кој работел уште од првиот час; и последниот го милува по снисходење и првиот го задоволува со заслужена награда; и на оној му го дава заслуженото и овој го дарува по Својата добрина; и делата добри ги прима со радост и намерата ја поздравува со љубов; и на трудот му оддава чест и расположението го пофалува.
Затоа, сите влезете во радоста на својот Господ; и првите и вторите примете плата;
богати и сиромаси, еден со друг ликувајте;
воздржници и мрзливци, почитувајте го денот со општо торжество;
вие кои постевте и кои не постевте, веселете се денес.
Трпезата е обилна, од неа наситете се сите. За блудните синови Отецот го закла угоеното Теле, никој нека не излезе гладен, сите насладете се со гозбата на верата, ползувајте се од богатството на добрината.
Никој нека не се жали од сиромаштија, зашто се јави општото царство. Никој нека не тагува заради гревовите, зашто од гробот на Спасителот заблеска простувањето. Никој нека не се плаши од смртта, зашто нè ослободи смртта на Спасителот.
Ја поништи Оној Жизнодавецот Кој беше од неа обземен. Го опустоши адот Оној Кој слезе во адот. Се огорчи адот што го вкуси Телото Негово.
Претскажувајќи за тоа столетија порано, пророкот Исаија воскликна: Адот, вели, се огорчи, кога долу Те сретна,
адот се огорчи, бидејќи се поништи,
адот се огорчи, бидејќи се посрами,
адот се огорчи, бидејќи се умртви,
адот се огорчи, бидејќи се сотре,
адот се огорчи, бидејќи се окова.
Прими тело, а наиде на Бога. Прими земја, а во неа сретна небо. Го прими она што го гледаше, а потпадна под она што не го гледаше.
Каде ти е, смрт, бодилото?
Каде ти е, аду, победата?
Воскресна Христос и ти се ничкоса. Воскресна Христос и паднаа демоните. Воскресна Христос и се радуваат ангелите. Воскресна Христос и животот се зацари. Воскресна Христос и никој не остана мртов во гробовите, зашто, Христос, воскреснувајќи од мртвите, стана првина меѓу умрените.
Нему слава и власт во вековите на вековите. Амин.
Христос воскресе!
На Пасха, 2023 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Божикна порака 2022
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Годишниот круг на годинава што изминува нѐ доведе до светлиот празник на Рождеството Христово. Празникот на Раѓањето Христово е на 25 Декември и за православните христијани од кои некои сè уште го употребуваат Јулијанскиот календар за црковните споменувања, како ние, денес е 25 Декември. Според Григоријанскиот календар кој го употребуваме денес е 7 Јануари. Да се каже дека денес е 25 Декември, а не 7 Јануари изгледа доста невешто, особено затоа што на континентот на кој живееме дури и повеќето од оние кои го празнуваат Божиќ по Јулијанскиот календар, ја дочекуваат Новата година по Григоријанскиот календар. Тоа многумина ги збунува, па дури ги поттикнува да го прекинат божиќното воздржување та без воздржување да ја прослават Новата година.
Не сите, чеда возљубени, го имаат тоа духовно ниво да се воздржуваат кога околината не се воздржува. Но, да се биде воздржлив кога повеќето во околината во која живееме се невоздржливи, нѐ прави да бидеме браќа на Бога кој заради нас луѓето и заради нашето спасение денес се раѓа како човек. Се раѓа Христос како човек, а притоа роден од Отца како Бог и останува за секогаш и Бог и човек. Како Бог Тој господари со сѐ што претходно створил ни од што, како човек Тој ни го покажува патот кон вечниот живот. А ние луѓето сме гладни и жедни за вечен живот, само на некого кој има вера дека Бог се јави во тело тоа му се гледа возможно, друг кој смета дека Бог ниту дошол во овој свет, ниту пак веруваат во Неговото постоење, вечноста им се гледа неостварлива.
Но, овој празник ги возвишува до висината на големата тајна на боговоплотувањето оние кои сакаат да се нурнат во длабочината на овој несекојдневен настан. Синот Божји пак, го понижува, како би можеле да се сретнеме, зашто ако Тој не се понижи, а ние не се возвишиме, средбата ќе ни биде невозможна. Тој во овој свет доаѓа преку раѓање од Пресвета Богородица, само за да се сретне со нас кои биваме родени од жена, иако еднаш за секогаш роден е од Бога Отца уште пред времето да почне да постои. Ние, пак, треба да се возвишиме преку верата во Оној Кој се понижи за да се сретнеме со Него некаде на помалку од половината од нашиот поминат пат.
Не само што е несфатливо Неговото божество, вели Св. Григориј Палама,[1] туку и начинот на Негово соединување со телото е непоимлив, како што и Неговото бесконечно снисходење и божествената и неизречива возвишеност го надминува секој ум и секој збор, бидејќи Тој не може да се спореди со творбата.
На Неговото понижување кое е одраз на неговото најдлабоко смирение вознемирени се гордите демони, зашто не можат веќе со гордост да го прелестуваат родот човечки. Господ преку сопственото вочовечување, ја покажа вредноста на смирението која е потполно спротивна од гордоста на демоните.
Затоа, љубени во Богомладенецот Христос, нашиот Бог не е само добар учител кој со својата наука нѐ води кон совршенство, какви се гуруата во многу религии од Истокот. Нашиот Бог е и дете, а тоа значи ништо човечко не му е туѓо. На себе прими сѐ што поседува човекот, освен гревот. Само затоа може да биде наш Спасител, не значи само затоа што нѐ учи на возвишен живот, туку пред сѐ и над сѐ затоа што ја прими на себе целата човечка природа и преку крстот истата ја внесе во вечноста. По Неговото раѓање како човек, по неговото распетие на крст, но особено по Неговото воскресение, ние луѓето, но и целата створена природа учествуваме во вечноста.
Семоќниот Бог се роди како немоќно дете и нека им замолкнат устите на оние кои Бога го доживуваат само како судија. Нашиот христијански Бог на крајот од историјата ќе се покаже и како судија кој ќе им суди на сите, но Тој е и едно немоќно дете кое на себе ги зема гревовите на светот. Нашиот Бог во светот се појави како дете, а како судија сè уште не се појавил. Со таа присност и детинска незлобивост нѐ привлекува и не нѐ оттурнува преку надмоќта на судија.
Сосем е точно она што го вели Св. Атанасиј, дека Бог се вочовечи за ние да се обожиме.[2] Но, можеби уште попрецизно би било да се рече дека Бог се роди како дете, за човекот да постане како дете. Зашто нам ќе ни нема Царство небесно без да постанеме деца.[3]
Затоа браќа и сестри во детето Христос, ние кои Тој нѐ прифатил за Негови браќа и сестри, денес да се поклониме на Неговото смирение, но да не застанеме тука, туку да се вежбаме и ние во смирението кое Тој ни го покажа. Тоа смирение ќе ни ја отвори вратата на вечноста со која Господ нека нѐ причести во вековите на вековите.
ХРИСТОС СЕ РОДИ!
Издадено на Божиќ 2022г.
во Ставропигијалниот манастир „Св. Јован Златоуст“ во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
[1] Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Ὁμιλία 58, Στην κατᾶ σάρκα σοτηριώδη γέννησι τοῦ Κυρίου καὶ Σωτήρως μας Ἰησού Χριστοῦ, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Ἄπαντα τὰ ἔργα, τόμος 11, издание: Πατερικαί ἐκδοσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς» Θεσσ/νίκη, 1986, с. 456-458.
[2] Пред Св. Атанасиј тоа го вели Св. Иринеј Лионски, Είρηναίου Λιών, Κατά αἱρέσεων, 5; Αθανάσιος, Κατὰ Ἀριανῶν λόγος 1, PG 26,53B, а после нив Григориј Богослов, Γηγορίου Ναζιανζηνού, Ἔπη δογματικά 10, PG. 37,465.
[3] Мт. 19,13-14; Марко 10,13-16; Лука18,15-18.
Пасхална порака 2022
ПАСХАЛНА ПОРАКА*
„Вчера се сопогребав со Тебе Христе, денес, совостанувам со Тебе воскреснатиот, вчера се сораспнав со Тебе, Ти сопрослави ме Спасителе во Царството Твое.”
Атмосферата на конформизам во којашто живее современиот свет, сака да воспостави критериум на живот без болка, без мака, без жалост, без страдање, едноставно живот без крст. Сите служби во овој свет се насочуваат и се развиваат кон таа цел, да го ублажат страдањето на човекот, да ја направат поднослива болката на неговото распнување на кое бива воден дури и без тоа да го сака.
Во многу земји од светот за коишто велиме дека се напредни, мртовците пред погреб ги шминкаат и разубавуваат, сè со цел да не се прикаже целиот ужас на смртта, да се разблажи болката на оние кои жалат за ближниот, да се намали тагата предизвикана од нeизвесноста донесена со смртта. Човекот, денес, свесно се труди, па дури и вежба, како помалку или воопшто да не се потсетува на смртта. Вежба како смртта која според сè е нешто најлошо и најгорко што може човекот да вкуси, да ја потисне до заборав, да ја онеприсутни, ако веќе не може потполно да ја уништи.
Наместо да го прими лекот за бесмртност, наместо да заедничари со Воскреснатиот кој е извор на живот вечен, наместо да ја сотре смртта со силата на Воскресението Христово, човекот честопати смета дека му е полесно проблемот со смртта да го одложи за подоцна, со неа да не се занимава додека е млад и способен, сеќавањето на катастрофата предизвикана од неа да го избледи до исчезнување и сметајќи дека ја нема, да биде посреќен.
Но, смртта ќе остане човековиот најголем непријател, дури и во услови да биде игнорирана, занемарувана, потиснувана. Таа ќе остане суштински нерешен проблем за секој кој не сака да прими лично решение за неа, без разлика што истата е еднаш за секогаш од Христа победена и сотрена до непостоење. Во светот во кој покрај неа постои и Воскресение и живот вечен, таа ќе остане како мамец на кој ќе се ловат непросветлените, неверните, безнадежните.
Браќа и сестри, чеда во Христа возљубени,
Нас Господ нѐ просветлил да ги оставиме делата на мракот кои водат кон смрт и распаѓање. Нè повикал со верата да ја победиме смртта, а со надежта во Царството Божјо потполно да ја сотреме. Нè повикал да го љубиме Него, кој прво нас нè возљуби, но да се љубиме и едни со други, зашто на тој начин нема да бидеме подведени на разделбата која ја носи смртта. Љубовта е победа над смртта, токму затоа што ја спречува делбата, цепењето и распаѓањето. Во љубовта сме едно, едно со нашиот Господ, но едно и помеѓу себе. Тоa единство нè прави учесници во телото на Воскреснатиот Христос, нè поврзува со врската на совршенство, та така сплотени да станеме победници, да извикаме со апостолот: „Смрт каде ти е осилото, аде каде ти е победата?” (1Кор. 15,55)
Но, ако партиципираме или подобро речено, ако сакаме да партиципираме во прославеното Тело Христово кое е Црквата, не можеме и не смееме да го одбегнеме крстот, страдањето, болката и жалоста кои произлегуваат од распнувањето на тоа Тело. Христос умре и воскресна. Ако не умреше не можеше да воскресне, но не можеше ниту да ја победи смртта, ниту да донесе живот вечен. Така, преку Неговиот крст, смртта стана премин кон вечноста, Пасха кон невечерниот осми ден, а не пропаст и распаѓање.
Затоа Свети Јован Дамаскин во пасхалниот канон вели: „Вчера се сопогребав со Тебе Христе, денес, совостанувам со Тебе воскреснатиот, вчера се сораспнав со Тебе, Ти сопрослави ме Спасителе во Царството Твое.” Не можеш да соучествуваш во Воскресението без да го примиш крстот како начин на живот, не можеш да влезеш во вечен живот без да поминеш преку погребението и адот. Но, блажен е оној, голем е оној, просветлен е оној кој доброволно го зема крстот Христов на себе во овој живот, и кој не негодува заради тежината од истиот, туку напротив, со радост и веселба го носи. Блажен е оној, голем е оној, просветлен е оној кој свесно ја поднесува болката на крстот свој, знаејќи при тоа дека со тоа учествува во Христовиот крст, во Христовата смрт, во Христовото страдање. Затоа таквиот ќе стане наследник на вечните блага, затоа ќе се покаже како победник и обезоружувач на смртта, бидејќи крстот Христов преку кого дојде победата, постанал негов крст, погребението Христово кое стана премин од трулежност кон нереспадливост, станало негово погребение, страдањето и болката Христови на крстот за животот на светот, постанале негови страдања, но и копнежи и надежи за добивање на ветеното Царство.
Чеда во Христа возљубени,
Ова е единствениот критериум кој нè вчленува во Царството Божјо, единствениот критериум кој е вистинска радост. Сите други критериуми се промашувања, било личносни, било колективни, било национални, па дури и сечовечки. Црквата не распознава друг критериум и друг пат кон вечноста. Преку крст – победа, преку смрт – воскресение, преку страдање – вечен живот.
Но, дали овој критериум го има усвоено расколничката организација во Р. Северна Македонија која сосем погрешно се нарекува Црква. Ако си Црква тогаш кога си Тело Христово, а за да бидеш член во неа треба да го прифатиш крстот, и страдањето, и смртта Христова за свои. Тогаш како нив да ги распознаеме како Црква? Епископот е глава и уста на помесната Црква. Во Него се собира мноштвото народ како околу Христа и тој е икона Христова со тоа што предводи во сè, па и во борбата со злото. Смирен и скромен како самиот Христос, тој треба трпеливо да го носи својот крст, дури и кога е гонет за вистината, за верата, за Црквата. Носат ли некаков крст „епископите” на расколничката организација во Р. Северна Македонија, или пак одбрале „комфорно распетие”? Заради тоа што го одбрале ова второво, Црквата не може да ги препознае како свои. Не затоа што другите не сакаат тие да бидат во заедница со полнотата на Православието, туку затоа што не можат нив да ги препознаат како автентични Епископи. Ниту по нивната вера, а уште помалку по нивните дела.
Но, не е толку страшно што тие самите не влегуваат, најстрашно е тоа што на другите не им допуштаат да влезат во Царството Божјо. За нив Христос рече дека се гробови варосани (Матеј 23,27). Може ли вистинска Црква да ги ползува методите на прогон, судење и казна кои ги ползува овој свет? Може ли Црква да руши храмови, манастири и параклиси? Може ли побожен Епископ да дава налог, на сред зима да се избркаат на улица монаси и монахињи кои со својата пот го граделе и обновувале манастирот, а со своите солзи пролеани меѓу другото и за нивните гревови ги кваселе студените манастирски камења? Може ли некој исихаст, како што некои од нивните „епископи” се самонарекуваат, да дава наредби да се палат манастири, да се крадат богослужбени предмети и да им се стриже косата на монахињите кои се затекнале во манастирот? Ако се во светот, таквите индивидуи би биле третирани како психолошки нестабилни, а ако се во Црквата, тогаш Таа нема да ги препознае како свои деца, туку како разбојници кои дошле да украдат, да напакостат и да растурат.
Државната власт, пак, која пред неколку месеци коленопреклоно молеше да бидат отворени вратите на манастирот Св. Прохор Пчињски за да прослави годишнина од АСНОМ, упорно се труди истите да ги затвори. Неговата светост, српскиот Патријарх г.г. Павле им рече дека само тие (власта), со нивната неблагодарност и дрскост можат да ги затворат, а тие го одбраа токму тој пат. Заедно со расколничката банда која се чувствува покомотно кога е поизолирана од другите, власта нè направи последната дупка во светот за чии граѓани ќе воведат виза не само Бугарите, туку и Албанците. До сега мислевме дека само на расколничките епископи не им одговара единството и заедницата со другите Цркви, но сè поуверени стануваме дека и на власта ѝ одговара да бидеме во гето. Поинаку, како да се објасни што властите во Р. Македонија ја гонат Православната Охридска Архиепископија која предводи во процесот на интеграција и обединување на регионот во којшто живееме. Очигледно дека се само декларативни заложбите на власта за интеграција во процесите на обединување на Европа и светот. Сите нејзини постапки, а особено тоа што ја гони авангардата на обединувањето – Православната Охридска Архиепископија, покажуваат дека нивните определби се разединувачки, деструктивни и без визија.
Преплашен од комунизмот, нашиот народ ја изгуби колективната свест да ја штити вистината, да се жртвува за правдата, да биде јунак за верата. Идеологијата на омраза помеѓу класата на богатите и сиромасите која ја создаваше комунизмот за да може да управува, современиве комунисти ја преобразија во омраза кон соседите. Денес, сите наши соседи: и Грците, и Србите, и Бугарите, и Албанците ни се виновни затоа што не сме вични во политиката, затоа што економијата не ни тргнува од рака, затоа што образованието ни стагнира. Проблемот не е во другите народи и држави, иако власта упорно се труди во тоа да нè убеди, ниту во другите Православни Цркви кои не ја распознаваат како православна Црква расколничката организација во Р. Македонија, туку во нив, главешините народни, кои решиле да го водат во пропаст нашиот народ.
Но, браќа наши, возљбени чеда во Господа,
Сè додека има воскресение и надеж за вечен живот, ваквата жална и болна слика за нашата земја не е толку непроменлива. Силата на Воскреснатиот има моќ да преобразува, да создава нови димензии, нови светови. Треба да се претрпи, да се издржи, да се отстрада. Ќе ѝ дојде крајот и на безбожната власт како на многу безбожници пред нив. Ќе им дојде крајот и на еретиците во синодот на расколничката банда, но нивниот пад ќе биде пострашен од оној на власта бидејќи многу повеќе души носат во пропаст. И после нив, и после сè ќе остане Црквата, зашто е Тело на Воскреснатиот кој ја сотре смртта, го победи адот и нам ни дарува вечен живот.
Христос воскресе!
На Пасха, 2022 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
* Пасхалната порака читана за Воскресение Христово 2005 година, повторно е читана на празникот Воскресение Христово 2022 година.
Божикна порака 2021
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
благодат, милост и мир, од Христа Спасителот наш Кој се роди во тело
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Секоја година барем еднаш годишно, а оние кои се подуховни тоа го прават и многу почесто, си споменуваме за големиот настан на Рождеството Христово, кој го подели времето на време до него и време по него. Времето е поделено на време до Него и време по Него заради големото значење кое токму овој настан на Рождеството Христово го има за минатото и сегашноста, но уште повеќе за иднината.
Невидено и нечуено е до тој ден на Рождеството Христово, Бог да се роди како човек, но тоа останува невидено и нечуено и после тоа. Ниту една друга религија во светот не верува дека Бог може да постане човек. Во тоа веруваат само Христијаните, тие што го добиле името по Богот Кој се родил како човек, а името му е Христос.
Припадниците на други религии ќе речат: Каков е тој Бог Кој како Бог совршен се раѓа и станува несовршен како човек? Ние нема да се согласиме дека Христос Кој се раѓа како човек бил совршен како Бог, а по раѓањето како човек станал несовршен. Совршен бил како Бог, но совршен е и како човек.
Совршениот, пак самостоен е во сѐ, во одлуките, во дејствата, во односите. Таков е Бог, но таков е и Богочовекот Христос. Ќе рече некој, како бил самостоен кога бил дете, а детето ако од никој друг зависно е барем од мајка му. Токму заради тоа Пресветата ја почитуваме веднаш по Бога зашто Богочовекот ќе го немавме без неа, семоќниот и совршен Бог, Кој сѐ може и самостоен е во сѐ, само едно не може, да постане човек без на тоа да се согласи онаа која треба да го роди, Пресвета Богородица.
Христос е совршен како Бог и во тоа не може никој да се сомнева, но како е совршен како човек, кога својство на човекот е токму тоа да биде несовршен?
Христос, љубени Богољупци,
совршен е не како обичен човек, туку како Богочовек. Стана човек, ни најмалку не отстапувајќи да биде Бог, а постана човек само заради нас и нашето спасение. Всушност Неговото понижување, Тој Кој е роден како Бог, да се роди и како човек, нас луѓето нè возвиши, ние да станеме богови по благодат.
Но, без тоа Негово понижување ние луѓето ќе бевме како изгубени овци, без водич, без пастир. Токму за тоа пастирите кои душата своја си ја полагаат за овците свои беа удостоени први да му се поклонат на Бога роден како човек. Се понижи, или како со црковен речник тоа го нарекуваме: се испразни за ние луѓето, но и целата створена природа да се воздигне. Така, ние луѓето, преку неговото раѓање како човек се возвисивме да станеме богови. Секако по благодат Божја, зашто само еден е Бог по природа.
Она што треба непрекинато да се сеќаваме по овој возвишен настан на Божјо вотеловување е смиреномудрието. Ако Тој бивајќи Бог се смири до мера да постане човек, тогаш бесмислено е ние смртните луѓе да се превознесуваме и насилнички да се промовираме како богови. Ако се смириме ќе бидеме вистински богови, но не преку нашата надменост, туку со мерата со која Бог родениот како човек нѐ прифаќа за рамни нему.
Браќа и сестри во Богочовекот Христос,
пандемијата предизвикана од COVID вирусот, еве веќе полни две години ја вознемирува планетава на која живееме. Вие сте сведоци дека уште од првиот момент кога пред две години се појави тој вирус и кога се покажа колкаво зло за кратко време може да направи, ве советувавме да не бидете немарни на тој предизвик. Сега, кога по мислењата на оние што се повеќе упатени во вирусологијата, при крај сме на тој предизвик, повторно повикуваме, мерките кои ни се препорачани како заштитни да ги практикуваме неизоставно. Ќе се спаси само оној кој ќе ја прескокне целта, не и оној кој ја гледа целта, ама нема сили да стигне до неа.
За политиката и политичарите во нашава татковина при оваа прилика нема ништо да ви говориме зашто очигледно нема нешто што по тоа прашање не ви е јасно. Единствено кое добро го прават тие е да ја гонат Црквата, но оној кој кренал рака на Црквата, кренал рака на самиот Бог, зашто токму овој празник покажува дека Бог е Црквата. Затоа вака лошо им оди нив, но лошо им оди и на оние кои се од нив водени, зашто целиот народ го водат само до сопствениот џеб и неподобен е оној кој ќе се спротивстави да влезе во него.
Пред неколку седмици навестивме на ТВ Храм, а истото го стори неодамна и Епископот бачки г. Иринеј во неговото опширно годишно интервју за Печат, дека со тоа што престануваат државните прогони на членовите на Православната Охридска Архиепископија се создаваат услови за преговори меѓу СПЦ, ПОА и МПЦ за канонскиот статус на последнава. Но, многу добро подготвените и информирани аналитичари од нашата татковина, секако иронично кажано дека се подготвени и информирани, веднаш побрзаа да изјават дека СПЦ се уплашила што игуменот на Бигорскиот манастир бил примен од Константинополскиот Патријарх, па затоа наскоро ќе имало преговори.
Таквите неграмотни аналитичари, не само во религиозната област, туку и во политиката, кои ги поставуваат работите како нашата татковина да е центар на сите светски збиднувања придонесоа нашата држава последниве 30 години незапирливо да назадува во сите делови од државноста. Надменоста и незнаењето му се најголеми непријатели на човекот за неговиот општествен развој.
Затоа, чеда возљубени во Христа воплотениот Бог и Спасител,
да бегаме од надменото однесување и од сѐ она што не го прославува Бога, туку има намера да нѐ прославува самите нас. Тоа не е во согласност со Божјото смирение кое ни е покажано од Него најповеќе денес, на денот на Неговото раѓање кое се случи само заради нас и нашето спасение.
ХРИСТОС СЕ РОДИ!
Издадено на Божиќ 2021г.
во Ставропигијалниот манастир „Св. Јован Златоуст“ во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Пасхална порака 2021
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Меѓник на животот е смртта, но меѓник на смртта е воскресението од мртвите. Сите родени ќе умрат, но не сите умрени ќе воскреснат за вечен живот. За воскресението во вечен живот потребна е вера во Христа кој воскресна од мртвите, но потребно е исто така исполнување на Неговите заповеди. Со други зборови, потребна е вера и потребни се дела согласни на верата.
Човекот од дамнина се бори со смртта, но никако да ја победи, напротив, таа го победувала него.
Како да се бие битката со смртта? Како да се победи истата? Паднатиот човек никогаш сам не можеше да дознае. Потребно беше некој да му открие, но откривањето да го направи не некој гатач, туку некој кој веќе ја победил смртта.
Ете затоа слезе Господ во овој смртен свет. Слезе зашто знае колку е паднатиот човеков живот беден без вечноста. Но, би можел да знае и да не слезе, ќе рече некој. Да, би можел ќе речеме, само ако не беше Бог. Тој ја љуби својата творба, а тоа сме ние луѓето. И тоа, ја љуби до жртва.
Таквата голема љубов го умоли да слезе меѓу нас луѓето, иако знаеше дека ако се роди како човек ќе мора да умре. Сепак, тоа не го поколеба, иако како Бог смртта му е туѓа и несвојствена. Умре, за нам, на луѓето да ни го покаже патот кон вечноста.
Се намачи, но успеа. Денес ние знаеме дека без крст нема воскресение, без мака и труд во овој живот, вечноста е далека до недостижност. А толку голема потреба имаме од живот вечен, зашто овој живот е како сенка и како сон.
За верникот да го научи патот кој води до вечен живот, сосема е доволно Христос еднаш да биде распнат и да воскресне, но за љубовта Христова кон секој човек поединечно тоа не е доволно. Тој е подготвен да се распне и да пострада за секоја личност од овој свет поединечно, дури и за неверникот.
Такво е Неговото крајно смирение, смирение до степен доброволно да прими распетие, за да му ја затвори устата на секого што е маловерник или кој им се спротивставува на оние кои се движат кон вечноста.
Христос е нашата пасха, браќа и сестри, премин кон нов живот, воскресение наше за живот во невечерниот осми ден. Тој ги зеде на себе нашите гревови како би можеле ние да станеме учесници во новиот живот кој ни се нуди во ветеното Царство Христово. Зашто натоварени со гревови и ако во нив непокајано останеме, преминот кон Царството на нашиот Бог ќе биде невозможен и каков било бескраен живот би ни претставувал само бескрајна мака.
Пандемијата од вирусот COVID 19 што ја зафати планетата Земја минатата година, продолжи и оваа. Многу наши роднини, пријатели и познаници беа принудени прерано да си заминат од животот. Но, никој не може со точност да објави кога светот ќе излезе од лошата ситуација во која е западнат. Затоа, ние христијаните треба да сме мудри. Додека не се надмине пандемијата да ги почитуваме мерките кои ги определила Светската здравствена организација, но истовремено да продолжиме со секојдневието одговорно, како доликува на оние кои имаат надеж во спасителното дело на воскреснатиот Христос. Не ги почитуваме мерките за да се заштитиме само себеси, туку за да го заштитиме и ближниот. Така ни вели христијанската совест. Можеби верата некому може да му допушти и повеќе слобода, но да внимаваме да не соблазниме некого со нашата слобода, зашто во наша близина живеат многумина за кои Воскреснатиот не значи ништо и несфатливи им се вредностите кои ги раѓа воскресението Христово.
Пред еден месец Апелациониот суд во Скопје со конечно решение одби да ја регистрира нашата Црква како верска заедница во Република Северна Македонија. Секако како и до сега, со единствено образложение дека така им било наредено од извршната власт. Судот за човекови права во Стразбур уште пред три и пол години донесе пресуда да се регистрира Охридската Архиепископија, но сегашнава како и претходната извршна власт која е во џебот на некои владици на МПЦ, издејствува од судот, кој патем речено е „независен ” од извршната власт, да го одбие извршувањето на пресудата од ЕСЧП. Пресметката на власта била многу логична. Република Северна Македонија и онака нема никаков меѓународен углед, барем премиерот нема да се замери со владиката од МПЦ кој му е духовник. Пресметките кои ги прави премиерот се навистина многу логични, но од нив само малкумина имаат полза. И тоа не би требало да ни е чудно. Па, нели партиите се формираат за од нив да имаат полза нивните членовите, не мнозинството граѓани.
Чеда во Христа воскреснатиот возљубени,
Христос е нашата сила и заштита како во овој свет, така и во идниот живот. Оној кој свесно, па дури и несвесно прави зло на Црквата, од кои било причини, зло му прави на Воскреснатиот од мртвите. Црквата е Негово тело, па како што никогаш аир не видоа оние кои го распнаа и крвта Негова навистина падна на нив и на нивните деца, за жал на побожните, а за радост на демоните, така ќе биде и овој пат. Оние кои ги попречуваат христијаните слободно да го објавуваат и да му служат на воскреснатиот, повторно го распнуваат Христа и неоправдано е од него да очекуваат благослов за нивните злодела. Штетата би била само за нив, доколку таквите богоборци не би биле со јавни функции. Но, ако противниците на Црквата се на јавни функции, може да немаат благослов како поединци, но таа безблагодатност се пренесува и врз сите јавни функции кои тие ги извршуваат, па заради нивниот грев страда целиот народ.
За разлика од нив, ние сме одбрале само еден пат, пат кој води кон Воскреснатиот Бог, нему нека му е слава во вековите на вековите.
Христос воскресе!
На Пасха, 2021 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Пасхална порака 2020
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Господ Бог, преку Неговиот Логос ја створи целата видлива и невидлива природа. Ја створи материјалната природа ни од што и во неа вдахна Дух животворен. Тоа значи дека материјалната природа, која сопостои со нас луѓето и постои околу нас, Бог ја вдахна со слобода, па не само духовниот свет, туку и самата материја е слободна.
Денес кога се наоѓаме во состојба на пандемија предизвикана од вирусот КОВИД-19, воочливо е за сите, не само за оние чие занимање е истражувањето, дека природата околу нас е непредвидливо слободна. Споменатиот вирус има слобода да опстанува, слобода да се менува за да опстане, слобода да дејствува на различни начини, а тоа за човечките сфаќања е многу тешко прифатливо.
Човекот не се плаши од малиот, и, тешко дури и под микроскоп видлив вирус, но се плаши од неговата слобода, барем толку како што се плаши и од слободата што самиот не може да ја контролира. Дури и оние што се занимаваат со екстремни спортови и љубители се на дивината на природата и авантурата, ја љубат контролираната непредвидливост, а се плашат од целосна и неограничена непредвидливост. Што да се каже, пак, за повеќето луѓе, кои стравуваат дури и да гледаат екстремни спортови, а камоли да се соочуваат со слободата на природата.
Ова што ни се случува во овие денови на пандемија е лекција за човештвото дека не е само личноста човекова слободна, туку слободна е целата створена природа и тоа не само на земјава на која живееме, туку на целава вселена.
Оваа лекција е опширна, но истовремено и длабока, ама оваа возвишена лекција стана лесно достапна за просечниот човек на нашава современост. Многумина бегале низ сопствениот живот за да не се соочат со слободата која царува во вселената, но оваа криза на пандемија, која ја зафати целава планета земја, мотив е за превреднување на вредностите.
Првото и најважно превреднување е насочено кон смислата на животот. Дали нашето битие во однос на вселената е толку мало, колку што еден вирус КОВИД-19 во однос на човекот? Колку штета може на човекот да му направи само еден примерок од тој вирус, а колку штета пак може да направи само еден човек на вселената, но особено на планетава на која живееме?
Овие не се прашања од наградна игра, туку прашања чии одговори се суштински за секоја човекова генерација. А одговорот не е нов, но секој поединец е неопходно наново да го прими. Одговорот е стар повеќе од дваесет векови и го разбрале многу поединци во тој низ.
Велиме многу поединци иако низ историјата тоа биле многубројни генерации, но споменатите одговори се примаат личносно, а преобразбата што од нив се прави може да биде и колективна.
Тогаш кој е одговорот? Христос Воскресе! Ете тоа е одговорот на кој повеќето луѓе барем во нашава татковина ќе возвратат: Навистина Воскресе, но никогаш не се задлабочиле како тој може да биде одговор во сите животни кризи и за суштината на постоењето.
Христос, браќа и сестри, љубени чеда во Господа,
не воскресна за да ни покаже што сè може да направи како Син Божји. Дојде помеѓу нас, со својата наука нè втемели во вистината, претрпе смрт и распетие заради нас, но воскресна од мртвите, а со тоа нас ни ја отвори перспективата на живот во полнота, живот во вечноста.
Со вера во оваа спасителна икономија на Синот Божји, ние не само што ќе ја ставиме под контрола слободата на малиот вирус што ја произведе пандемијата, туку ќе ја ставиме како помалку важна од нас и цела вселена. Таа ќе оветви и еден ден ќе исчезне, а човекот, ако по милоста Божја се стекне со вечен живот, ќе го види новото небо и новата земја што Бог ќе ги создаде после крајот на постоечкава вселена.
Таква моќ ни дава верата во Воскреснатиот. Да станеме синови Божји по благодат, е тогаш што ни може малиот вирус што нè задева? Но, сево ова не ни дава за право да сме непретпазливи кон оној што би ја исползувал нашата немарност за да нè победи. Секако дека неговата победа не може да биде конечна и трајна врз оние кои веруваат дека Христос Воскресна за нив, за тие да имаат вечен живот, но зошто воопшто да ги победи и во овој привремен живот еден бесловесен вирус, кога тие што очекуваат вечен живот, во овој живот се одликуваат со разборитост и расудување?
Нема таков верник што не му паѓа тешко да не слушне во црква на Велигден: „Дојдете примите светлост од невечерната светлина...” Но, да останеме дома за Велигден, не затоа што се плашиме од казните од оние што воведоа престроги вонредни мерки, па ниту во велигденската ноќ да не учествуваме во црковната богослужба, туку затоа што знаеме дека и дома Воскреснатиот Христос ќе нè полие со Неговите нестворени енергии. Тогаш кога не можеме да се причестиме со Телото и Крвта Негови, ако имаме желба да заедничариме со Него, Тој нè причестува со Неговите нестворени енергии. Христијаните никогаш не можат ништо да загубат во овој живот, доколку се во единство со Црквата, која пак е тело на самиот Христос, Кој Воскресна од мртвите.
Црквата е тело што е живо, тело што уште овде и во овој распадлив свет го живее вкусот на вечноста. Христијаните почнуваат да го вкусуваат вечниот живот од денот на крштението и тој вкус нема да им исчезне сè до почетокот на животот во Царството Божјо.
Кон таа нова димензија ги подига верата дека нивниот Господ Воскресна од мртвите. Ако е чудно до неверојатност како Господ, Кој е бесмртен по природа се роди како човек, само заради нас луѓето и нашето спасение, тогаш за многумина е чудно дека Тој Господ, после Неговата смрт на крстот, Воскресна од мртвите. Но, со сето што се збидна во Христовиот живот на земјата, се исполни Божјиот план за спасение на човекот и светот. А тој план или икономија како го нарекуваме има една и единствена цел, човекот да стекне вечен живот.
Ете затоа сме полни со радост и покрај сите причини за притеснетост во кои последниве денови не поставија вонредните мерки што ги прогласи власта во нашата татковина. Не сме неразумни и нерасудни да мислиме дека радоста можеме да ја црпиме од нешто минливо и материјално што веројатно некои можат во изобилство да го имаат во овој свет. Нашата исполнетост го носи името:
Христос Воскресе!
Воскреснатиот Богочовек да ни дарува полнота на животот и победа над сите што би можеле да ја понижуваат таа полнота, како во векот во кој живееме, така и во вековите на вековите.
На Пасха, 2020 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2019
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од Христа Спасителот наш Кој се роди во тело
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Христос е нашето сонце кое светна за да нѐ просветли за смислата на животот и постоењето. Се роди како човек од Пресвета Богородица не престанувајќи да биде Бог по природа. Ја прими човековата природа непроменливо останувајќи Бог. Снисходи на нашето постоење за да го воздигне него кон начинот на вечното постоење. И во тоа успеа.
Нему, кому му е мала вселената, секако дека мала му е целава планета Земја. На оваа планета нема достојно место кое може да му биде родно место, но Тој не го избра ни она најблиску достојното, туку најнеугледното, каде можат да се родат најбедните, најнапуштените, најбеспомошните човекови битија. Избра да се роди во штала за домашни животни, за нам на луѓето, на генерациите Негови современици, но и на генерациите што се раѓаат векови по Неговото раѓање, а и на оние што се родиле пред Неговото славно рождество, за кои Тој е и живот и воскресение, ни ја покаже со сопствен пример силата на смирението.
Снисхождение е црковнословенски збор кој во современиот литературен јазик на кој зборуваме не постои. За жал, нашиот литературен јазик кој треба да има темел во црковнословенскиот, поставен е на темели што не можат да издржат ниту најмал земјотрес на критика. Да се отфрли овој поим би било рамно како Елините да го отфрлат терминот Логос. Снисхождение означува слегување, а слегување е возможно само од повисоко. Снисхождението Христово е слегување од возвишено место за да се поземе некој кој се обидува да се издигне кон повозвишеното. Но, ако такво слегување од Неговото возвишено место прави Бог, тогаш невозможно би било тоа да е без понижување.
Такво снисхождение кое е рамно на самопонижување направи Христос. Слезе од непристапна висина за да го подигне човекот кон возвишен начин на постоење. Ние денес тоа снисхождение го славиме, зашто не можеше да се случи човековото спасение без Божјото понижување.
Да биде некој понижен од другите е нешто што често се среќава во нашето секојдневие, но некој да се самопонижи, тоа е божествено совршено. Луѓето обично не сакаат да бидат понижени и тогаш кога од најразлични причини не можат да бидат исправени, а да се самопонижат им приличи само на оние кои одбрале да го поддржуваат Христа. Да го поддржуваат во нешто кое Тој од првиот ден на Неговото доаѓање во овој свет како човек го прикажа за спасоносно. Тоа е самопонижувањето кое поинаку го нарекуваме смирение.
Нема посоодветна карактеристика, освен да се нарече смирен некој кој ја има целата вселена како подножје на Неговите нозе, а Тој да дојде да се роди во тоа подножје. И уште таму да живее, таму да работи и таму да умре. Но, токму затоа Него пеколот не можеше да го задржи. Воскресна од мртвите за да ги совоскресне оние кои го поддржуваат во смирението.
Сепак, сето тоа би било невозможно да се случи доколку Тој не се родеше како човек. Ете тој спасителен настан денес го славиме, го воспеваме и му се радуваме. Се радуваме на Христовото рождество како човек, зашто без него невозможно ќе беше нашето раѓање како богови по благодат.
Денес ни се отвара патот да се подигнеме кон Отецот, од каде Христос слезе преку скалата што ја виде патријархот Јаков. А таа скала ја викаме Богородица. Жена која го роди Бога, мајка која го раѓа во тело Синот Божји, а со тоа постанува мајка на сите родени во тело. Мајка и на оние кои ја признаваат за своја мајка и на оние што не ја признаваат, исто како што Христос е Бог и за оние кои во него веруваат како во Бог и за оние што не веруваат дека Тој е Бог.
Тој е Бог и Спасител, но на некои верата им ги отворила очите, а на други гордоста им ги заслепила, па не го гледаат ниту најочевидното. До душа, за ова да биде најочевидно потребни се духовни очи кои ги добиваат само оние што учат Христа да го поддржуваат во Неговото смирение.
Ова е тврд залак за оние што сакаат да владеат во овој свет. Со самото Негово раѓање во понижувачки услови, па сѐ до последниот ден на Неговиот земен живот, Христос поучуваше дека владеењето е всушност служење и дека ако некој сака да биде почитуван повеќе од другите, тогаш треба да научи да служи, не да му служат.
Природниот амбиент во оваа наша татковина за жал е неприемчив за ваквиот возвишен начин на постоење. Од оние кои имаат мала надлежност само над неколкумина, па сѐ до оние кое имаат политичка власт, истата ја практикуваат како надменост, не како смирение. Сакаат да бидат служени, не самите да послужат. И затоа стигнавме до ова дереџе од кое на повидок е само амбисот.
А, кој е најголем виновник за ваквата бесмисленост во која западнал народот од нашата татковина? Секако расколот. Низ децениите наназад тој создаде лажни вредности, за секојдневието, за моралот, за општествените вредности, за науката, за културата, за сѐ што е возвишено. Денес, граѓаните надвор од нашата држава, некогаш помалку наметливо, некогаш повеќе ни укажуваат дека сме живееле и сè уште живееме во замислена реалност, полна со фалсификати и лажни вредности. Но, за жал, нема духовен капацитет што би повлекол кон вистината, зашто очигледно дека на повеќемина подобро им е да живеат во самоизмамата и другите да ги обвинуваат за нивните неуспеси.
Само малкумина се свесни дека за ваквата мизерија во која се наоѓаме виновен е расколот на Црквата. Повеќе од 50 години МПЦ нема општење со другите Цркви, па дали во тој случај би можела да се нарече Црква? Повеќе од 50 години, таа е само биро за погреби при владата на државата. И ова што власта го прави над МПЦ се вика понижување, но тоа понижување не е спасително. Друго е самопонижувањето Христово, а кое го поддржува совесниот христијанин, а сосем друго е понижувањето кое се прави на недостојните.
Браќа и се сестри, чеда во Христа возљубени,
тежок до бесмисленост е животот на тие што не го познале Бога што се роди во тело. Кој е тој што би се обратил кон лекар кој нема никакво знаење за лекувањето? Па, како некој би можел да верува дека Бог ќе биде милостив кон него и ќе го спаси, ако неговиот Бог никогаш не ја запознал тежината на животот во тело? Нашиот Бог не само што на себе ја подигна тежината на носење човеково тело, туку истото го воскресна, за да ни покаже дека Тој е „патот, вистината и животот”.
Нему кој денес се раѓа во тело, заради нас и нашето спасение нека му припадне секоја слава, чест и поклонение, заедно со Отецот и Пресветиот и Животворен Негов Дух, сега и секогаш и во вековите на вековите.
Христос се роди!
Издадено на Божик 2019 г.
во Ставропигијалниот манастир „Св. Јован Златоуст“ во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Пасхална порака 2019
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Верата на православните христијани е вера во победата на животот над смртта, вера во вечниот живот, вера во смислата на трпението за здобивање на вечноста. Тоа ни го порачува самиот Исус Христос, кој поживеа на земјата меѓу створените битија, го носеше на себе човечкото тело во кое сме облечени и ние, луѓето, ги искуси маките и страдањата со кои се соочува човекот во овој свет, беше распнат заради нас и умре на крстот заради спасение на човекот и на целата створена природа, но не остана во Адот, туку воскресна по три дена од гробот, за да на нас луѓето ни го отвори патот кон вечноста.
Еве, накратко изложена, оваа е смислата на верата на православните христијани, смислата на нивните очекувања и нивните посакувања. Да се здобие вечноста, токму за тоа вреди човек и да се помачи и да страда ако е потребно, па дури и да биде распнат. Тоа е пораката на денешниов ден кој е над сите денови во годината. Таа порака ја среќававме и на секој чекор на патот по кој тргнавме пред педесетина дена, започнувајќи ја Светата Четириесетница, преку Страсната седмица, стигнувајќи до денешниов ден на Воскресение.
Не правиме грешка во броењето, љубени чеда во Воскреснатиот, зашто четириесет денови од Светата Четириесетница се учевме како со покајанието да ги отвараме вратите на вечноста, но во Страсната седмица, што не се брои во Светата Четириесетница се научивме дека покајанието нѐ води кон нова врата, низ која е неопходно да се помине за да се влезе во вратата на вечноста. Таа е вратата на крстот низ која е неопходно да се помине за да се влезе низ најтесната врата, а тоа е вратата кон вечноста.
На тоа нѐ научи Оној чие Воскресение денес го славиме. За отварање и минување низ првата врата ни го остави клучот на покајанието, а клучот за минување низ втората врата го изработи Сам и ни го остави кога сакаме, ние луѓето да ја отклучуваме последната врата кон вечноста.
Клучот, браќа сослужители и чеда во Воскреснатиот е крстот. И тоа само Неговиот, зашто само тој клуч ја отклучува таа врата. Потребно е значи да го земеме Неговиот крст на себе, зашто само со својот крст не ќе можеме да ја отклучиме таа врата. Скоро сите луѓе носат во животот по некое страдање, но тоа не е клуч за последната врата кон вечноста. Потребно е да го земеме Неговото страдање на себе, подобро речено да не бегаме кога Господ Христос ќе ни го подари Неговиот крст за да ја отклучиме за нас и за тие околу нас и последната врата кон вечноста.
А што значи да го земеме Неговото страдање на себе? Тоа значи да имаме вера дека само Неговиот клуч ја отклучува вратата кон вечноста, да сме свесни дека Христос е Син на Бога и Отца, дека бивајќи Бог и самиот, само заради нас се понижи Себе си и стана смртен човек, заради нас и нашето спасение беше распнат, пострада и во третиот ден воскресна од мртвите. Животот согласно со ваквата вера на човекот му носи преумување. Не го живее животот само со приземни цели на кои може да се потроши и долгогодишен живот, туку животот го живее со една цел, да влезе во вечноста, а сите други приземни цели, кои може да се усогласат со оваа највозвишена цел, ги подредува на најважната.
Ете тоа значи и да го земеме на себе Неговото страдање. Да се откажеме од целите што си ги поставуваме во животот, ако не се согласни со најважната цел, да влеземе во живот вечен. Тоа се вика покајание, но тоа не е доволно. Сите заедно треба да се насочиме кон вечноста, во Црквата која не носи како брод, а тоа значи носејќи го, доколку е потребно на сопствените рамења и крстот на својот ближен.
Војник кој е ранет не би требало да биде оставен на непријателот од своите другари, а камоли да биде оставен пред вратата на вечноста некој кој заедно со нас се бори за стекнување на живот вечен. Но, ако самиот не сака да ја прифати најважната цел во животот, влез низ вратата на вечноста, дури и најблискиот роднина по крв, не можеме насилно да го однесеме таму.
Наш ближен е тој кој оди по патот што води кон вечноста, зашто ако ние одиме по тој пат, а нашиот најблизок роднина по крв, по друг, па дури и потполно спротивен пат, ние нема да се сретнеме, како што и добриот Самарјанин немало да го сретне оној што пострадал од разбојници доколку тој не бил на патот на кој одел самиот тој.
Со други зборови, љубени во Воскреснатиот, должни сме на сите да им укажеме кој пат води кон вечноста, но ако некој не сака да чекори по тој пат, ние немаме вина, а нема ни Христос. Спасението зависи од самиот човек пооделно, не само од Бога, зашто самиот Бог Отец, преку Христа на сите им покажа кој пат и која врата води кон животот вечен.
Многумина денес ни нудат различни патишта за успех и напредок. Од тие понуди некој само материјално се збогатил, но реално, ниту тој ниту ниту ние имаме вистинска полза. Од времето кога се распадна СФРЈ, а нашата држава стана самостојна, се појавија многу лажговци што се обидуваат да ги прелажат дури и христијаните. Секако во тоа не успеваат, зашто христијаните го знаат својот пат и својата цел што никогаш не се совпаѓа со она што го нудат овие лажговци. Тие нудат богат живот во сегашноста, но само нудат, а не остваруваат. Ниту имаат визија, а ниту ја нудат вечноста како цел и смисла на животот.
За жал, расколниците од оваа територија многу успешно им помагаат на тие лажговци, зашто и самите ги имаат истите цели како нив, да се збогатат материјално, а за вечноста да се интересираме ни оставаат нам, сметајќи нѐ за наивни што пред сѐ нѐ интересира вечноста.
Ние пак, да оставиме да нѐ сметаат за наивни, но по никаква цена да не се откажуваме од вечноста, зашто за да ни укаже на таа цел, Христос беше распнат, но Него смртта не можеше да го задржи. Доколку веруваме во Неговата искупителна смрт на крст, но и во Неговото тридневно Воскресение, ние стануваме Негови следбеници, не следбеници на лажговци од овој свет, во кои за жал имаат доверба само тие што не се просветлени со Воскресението Христово.
Ние пак, да го држиме патот што преку крстот и страдањата води до воскресение, зашто:
Христос воскресе!
На Пасха, 2019 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2018
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од Христа Спасителот наш Кој се роди во тело
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Денес се случува надумната тајна, тајна која со разумот ниту може да се докаже, ниту пак, може да сфати, но затоа може да се прими со вера. Денес Бог се раѓа како човек и ние тоа го примаме со вера. Да се прима со вера, не значи дека за веруваното немало докази, но верата е поголема, поширока посеопфатна од доказите. Верата е исто така доказ, ама не за секого, туку само за тие што веруваат. Затоа и ја викаме тајна.
Законите во природата кои можат да се докажат не ја бараат човековата согласност, па затоа се принудувачки но тајните преку кои Бог се пројавува во овој створен свет, не се принудувачки на ниту еден начин. Затоа, иако има сведоштва од витлеемските пастири за ѕвездата што ги водеше мудреците и за пеењето на ангелите на денот на раѓањето на Богомладенецот, тие може да се прифатат, но и да не се прифатат.
За многумина тие докази се доволни за ненаметливо, без никаква принуда да се прифати надумната тајна на боговоплотувањето. За други пак, тие докази не се доволни, па затоа не го прифаќаат рождеството Божјо во тело, а за трети, кои веројатно се најмногубројни, тие докази се прифатливи, но бидејќи не се обврзувачки како другите докази, се беззначајни и остануваат без влијание во нивните животи.
Синот Божји кој постои со Отца и Духот Свети уште пред да постои земјата на која живееме, вселената која се распростира до недоглед, но и целата од Бога створена природа, денес се раѓа во тело за сите кои веруваат во Неговото рождество. Додуша, Тој се раѓа за сите, зашто Неговата промисла и милост ги држи и оние кои не го примаат ниту историското, ниту современото негово раѓање во тело, но тоа за нив нема никакво значење. На луѓето што го живеат животот без Бога, денешниов ден може да им биде како и секој друг ден, само што истиот е неработен.
Но, за оние кои прифатиле дека Христос роден во тело е „пат, вистина и живот”, за нив овој ден е посебен, зашто свесно учествуваат во еден спасителен настан, раѓањето на Бога во тело.
Тие знаат и трезвеноумно согледуваат дека Бог ништо не можеше да го принуди да се понижи до таа мера, да се роди на начин како што се раѓаат створените битија, но дека тоа го направи за нас, смртните луѓе, за ние, преминувајќи преку мостот што тој ни го подигна да влеземе во вечноста.
Ете затоа денес му благодариме, затоа се собираме во Црква, за да се потсетиме на историјата, но да се потсетиме и на вратата што ни се отвори за иднината, со еден збор да заблагодариме за сегашноста што има свое минато, но во која почнува и бескрајот.
Постои ли нешто поголемо што можеме да добиеме за подарок? Тој подарок се вика господарење со времето, дар што сами никогаш и никако не би можеле да го заработиме. Ако ја следиме аналогијата на зборовите на Св. Атанасиј Велики, дека „Бог стана човек, за човекот да стане бог”, би рекле: денес вечноста продира во времето за времето да постане вечност.
Но, колку луѓе денес ја живеат вечноста на времето, за да можат истата да ја разгласат? Вие сте сведоци дека само малкумина. Луѓето најчесто се заинтересирани за материјални задоволства, кои колку и да изгледаат силни со својата примамливост , прво се минливи, а потоа празни. Тие се како меури од сапуница кои во моментот кога ќе посакаш да ги допреш, исчезнуваат.
Впечатлив пример за тоа ви се луѓето што живеат во наша непосредност, со кои ја делиме сегашноста, но големо прашање е дали со нив ќе ја делиме иднината? Оние што во сегашноста се борат со страстите преку воздржувања, како дар Божји ќе ја добијат вечноста, но оние не само што не се борат со страстите, туку нив ги промовираат како единствен можен начин на живот, тие никогаш не би можеле да ја делат истата вечност со оние што се научиле да ги победуваат страстите.
Некои од нив ќе продолжат да се борат за национален идентитет, за име на државава, и заедно со големиот Пруст ќе бидат во потрага по изгубеното време. Не од независноста на државава во 1991 година, туку од 1945 година кога почнува прекин на историското предание на овој народ и тоа ги донесе луѓето на овие простори да се збунети пред иднината. За тоа најмногу придонесоа фалсификатите на историјата што смислено се правеа во кујните на некои од националните институти, но тие фалсификати го донесоа нашиот народ во ваквата мизерна состојба во која се наоѓаме, зашто таквите фалсификати не останаа непрепознаени од будното око на науката.
Некому таквите лажирања му носеа слава и почести. Но, одамна нашиот народ констатирал дека на лагата ѝ се кратки нозете. Додуша, тие лаги траеја со децении, нас Вашиот Архиепископ нѐ ставаа во затвор кога се обидувавме да им ги отвориме очите, ама вие ги надживеавте сите лаги и фалсификати за кои нема место во вечноста. Дури и во овој век, оние што лажат и фалсификуваат брзо ја губат почитта од другите, но и самопочитта. А ние, сведоци сме за таквиот морален пад на многу наши сонародници.
За жал на сите православни христијани, со последните признавања на расколниците во Украина, веројатно нема православец што остана несоблазнет. Најмалку две прашања ги збунуваат сите, може ли да се примаат во општење расколниците, па дури и расчинетите без никакво покајание и може ли само една Црква, па нека е тоа и првотрона, самоволно, без согласност со другите помесни Цркви да раздава статуси на сѐ уште непризнати Цркви? Ако некој ви вели дека може, вие само потсетете го дека царството на Ромеите одамна го нема, а ако некој ви рече дека и во туркократијата првотроната Црква дејствувала самоволно, речете му дека ние живееме во 21 век и или ќе успееме како Црква да бидеме независни од политиката, или ќе дозволиме пред наши очи политиката да ни ја растура Црквата.
Но, бидејќи имаме вера, а тоа значи дека знаеме, оти Црквата „ниту вратите на пеколот нема да ја надвладеат” (Мт. 16,18), да бидеме спокојни, но будни, со вера во родениот во тело Бог и со надеж дека Црквата е Негова, а постанува наша кога ние стануваме Негови.
Христос се роди! Нека ви е честита Новата 2019 година.
Издадено на Божик 2018 г.
во Ставропигијалниот манастир „Св. Јован Златоуст“ во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Пасхална порака 2018
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Господ Христос кој воскресна од мртвите, нѐ удостои и оваа година да учествуваме во Неговите страдања и да дојдеме до Неговата Пасха, која по верата и животот христијански што го водиме, постанува наша Пасха и наше Воскресение. Не постои друг начин да се влезе во радоста на Пасхата, освен преку крстот и тоа не кој било, туку крстот на нашиот Спасител. Свесни за тој голем дар на крстот Христов ние Неговите следбеници доброволно се сораспнуваме со Него, за да имаме учество во Неговото воскресение.
Учеството, пак во Неговото воскресение нам нѝ носи живот вечен и изобилство во тој живот, како што всушност нѝ вети Тој Koj воскресна од мртвите. Христос нѝ вети не само дека ќе имаме живот вечен, туку живот во изобилство. А изобилството не се состои во тоа некој да има вишок кој би се растурал, туку секој да има толку колку што му е неопходно.
Вечноста, љубени во Воскреснатиот,
може да нѝ започне уште во овој земен живот, имајќи вера во воскресението на Синот Божји. Верата во вечноста што е производ од воскресението Христово, нѐ прави пак, учесници на неминливата иднина на Царството Божјо. А, тој квалитет на живот е неспоредлив со кој било вид на живот на земјата.
Човек што е свесен дека со верата во воскресението станува учесник во вечноста уште во овој свет и век, тој човек е во ситуација ништо овоземно да не може да го изненади, ништо да не може да го уплаши, ништо да му наштети. А таквата сигурност не доаѓа зашто верникот е физички посилен од неверникот или незаинтересираниот за верата, туку затоа што верникот во Христовото воскресение се ползува од силата Божја и таа ја обезбедува неговата несовладливост.
Верникот во воскресението Христово што знае дека смртта ништо не му може, станува свесен дека секое искушение, колку и да изгледа тоа сурово, само го прави посилен, потрезвен и подоблесен. Човек што знае дека смртта веќе нема сила, тој е незаплашив и не се плаши од ниту една закана.
И припадници на други вери имаат вера во вечниот живот, но никој друг освен христијаните немаат пример дека некој воскреснал од мртвите. Таа вера дека ќе живеат вечно ги мотивира и припадниците на други религии земниот живот да го занемарат, па дури и да се спремни да се самоубијат. Но, според верата на христијаните со самоубиство не се влегува во вечноста, а особено кога тоа самоубиство следи по убиството на многумина. Убиецот ќе биде во гневот Божји, а особено откако по убиството истиот ќе се самоубие.
Замислете да го наследат Царството Божјо и убиецот и убиениот. Каква иднина би имале, на кое Царство би можеле да бидат сограѓани? Затоа е невозможно некоја религија да го оправда убиството, а особено убиството на многумина какво што последниве години прават некои припадници на други религии.
Во нашава татковина не се многу луѓето што ја живеат вечноста уште во овој смртен живот. Сите падови кои како народ ги поминавме уште во времето на тоталитаристичкиот комунизам што го уништуваше духовниот живот полни четириесет и пет години, сите фалсификати на историјата што смислено се правеа во тоа време, придонесоа повеќето од нашите сограѓани да не знаат ни од каде потекнуваат, ниту пак која иднина ќе ја наследат. Историјата им е фалсификувана, а иднината во недостаток на вера необезбедена. Им останува само сегашноста, што без минатото и иднината е само феномен кој исчезнува оној момент кога и настанал.
Е тоа се вика трагедија, особено на оние луѓе што мислат дека нешто знаат, а всушност се слепи водачи на слепци. Не е битно само да се верува во вечен живот, туку да се верува дека Христовото воскресение нѐ води кон таа вечност. Не е веројатно ни доволно само да се верува во воскресението Христово, туку треба да се покажат и дела достојни на таа вера во Воскреснатиот.
А такви нема да најдеме, ниту кај учителите, ниту кај педагозите, особено не кај нашите политичари и претставниците на власта. Повеќето од нив гледаат многу приземно и затоа ние всушност од една криза запаѓаме во друга. Ниту на повидок ја нема светлината, што всушност и ја нема без вера во воскресението.
За сето ова секако придонесе расколот кој децении наназад ја омаловажува верата, а следствено и верата во воскресението Христово. Мала утеха нѝ е тоа што многу луѓе веќе целосно ги разоткрија последиците на расколот. Уште помала утеха нѝ е тоа што веќе е општо познато дека само неколкумина имаат полза од ваквата состојба. Народот веќе ја изгуби довербата во оние што треба да бидат духовници, а за жал заради тоа не верува ни во Воскреснатиот. Таа вера што се среќава кај многумина кои веруваат во Бога, а не веруваат во Црквата секако не е права вера, но за таквата погрешна вера не можеме да ги обвиниме само нив, туку оние наречидуховници што уште остануваат во раскол. Нека не се лаже никој браќа, во расколот нема спасение.
За кого пострада Христос, за Црквата, или за оние што се во раскол со Црквата? Никој нека не помисли дека пострада и за едните и за другите. Неговото страдање и воскресение не беше за да раздели, туку за да соедини. Да го соедини народот што верува во Неговото воскресение во една Црква, без поделби, без погрешни учења. И ова сите во Црквата го знаат, не го знаат, подобро речено не го живеат само оние што имаат земни интереси да си останат во раскол.
Нека Христос Кој воскресна од мртвите нѐ совоскресне и нас љубени во Духот Свети. Бог и Отецот да нѝ даде уште поприсно да се причестуваме со Христа во Неговото невечерно Царство. Нека нѝ даде често да го вкусуваме вкусот на вечноста и нека ја одржува секогаш свежа нашата вера во Воскреснатиот.
Христос воскресе!
На Пасха, 2018 година
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2017
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од Христа Спасителот наш Кој се роди во тело
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Раѓањето Христово не е издвоен акт со значење за потесното семејство на праведниот Јосиф, или евентуално и за пријателите на тоа свето семејство. Раѓањето Христово има општочовечко значење, бидејќи ѝ дава друг тек на историјата, но повеќе заради тоа што историјата ја преобразува во вечност. Човекот додуша е жеден уште за многу други работи, но без заситеноста на жедта за вечност, тој е празен, обесмислен и потполно дезориентиран.
Христос дојде меѓу нас за да ни ја открие тајната на постоењето на творбата Божја; дојде меѓу нас да нѐ увери дека Бог се грижи за нас и по падот Адамов; дојде за да ни донесе квалитет на живот кој ѝ приличи на вечноста, на идното Царство, на непропадливоста.
Затоа денес прославуваме, не со празни гоштевки од кои најчесто имаме штета, туку прославуваме со духовна трпеза, јадејќи го телото и пиејќи ја крвта на Логосот Божји, Оној истиот Логос Кој неразделно пребива во Светата Троица, а денес се воплотува заради нас и нашето спасение.
Токму по таквиот начин на прослава се разликуваат припадниците на стадото Божјо од оние кои го прославуваат Рождеството Христово недолично. Духовно ориентираните луѓе ја примаат духовната порака на празникот, а таа порака е многу едноставна и јасна, кажана уште во времето на свети Атанасиј Александриски: „Бог стана човек, за човекот да стане Бог.“
Наспроти тоа, сите сме сведоци како се празнува Рождеството Христово кај оние што немаат заедништво со Црквата Божја. Се празнува со топла ракија и колбаси и тоа на Бадник кога сè уште Црквата е во воздржување. Општо е познато, но да спомнеме уште еднаш: оние што се во раскол со Црквата можеби прават сѐ слично како Црквата, но не се Црква.
А тоа е лесно забележливо токму на големите црковни настани како што е Рождеството Христово. Дворовите на храмовите, кои ги има узурпирано МПЦ, се полни со луѓе - но само на Бадник, кога кај нив по непостоечко предание се служи топла ракија. Погледнете колку луѓе имаат на Божиќната Литургија? Зошто е така? Па едноставно, ниту нивниот епископат, ниту свештенството, имаат материјална полза од тоа народот да си ја познава верата.
Најлесно ќе го управуваш човек што нема соодветни познавања, а уште полесно кога е и незаинтересиран за духовните вредности. За жал, поголемиот број на луѓе во нашава татковина се незаинтересирани за духовен живот, тоа пак им одговара на некои што се кријат зад мантиите, за да може само материјално да го искористуваат народот.
Сепак, ниту пораката на празникот по чиј повод се обраќаме, ниту пак сосредоточеноста на оваа порака, нема да оди во правец на неправилностите кои се среќаваат кај оние што црквата ја доживуваат како театар.
Вака Ви се обраќаме, љубени во роденото Богодете,
не затоа што Вас може да Ве соблазни тој скоро нецрковен начин на живот, туку затоа што овие празнични пораки од Вашиот Архиепископ, стигнуваат подалеку и зборовите на истите се читаат и се пренесуваат и меѓу оние што сè уште не се во потполно општење со нас.
Она пак, што Вие сте го разбрале, а други не го разбрале во потполност, е тоа дека без единство нема Црква. Црква што не е позната и призната од другите Цркви е во самоизмама дека е црква. Тоа е многу едноставно ако само се задлабочиме во денешниот празник. Христовото раѓање е еднаш за секогаш. Не затоа што Бог нешто не може, па дури и повторно да се роди, туку затоа што неговите дела се единствени, а тоа значи вечни. Тие се единствени за во тоа единство да нѐ постави нас, кои веруваме во Неговото дејство во историјата, а вечни се затоа што нема никаква потреба историски да се повторат, кога нашата вера ги повторува онолку пати колку што сака.
Нормално дека ова тешко или никако не би го разбрал човек кој не живее во верата во Родениот во тело, но затоа пак нема потреба да им се докажува на оние што ја живеат тајната на Црквата и во овој голем ден и во другите денови на годината. Тие знаат дека Господ Христос дојде да нѐ направи едно тело со Него, но ако расколниците сметаат дека се едно тело со Христа, тогаш Црквата не е едно тело со Христа, зашто е невозможно да се биде во единство со Бога, ако не си во единство со Неговото тело кое е Црквата. Повеќе од јасно е дека не може да бидат едно тело со Христа и едните и другите, кога едните со другите немаат општење во тајните Христови.
Има некои од последователите на расколот кои се до таа мера опрелестени, што мислат дека е важно да бидат причестени во некоја од помесните Цркви, па дури и тоа да го прават со измама. За нив е пофалба и самопофалба што не биле попречени да се причестат во некоја друга Православна Црква. Но, пред да се причестат, дали кажале дека нивната црква е расколничка? Таквите треба да имаат на ум дека некое причестување е за „суд и осуда“, како што се вели во молитвите пред причест. Бесмислено е да се помисли дека можеме да го измамиме Христа. А Тој се воплоти сите да станат Тело Негово, секако и оние што сè уште пребиваат во раскол, само тие да сакаат.
Ние сме свесни дека многумина од оние што сè уште остануваат во раскол се опрелестени од своите пастироначалници. Веќе рековме дека некои од нив имаат лична полза што подолго време народот да си остане загубена овца. Но, оваа порака е за тие што имаат уши да чујат, како што вели Евангелието.
Веќе навикнавте љубени во Богомладенецот,
во пораките од Вашиот Архиепископ на големите празници, каков што секако е празникот на Раѓањето Христово, да чуете и пораки важни за целиот народ во оваа наша татковина, зашто одговорноста за животот и соживотот во нашево парче земја не е одговорност и привилегија само на оние што се на власт, туку на сите нас кои го чекаме новиот ден и Сонцето на правдата.
Речиси нема граѓанин што не го чека решението за спорот со името кое што нашава татковина го има не само со Елада, туку и со многу други земји во светот од кои е призната под името Поранешна Југословенска Република Македонија. Политичарите како да сакаат да ни наметнат мнение дека сега, само пред неколку денови се јавила идеја за решавање на тој проблем, со кој се поставени многу сопирачки за развојот на оваа земја.
Меѓутоа, живеејќи со проблемот долги години, не би требало никој да може да нѐ заблуди дека решавањето на спорот ќе биде скоро. Не затоа што може да приговори дека политичкиот врв тоа не го сака, туку затоа што и сега е очевиден погрешниот пристап кон проблемот. Ваквиот вид на проблеми не се решава со политички договори, туку со покајание, потполно исто како што и МПЦ може да излезе од расколот.
Мислите дека е возможно да се реши долгодеценискиот проблем за името на државата без покајание за кражбата на античкиот македонизам за кој веќе некој одамна обезбедил лиценца? Истото го говоревме уште пред 15 години. Добивме затвор и долгогодишни малтретирања, но проблемот остана, едноставно зашто пристапот на нашите политичари до него беше погрешен. Нив како да им одговара народот да си живее во незнаење и прелест. Денес, пак е научно сосем јасно, а политички прифатено, дека македонската култура е елинска култура, во која можеш да учествуваш, но не и да ја поседуваш исклучиво. Елинската култура од која македонската е само дел, е причесна (отворена за учество), но практично е неисцрпна. Е токму од таа култура, во спој со јудејската, произлегува она во што веруваат христијаните. Но, таа култура не произведува нации и не се затвара во нации. Таа култура е толку широка, што може да биде само наднационална.
Така, не навлегувајќи во добрите намери на политичарите, конечно проблемот со името на државата да се реши, посочуваме дека и многу други добри намери можат некого да го одведат до пеколот. Неразумно би било овој проблем да се остави на импровизации и на луѓе што само имаат добри желби. Решавањето на проблемот побарува знаење, одлучност, а дури на крај добра волја. Која било од овие три компоненти да недостига, наше скромно мислење е дека уште долго ќе чмаеме во чекалната за напредок.
Во овие денови на неизречива радост, наша архипастирска горешта молба до Логосот роден во тело, е да ги собере верните во својата прегратка, да нѐ направи нераздвојни членови од сопственото тело - кое е Црквата, и да нѐ утврди во единство со Него кое единствено е спасоносно и исцелително.
Христос се роди! Нека ви е честита Новата 2018 година.
Издадено на Божик 2017 г.
во Ставропигијалниот манастир „Св. Јован Златоуст“ во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Пасхална порака 2017
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Од почетокот, па сè до крајот на животот, човекот гради скала на вредности кои му го насочуваат животот кон одредени цели. Една вредност од мноштвото на вредности што постојат или го има првото и највисоко место на таа скала, или доколку го зазема било кое друго место, речиси е исто како да не постои. Таа е вредноста на воскресението Христово. Човек или верува во воскресението Христово и преку него ги гради сите други вредности и односи во животот, или не верува и таа вредност е отсутна од неговиот живот. Сепак, по сè изгледа најмногубројни се оние што велат дека веруваат во Бога, но за воскресението Христово или изразуваат некаков сомнеж, или тоа кај нив не го зазема првото место на скалата на нивните животни вредности.
Тие, за жал никогаш нема да ги вкусат сите дарови на верата во воскресението Христово, од кој најважен е дарот на светлината. Ќе рече некој како нема неверниците или маловерните да го вкусат дарот на светлината кога доволно е човек само да не биде слеп, па да ја види светлината. Но, овде не станува збор за светлината од сонцето или другите светлосни тела. Говориме за Христовата светлина која постои пред секој друг извор на светлина и ќе остане и тогаш кога сите други извори на светлина ќе згаснат. Говориме за творечката светлина, онаа која ја створила и светлината на сонцето, ѕвездите и другите светлечки небесни тела, говориме за светлината која почна да твори светлина по изговорените Божји зборови: Нека биде светлина! (1Мој. 1,3)
Таа светлина им се раздава на верните денеска, на денот на Христовото воскресение, од моментот кога ќе чујат: „Пријдете примете светлина, од невечерната светлина”, па сè до отпустот на Литургијата во пасхалното утро. Таа светлина која денес ни се раздава, не е просто светлина пред очите и светлина во околината во која се наоѓаме. Таа е светлина како животна вредност, како смисла над секоја бесмисла, како цел и остварување.
За разлика од створената светлина која секој што има здрави очи ја гледа речиси со подеднаков интензитет, светлината на воскресението Христово некој не ја гледа воопшто, некој ја гледа само како зрак во темнината на животот, како единствена надеж која би можела да му го осмисли животот, но друг ја гледа како силно распламтен факел кој му го осветлува патот до вечноста. Оној што ја гледа светлината на Воскреснатиот како факел нема начин да му ја опише таа светлина на оној што е слеп за таа светлина. Многу слично како што не може да му се опише светлината од сонцето на човек кој е слеп од раѓање. Потребно е човек сам да ја види светлината за да ја познае нејзината добробит, како што е потребно со вера човек да се подготви за гледање на светлината на воскресението Христово, па да може и вистински да ја види.
Секое знаење во себе содржи и некое просветлување. Само просветлувањето кое се добива од верата во воскресението Христово во себе содржи знаење. Знаење кое не се учи само од читање на букви, туку се учи од искуство во заедницата со Воскреснатиот. А таквото знаење нè учи како да живееме, како да постапуваме во радоста и жалоста, како да се воздржуваме, како да се поднесуваме еден со друг, како да се надеваме и како да не се разочаруваме. Нè учи едноставно да имаме смисла на постоењето, трпеливост во сегашноста, а надеж кон иднината. Нè учи дека оној кој има вера во Христовото воскресение има надеж за последниот ден, надеж за вечен живот, сигурност дека сме откупени со смртта Христова.
Смртта Христова, љубени во Воскреснатиот, има сила да искупува, и тоа не било што, туку да искупува гревови. Тој пострада, за нас да нè искупи, та гревот, кој од памтивек е поврзан со смртта, веќе да нема сила над нас. Но, ние треба да учествуваме во Неговото страдање, во крстот и во Неговата смрт, за да имаме учество и во Неговото воскресение, кое станува наше воскресение преку верата и заедницата што ја остваруваме со Христа.
Нема воскресение без крст и страдање, па се лаже секој кој има намера да стигне до сопственото воскресение, без да помине преку крстот Христов. Велиме крстот Христов, не крстот сопствен, зашто сопствениот крст ќе го носиме во секој случај, верувале или не верувале во Бога. Но, Христовиот крст го земаме на себе свесно, доброволно и со вера дека ќе нè доведе до воскресение и живот вечен.
Неговиот крст го земаме тогаш кога се каеме и бараме прошка, но и тогаш кога им проштеваме на тие што ни згрешиле. Го земаме тогаш кога не му завидуваме на ближниот, кога не злопамтиме, кога се откажуваме од праведна одмазда, кога ги љубиме непријателите. Ова не го прави оној што го носи само сопствениот крст и само сопствените маки и страдања. Ова го прави само оној што го зел на себе Христовиот крст и има надеж во Неговото воскресение.
И нашата татковина денес е на крстопат на кој е доведена заради неуспешна политика на оние што се занимаваат со неа. Нема да заборавиме дека токму тие политичари кои ја доведоа нашата татковина во ваква мизерна состојба, претходниве години правеа сè да ја држат што е можно подолго на крст нашава Црква. Со Бога битката ја загубија, Црквата остана и опстана зашто таа не е од човек, но што ќе биде со нашата татковина? За жал, таа не е Црква и не ѝ е обезбедено со сигурност место во вечноста.
За долго да опстане, за ние да имаме полза од управувањето со неа, треба да имаме одговорни политичари, политичари што се подготвени да служат на граѓаните. Кај нас од оние што се занимаваат со политика ретко кој истата ја разбира како служба, туку како власт. За жал повеќето ја разбираат како власт во нејзината најгруба форма, да се владее апсолутистички, стекнувајќи од тоа своја лична добивка. Згора на тоа некои дури мислат дека власта ја добиле со тестамент од родителите, па имаат неотуѓиво право на неа.
Со таквото неодговорно владеење ја отуѓуваат татковината од сопствените граѓани. Колкумина само во последниве години си заминаа од државата? А сигурно не заминале затоа што овде ги имале сите услови на напредок? Заминале пред сè од револт кон погубната политика која нè раскара со сите соседи, без исклучок и нè остави како пуст остров на сред океан, без никој кој може да ни подаде рака во овие тешки моменти.
Имаме ли надеж од ваквата речиси безизлезна ситуација? Ние сме Црква и кај нас нема место за песимизам. Особено не на денот на Христовото воскресение кое раѓа оптимизам и во најдлабоките безизлези. Христос бивајќи Бог, постана човек, поживеа со луѓето, им ја остави својата блага реч, а тие го распнаа како да е најголем разбојник. Сепак со Него смртта се покажа немоќна. Не можеше да го задржи во гроб господарот на животот. Тој воскресна од мртвите, отворајќи го патот на секој човек кој има вера во воскресението и самиот да совоскресне со Христа. Верата во Воскреснатиот, љубени во Господа, не прави од нас само подобри битија во овој свет, туку прави вечнодобри битија, според зборовите на Свети Максим Исповедник.
Христос воскресе!
На Пасха 2017 година.
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2016
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од родениот во Витлеем, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Денес Синот Божји, предвечно роден од Отца се раѓа како човек од утробата на Пресветата Богородица. Оној кому божествената природа му е причасна од вечност, денес благоволи да се роди во природата на човекот. Со тоа на сите луѓе им ја обнови надежта во спасението и животот вечен.
Гладни сме и жедни ние љубени во Господа за бесмртен живот и за изобилство на Божјите дарови. Но, посрамени и разочарани стоиме пред фактот дека сами не можеме да му додадеме на својот раст ниту еден лакт (Лк. 12,25). Она, пак, што можеме и она што треба да го направиме за нашата иднина е да го примиме и да поверуваме во оној кој денес се раѓа заради нас и нашето спасение.
Љубовта која ја има кон неговата творба во потполност го смири Творецот, и денес тој дојде за да нѐ извлече од состојбата во која нѐ доведе гревот Адамов, но не помалку и нашиот личен грев. Дојде со намера да биде примен и прифатен како Бог кој се раѓа во тело, но во исто време наоружан со смирение никому да не му ја наметнува на сила ниту верата во неговото Божество, ниту спасението кое тој го носи.
Затоа се роди во пештера, а не во царски дом, но пастирите кои го имаа дарот одозгора да го препознаат, го признаа како Спасител. Отидоа и му се поклонија исто како и магионичарите што направија многу долг пат само за да го сретнат оној кој може да ги понесе на себе гревовите на светот.
Така, Господ уште од денот на неговото раѓање во тело го плени целото човештво со своето смирение. Но, со тоа на сите нас ни го покажа најсигурниот пат за спасение. Нема посигурен пат за задобивање на вечниот живот, браќа и сестри за било кој од нас, од патот на смирението.
Треба да се смириме пред Господа и да го признаеме неговото величие, но не само пред него, треба да се смириме и пред неговата творба, како и пред нашите ближни. Зашто само на тој начин се приспособуваме за соживот со другите, само преку смирение можеме да го поднесеме нашиот ближен. Поинаку, без цврста намера да ги поднесуваме другите, тие ќе постанат наш пекол како што велат некои од современите философи. И така без смирение пеколот ќе постане наш животен амбиент уште пред конечниот суд.
Но, Христос дојде меѓу нас раѓајќи се денес како човек за да не биде така. Дојде за да го отвори нашето срце за заедница со него, зашто само таа заедница за нас е спасителна, а истовремено да нѐ отвори и за прегратка со ближниот со кој ја делиме сагашноста, а треба да ја делиме и иднината.
Пораката што ни ја носи денешниов голем ден е едноставна, но длабока. Бог се роди како човек, за ние да постанеме богови по благодат, како ни вели Богословот Григориј. Само како богови ние ќе бидеме достојни за иднината, секако не по природа, како што е тоа Синот Божји што ги има двете природи, и Божја и човечка, туку како богови по дарот на восиновувањето со кој дар Бог Отецот нѐ обдари во Синот Негов кој дојде меѓу нас.
Тоа пак, што првостепениот интерес на христијаните е насочен кон иднината и вечниот живот, не нѐ прави наивни за сегашноста. Знаеме да ги распознаваме не само слепите туку и користољубивите водачи, знаеме да ги откриваме фалсификатите кои последниве години ни ги нудат како храна за стока, знаеме да ги предвидуваме перспективите на татковината во која живееме во ситуација кога многумина од силните ѝ се спротивставени. Но, највеќе од сѐ знаеме да ги откриеме они кои се подговени да направат жртва за другиот, зашто на таквото расудување нѐ научи Синот Божји кој денес се раѓа како човек за да поднесе жртва за нашиот живот и нашето спасение.
Вие љубени во Богомладенецот, добро знаете низ што сѐ требаше да помине Вашиот Архиепископ последниве години, но заедно со него и многу други од нашата најсвета Архиепископија, Епископи, свештеници, монаси и лаици за да ги зачуваме вредностите што во Нов Завет ни ги остави Богочовекот. Нѐ клеветеа јавно и тајно, лажно нѐ обвинуваа, нѐ омаловажуваа и нѐ судеа во политички наместени процеси. Додека бевме во затвор правеа обиди какви што ни на ѓаволот не можат да му дојдат на ум, само за да ни ги отежнат затворските денови. Сега откако веројатно најтешкото веќе помина, пак не можеме да речеме дека победивме, зашто победата секогаш му припаѓа на Бога, но со сигурност можеме да кажеме дека издржавме. Издржавме да бидеме и да останеме слободни кога властите правеа вонредни и нечовечни напори за нѐ поробат. Издржавме во обидот да не нѐ вратат од патот на единството со вселенското православие, издржавме во напорите да не нѐ преумат со сила да се откажеме од најдрагоценото богатство што го имаме, верата дека Бог е еден, дека има едно Тело, дека неговото Тело се вика Црква и дека само тој што е во заедница со Црквата, само тој може да очекува спасение.
Низ својот историски пат, Црквата поминала низ многу премрежија. Тешко е да се каже со сигурност кога ѝ било најтешко. Кога по заповед на римските цареви христијаните биле страотно мачени и убивани, кога беснееле лути и душепогубни ереси, кога нѐ газеле Турците муслимани, или кога атеистите ги затвараа црквите. Пред опасност да говориме пристрасно, зашто и самите сме учесници, мислиме дека гонењата што паднаа на сите Вас последниве години се најтешките. Не затоа што можат да се споредат со гонењата од првите три века по Христа, не затоа што животот ни бил потежок од оној на нашите предци под турското ропство, туку едноставно само затоа што нашите гонења се најбесмислените во досегашната историја на Црквата. Тоа боли, тоа е тешко, да не кажеме неиздржливо, да знаеме дека во 21-от век по Христа, во векот на најголемите права и слободи што постојат откако е створен светот, некој простак, без ни малку визија за иднината, бездушен и нечовечен, само затоа што е на власт да има право да ни чепка во срцето и да не гони за најсветото, слободата да веруваме во оној кој ни го пленил срцето.
Но, вие добро знаете дека во нашава вселена сѐ има крај. Историјата не запаметила таков владетел кој ја победил Црквата. Навистина многумина со својата безумност направиле големи штети на Црквата, но таа, љубени во Господа е непобедлива. Не затоа што ние христијаните сме многу силни па можеме да ја одбраниме, туку затоа што неа ја брани оној чија невеста е таа, оној кој дојде помеѓу нас испразнувајќи се до таа мера што бивајќи Бог постана и човек, за нас да нѐ обожи.
Кога се одлучивме да го отфрлиме расколот и да стапиме во единство со сите Православни Цркви во светот нѐ нарекоа предавници. Но во тоа време, пред речиси 15 години тоа беше име со кое сакаа да нѐ посрамат, иако ниту тогаш ниту сега никој не кажуваше кого и што сме предале, освен расколот. Денес предавници се наречени барем половината од населението во нашата татковина. Секако не затоа што тие навистина се предавници, исто како што не бевме и ние, но кај нас за жал, од времето кога нас нѐ нарекоа предавници, тој збор ја изгуби смислата. Од тогаш па до денес, кај еден дел од нашиот народ, под поимот предавник се подразбира оној кој на било кој начин има одредени спротивставености со оние што владеат. Но, таквата необмисленост направи непремостива поделба во населението на нашата татковина и тоа се подели на патриоти и предавници. Најголема пречка за помирување на едните со другите се изместените општествени вредности за кои се чини дека не се ниту толку нови, зашто се создавале со децении наназад. Така денес гледајќи ги оние што себе си се нарекуваат „патриоти”, добиваме погрешна претстава за смислата на тој збор, исто како што и гледајќи ги оние што од „патриотите” се наречени „предавници” добиваме извртена претстава за тоа кои се предавници.
Ќе рече човек ситуацијата ни е безизлезна. Но, нашите предци пребродиле многу поголеми безизлези, и премостиле многу поголеми поделби. Во тоа неодминливо помогнала верата во оној кој денес се раѓа како човек од утробата на Пресвета Богородица.
Затоа скапоцени во Богомладенецот, да ги споредиме вредностите што досега сме ги усвоиле во животот со вредностите што ни ги донесе Божјото доаѓање меѓу нас. Да ги споредиме општествените вредности што сме ги прифатиле со вредностите на Заветот што како Нов со нас го воспостави Синот Божји. Она што сме го прифатиле, а не е подобно на тие вредности брзо да го оставиме и да се покаеме, она пак што има корен во вредностите што ги донесе Христос, тоа да го правиме, да го проповедаме и да го чуваме со жртва.
Така ќе ја имаме трајно благодатта на оној кој денес се раѓа за нас и за нашето спасение.
Христос се роди! Нека ви е честита Новата 2017 година.
Издадено на Божик 2016 г.
во Ставропигијалниот манастир Св. Јован Златоуст во Битола
Ваш молитвеник пред Бога,
Архиепископ и Митрополит
Охридски и Скопски Јован
Пасхална порака 2016
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
💾 🔉 Сними ја пораката
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
„Пасха свештена нам денес ни се покажа, Пасха нова света, Пасха таинствена.” Вака почнува првата стиховна стихира на Утрената на Пасха. Ја чувме денес сите кои Духот Свети нѐ собра да го прославиме чесното и славно Воскресение на Господа Исуса Христа.
Браќа и сестри во Воскреснатиот, чеда наши возљубени,
Пасха е збор со корен во еврејскиот јазик и во превод на нашиот мајчин јазик значи: премин. Премин од едно место на друго, од една состојба во друга, од едно време во друго. Денес, значи, нам ни се покажа Премин, се вели во стиховната стихира на Утрената. И тоа не некој стар премин, познат на сите, туку нов Премин, а згора на тоа и таинствен. Не оној премин со кој Евреите преминаа од Египет во Ветената земја водени од боговидецот Мојсеј, туку премин во новиот Ерусалим кој ги осветува верните.
Тој премин ни го отвори воскресението Христово. Откако Христос умре „за животот на светот” раширувајќи ги рацете на крст за така да го прегрне целиот свет, по три дена воскресна. И стана првенец од мртвите (1 Кор. 15,20). Над него смртта немаше сила, него адот не можеше да го пороби. Но, дојде ли Христос во нашиот свет само да ни го покаже тоа дека него смртта не му може ништо?
Не, љубени во Христа, не дојде Христос во нашиот створен свет примајќи тело како нас луѓето од Пресветата негова мајка Богородица само за да ни покаже дека тој е господар и на животот и на смртта. Се роди Христос во тело човечко за нас, створените битија да ни го покаже патот кон победата над смртта. Да ни го открие тој Премин од смрт кон живот. И не само да ни го открие, туку и да ни помогне да преминеме преку него.
Затоа денес сме исполнети со радост. Не затоа што случките и состојбите околу нас ни даваат поттик за радост, туку затоа што нашата радост доаѓа од нашиот успех да ја победиме смртта. А смртта пак, не ја победуваме со нашите извонредни сили, мудрост или способности, туку смртта ја победуваме со вера во Воскреснатиот.
Верата пак, нѐ причестува, нѐ прави заедничари во Воскресението. Но, никогаш да не заборавиме дека заедничари во Воскресението можеме да станеме, откако претходно сме станале и заедничари во крстот Христов. Ете тој е преминот што ни го отвори Спасителот, преку крстот да преминуваме кон воскресение и живот вечен.
Што значи, секој од нас кој има вера и надеж во воскресение, преку крстот треба да се подготвува за живот вечен. Крстот е испитот преку кој преминуваме кон вечноста. Но, не било кој и не било чиј крст. Нашиот личен подвиг и крст не се доволни за тој премин. Треба да го земеме крстот Христов, зашто само неговиот крст е спасителен и може да нѐ одведе до воскресение.
Сведоци сме дека веќе подолго време и нашата татковина е на некаков крст. Званично прогласена е револуција, без оглед што таа го носи името: „шарена”. Секоја пак револуција се прави заради превреднувања на вредностите. Нешто што е многу потребно на општеството во кое живееме. Вредностите кои се усвоени уште од времето на комунизмот останаа за жал во нашево општество непревреднувани. По падот на комунизмот речиси ништо не променивме од лажните вредности што беа усвоени од нашите претходници во времето на тој безбожен систем. Последиците од тоа ги трпиме денес.
Животот во лажни вредности не ја покажува неговата распадливост веднаш, туку по одредено време. Сиве овие години наназад добивавме сигнали дека таквиот живот основан на лага ќе нѐ одведе во пропаст. Но, за жал, нашето обезбожено општество немаше сили за превреднување на вредностите.
И сега сме во криза. Криза со широк обем, зашто не е веќе само криза на вредностите, туку постана сеопшта општествена криза. Од криза на врeдностите постана криза на моралот, од криза на моралот – криза на семејството, од криза на семејството – криза на севкупниот социјален живот, од криза на социјалниот живот – криза на институциите, а тоа значи криза на државата.
Луѓето што денес ја образуваат „шарената револуција” почна да ги гуши неправдата која веќе влезе на голема врата во нашата држава. И со право креваат глава за да ја вдишат слободата без која нема живот. Единствено што пречи е недоследноста на некои од тие луѓе што денес ја предводат „револуцијата”. Кога нас почнаа кривично и судски да нѐ гонат уште во 2002 година, а како што е познато гонењата не престанаа до денес, и тоа само затоа што се спротивставивме на лажните вредности на општеството и на фалсификуваната национална историја во многу области, никој или малкумина се проблематизираа од таквите гонења.
Во тоа време таквите гонења беа насочени кон „предавниците” како што нас нѐ нарекоа. За жал, или за среќа, во овие четиринаeсет години предавници постанаа многумина. Денес власта ги препознава како предавници и сите учесници во „шарената револуција”. Но, долго време, долги години да бидеме „предавници” беше само наша привилегија, на Вашиот Архиепископ и на сите Вас што припаѓате на Охридската Архиепископија.
Еве што донесе нашата упорност и доследност. Донесе превреднување на вредностите. И тоа веќе никој не ќе може да го запре. Зашто само превреднувањето на вредностите може да биде излез од длабоката криза во која нѐ втурнаа лажните вредности.
Токму тоа им го посакуваме на нашите сограѓани во денот на Воскресението Христово. Неговото подигање од мртвите да биде подигање на сите за нов живот и нови вредности, потврдени, докажани и испробани. Вам, пак, верните чеда на Црквата Божја Ви посакуваме да останете доследни на верата која ја покажавте низ годиниве на искушенија, сведочејќи го распнатиот, но и воскреснат наш Спасител, Исус Христос.
Христос Воскресе!
На Пасха 2016 г.
од Ставропигијалниот манастир Св. Јован Златоуст во Битола
Ваш во Воскреснатиот Христос,
Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2015
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
💾 🔉 Сними ја пораката
Благодат, милост и мир, од родениот во Витлеем, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и чеда во родениот како човек Бог и наш Спасител Исус Христос,
Годишниот циклус на празнување нè донесе до големиот настан за целиот човечки род, а тоа е Раѓањето во тело на Господа и Бога и Спасителот наш Исус Христос. Бог нè удостои и оваа година да бидеме дел од литургиската прослава на Рождеството Христово, да ги чуеме прекрасните химни кои се пеат на Вечерната и Утрената богослужба на празникот, да се причестиме со телото на Спасителот кое се роди пред повеќе од 2000 години во Витлеемската пештера, да се поздравиме еден со друг со радосниот поздрав: Христос се роди!
Денес, браќа и сестри, Бог Отецот ни го подари Синот Негов за да стане Син Човечки. Денес предвечниот Логос прими тело и стана како еден од нас луѓето. И сите нè остави без збор, и ангелите и луѓето, нè занеме, нè остави вчудовидени. Да постанат богови била желба не само на многу цареви, туку и на многу просјаци. Да станат богови сонувале не само философи, туку и неуки. Но, Бог да се роди како човек, е тоа е тешко приемчиво за логиката човечка.
Сепак, денес Бог се раѓа како човек. Денес ангелите му принесуваат песна, небесата му предаваат ѕвезда, мудреците – подароци, пастирите – чудо, земјата му отстапува пештера, пустината – јасли, а ние луѓето му го даваме прекрасното и највозвишеното од нашиот род, Неговата и наша Мајка, Пресветата Девојка Богородица.
Долго се развиваше лозата Есеева, љубени во новородениот Бог, за да ја роди Пресветата. Требаше да поминат многу генерации од Ева до новата Ева. Требаше да се родат многу жени за конечно да дојде онаа која е достојна да постане Сместилиште на Несместивиот. Да се најде таа која ќе биде мајка на Оној што ги створи небесата, за да ја познаеме како Поширока од небесата.
Бог се роди од жена. Каков голем парадокс! Но, Црквата во која ние се раѓаме за вечност е преполна со такви парадокси. Токму тие парадокси ја покажуваат Црквата дека таа не е од овој свет. Дека нејзиното постоење доаѓа од некое друго место, од некое друго време. Доаѓа од она место и од онаа вечност во кои постоел Логосот Божји уште пред да стане тело. Коренот на Црквата е во иднината што прераснува во вечност, но нејзините плодови можат да се берат во сегашноста.
А тоа е така зашто Бог Кој се роди во тело со Неговото раѓање сите нас нè направи деца Божји. Ни го осмисли животот, ни ја покажа целта, нè упати кон вечноста за да не се загубиме во лавиринтот на животот, нè измири со Отца и нè облагодати со Светиот Дух.
Во светот во којшто живееме, за жал, сè помалку се прифаќаат вредностите што му ги донесе на светот родениот Бог во тело. Тоа не е случај само во оние земји каде христијанството не е доминантна религија, туку така е и во современата Европа чии христијански корени се долги со векови. Спротивставувањето, или во најблага форма незаинтересираноста за христијанските вредности, веќе почна да предизвикува промени во религиозната структура на европските народи. Тоа не треба да нè остави рамнодушни ниту нас, верските водачи, ниту пак рамнодушен да остане било кој христијанин.
Со ваквата порака немаме за цел ниту некого да принудиме, ниту со притисок да го приволиме да ги прифати и да ги брани христијанските вредности. Верата во Богочовекот е слободна и преку неа се доаѓа до вистинската слобода. Никој никогаш, па дури нека е тоа и со најдобри намери, не треба да принудува некого да ги прифати или да ги чува христијанските вредности, ако тој другиот самиот за тоа слободно не се одлучил.
Но, тоа што христијанството се прифаќа слободно и неговите вредности се чуваат без некој да нè присилува на тоа, не значи дека треба неорганизирано и неподготвено да се однесуваме кон појавите на поттикнато менување на религиозната структура на населението, особено пак ако за нив веќе имаме лекции што ни ги одржала историјата.
После последниве случувања поврзани со религиозните војни и преселбите на многу народ од Исток во срцето на Европа, многумина почнаа потрезвено да го примаат и прифаќаат она што го направивме сите ние во Православната Охридска Архиепископија заедно, напуштајќи го расколот и пристапувајќи во единство со целата Православна Црква. На такво единство превосходно нè обврзува верата во Оној Кој денес се раѓа како човек. Зашто или сме во единство со Него и Неговото тело, кое е едно, а со тоа и во единство со сите кои се во Неговото тело, или, воколку не сме во единство со оние кои се во единство со Неговото тело, не сме во единство ниту со Него. Толку едноставно, а од друга страна по сè изгледа претешко да го исполнат оние кои сè уште остануваат во раскол.
Но, наше е да го сведочиме единството во телото на Бога Кој денес се роди како човек. Да сведочиме и по цена на големи жртви, како што тоа го правевме и до сега. И ништо да не претпоставуваме пред единството со Него. За нас христијаните единството со Бога е од суштинско и егзистенцијално значење. Сè друго е со помало значење. И тоа кој на каков пол припаѓа, кој со какво образование се стекнал, кој со која нација или општествен систем се поистоветува. Сето тоа е споредно. Но, ако на било која од тие споредни работи ѝ придадеме поголемо значење отколку на единството со Бога и со Црквата, и го одбиеме единството со телото Христово заради било која од тие помалку значајни работи, пред ризик сме да го загубиме спасението заради „триците” за кои зборува апостолот Павле во посланието до Филипјаните (Филип. 3,8).
Со оваа Божикна порака, примете ги, чеда наши возљубени, и честитките за Новата година што ни претстои, година во која прославуваме 1100 години од блаженото упокојување на свети Климент Охридски. Тој ја задолжи Црквата на нашите простори да го чествува како рамноапостолен маж, зашто ни го проповедаше Евангелието на за нас разбирлив јазик, ни служеше служба Божја на словенски, ни ги пренесе Писмата на Стариот и Новиот Завет на нашиот говорен јазик. Споменот да му биде вечен.
Во оваа година се навршуваат и 1000 години од маченичката смрт на дукљанскиот владетел свети Јован Владимир чие почитување и култ се развиваат токму на просторите на нашата најсвета Архиепископија. За жал, во неговата маченичка смрт, покрај Јован Владислав, внукот на царот Самуил, кој се јавува како директен извршител, валкано се вмешани и двајца Епископи од овие наши простори чии имиња сè до денес не се познати.
На сите вас со кои нè поврзува единството во телото на детето Бог, па дури и на оние со кои не нè поврзува толку цврста врска, ви посакуваме Неговото рождество да ви биде на духовна радост и сестран напредок, а Новата Година благословена, плодоносна и успешна.
Христос се роди!
Издадено на Божиќ 2015
во Ставропигијалниот манастир Св. Јован Златоуст
+Јован Архиепископ охридски
и Митрополит скопски
Пасхална порака 2015
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
💾 🔉 Сними ја пораката
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Со овие зборови почнуваше и последната, до Вас испратена, наша Пасхална порака од 2011 година; со овие зборови и сега, по четири години спреченост да Ви го честитаме Воскресението Христово, заради затворот во кој нè сместија непријателите на единството на Црквата, Ви се обраќаме со пожртвувана љубов, чеда наши возљубени, да ја споделиме радоста на денешниов настан кој не е само едно историско случување, туку e пред сè есхатолошка реалност која го осмислува нашето постоење, ја вреднува нашата жртва, ја наградува нашата вера и љубов.
Еве веќе четврта година како на Пасхата Господова не сме меѓу Вас. Четврта година како не сме во можност на пасхалното утро да го објавиме Воскресението Христово. Четврта година по ред како не можеме со Вас да скршиме велигденско јајце. Првите три години зашто од Вас нè разделија ненавистниците, ставајќи нè во затвор со намера Вие да нè заборавите, а ние да се одречеме од своите деца. Оваа година пак, затоа што сме на лечење во Русија од претрпените злодејства за време на затворските денови. Поканети од Неговата Светост, Патријархот московски и на цела Русија г.г. Кирил, за закрепнување по затворските рани, веќе два ипол месеци сме во Санкт Петербург каде ако Бог нè удостои, носејќи Ве и Вас во срцето, ќе го дочекаме и славното Христово Воскресение.
Но, настанот кој денес го славиме, љубени чеда во Господа, на таинствен начин ги оприсутнува отсутните. Затоа, потполно сме сигурни дека денес сме со Вас во секој стих од пасхалната утрена, во пламенот на пасхалните ламбади кои ги држите во рацете, во мирисот на темјанот. А Вие пак со нас низ секој збор на воскресното Евангелие, низ секој стих на пасхалните стихири, низ секој благослов со дикиро-трикирите. Ние денес ги пееме истите стихови: „Нека воскресне Бог и да се распрскаат непријателите Негови, и да бегаат од лицето Негово оние кои го мразат! Како што исчезнува чадот, така да исчезнат, како што се топи восокот од лицето на огнот!“ И така, ние денес заедно славиме, без оглед на физичката оддалеченост, зашто денес сè е соединето, денес се надминати сите поделби, денес створеното и нествореното се едно. Барем така е според верата што ја имаме во Воскреснатиот, а верата во Воскреснатиот нималку не се разликува од реалноста што ќе ја живееме во иднината.
И така, со верата ние всушност ѝ претходиме на сегашноста, а тоа ни дава можност да го оприсутниме она што уште не дошло во потполност, да живееме со воскреснатиот Христос уште пред тој да дојде по втор пат. Но, животот со Христа потребува многу наши одрекувања. Не заради Него, туку заради нас. Ниту заедницата со другите не можеме да ја одржиме без одрекувања од сопственото самоволие, а особено не заедницата со Оној Кој е совршен.
Затоа го минувавме патот на Великата Четириесетница. Постевме, се молевме, се воздржувавме, се вежбавме во духовната атлетика, се восовршувавме. Ама и покрај сè, ако не успеавме да им простиме на оние што ни згрешиле, на непријателите и злонамерните, како денес ќе излеземе пред Воскреснатиот? Не ни вели залудно пасхалната стихира, која денес се пее во сите Православни Цркви, да им простиме на сите. Не затоа што тие станале подобри, ниту за тоа што се покајале и ни се извиниле за тоа што ни згрешиле, туку едноставно да им простиме заради Воскресението. Зашто ако не простиме, или за нив, или за нас ќе нема место со Воскреснатиот.
На единството со Бога спротивставено му е непријателството со другите. Невозможно е да живееме во единство со Бога, ако уште во овој свет не се навикнеме да живееме во единство и со луѓето што сакаат да бидат жители на рајот. Неспорно е дека е многу тешко да им се прости на непријателите, особено ако тие се непокајници. Но, нема ли да ни биде уште потешко заради немоќта да простиме да бидеме отфрлени и од заедницата со Воскреснатиот?
Нема да криеме од Вас, љубени чеда во Христа, дека ниту една рана добиена во затворот не ни беше толку болна, колку борбата со простувањето на оние што со лаги и клевети нè затворија. И не само ним, туку и на оние што нè осудија по нарачка и без докази, па дури и на тие од власта што ги нарачуваа нашите судења. Требаше да се избориме да им простиме на тие што не само нам, туку и Вам ви нанесоа непроценлива штета.
И сосем е во ред да се прашате дали успеавме да простиме? Ние пак Ви одговараме: ако успеавме, тогаш тоа е само заради Воскресението. Единствено само затоа што тоа од нас го бара Христос, но не сме сигурни дека едностраното проштевање од страна на оној кому му погрешиле може да биде трајно ако нема извинување од страна на оној што погрешил. Нека не ни се извинуваат нам лично, но барем нека ѝ се извинат на Црквата, односно Вам, зашто со нашето неправедно затварање не помалку се огрешија и пред Вас.
Благодатта на денешново торжество кое е над сите други торжества, ги превосходи сите наши личносни драми, проблеми и недостатоци. Денешниов ден дава смисла на сите бесмисли со кои се судруваме во животот. Овој благословен ден ги решава сите наши потреби и побарувања. Не затоа што можеби од утре ќе се променат или надминат причините за нашите стравови, неспокојства, таги и болки, туку затоа што преку благодатта на денешниов Велигден, ние ќе се промениме.
Ќе се промениме во насока животот да го сфаќаме во поголема полнота отколку што сме го сфаќале до вчера. Ќе се промениме во правец центарот на сите наши животни збиднувања да го восогласиме со надежта за воскресение. Тоа пак, ќе нè направи поспокојни за иднината, помалку вознемирени од секојдневието и едноставно многу поосмислени во животот. Верата и животот со Воскреснатиот ќе ни овозможат, не само знаење за нашето потекло и од каде происходиме, туку ќе ни дадат претвкус на животот во Царството на Воскреснатиот. И така со тој претвкус, нема да се чувствуваме странци кога ќе влеземе во Неговото Царство, туку напротив, како Негови домашни, блиски, не само со Христа и Неговиот Отец, туку и блиски меѓусебно, собрани во Духот Свети.
Посакувајќи Ви Христос Кој воскресна од мртвите да биде вечна Ваша Пасха, Ве поздравуваме со најрадосниот поздрав:
Христос Воскресе!
На Пасха 2015 г.
од Воскресенскиот Новодевички манастир во Санкт Петербург
Ваш во Воскреснатиот Христос,
Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
την Δευτέραν, από φυλακάς, Εγκύκλιον επιστολήν (Ελληνικά)
Ἰωάννης
ελέω Θεού, αρχιεπίσκοπος Αχρίδος και μητροπολίτης Σκοπίων, προς την Εκκλησίαν εις την οποίαν από Θεού ετοποθετήθη ως Αρχιποιμήν Αυτής και προς πάσας τας ανά την οικουμένην Εκκλησίας συναγομένας εν ενί του Χριστού Σώματι και εν Πνεύματι Αγίω συνδεδεμένας,
από τας φυλακάς της πόλεως των Σκοπίων,
όπου έχει εγκλειστεί γιά έκτη φορά κατά τα δέκα τελευταία έτη
εκπέμπει αυτήν
την Δευτέραν, από φυλακάς, Εγκύκλιον επιστολήν,
Όταν αποκτήσωμεν την αγάπη του Χριστού και την αρετή, τότε αξίζει να υποστούμε ακόμη και διωγμούς ένεκεν Αυτού, αν χρειαστεί και εξορία να ανεχτούμε, αλλά και έτοιμοι να ακούσουμε γιά τους εαυτούς μας τις πιο απρεπείς συκοφαντίες, και ακόμη, να χαιρόμαστε για όλα αυτά, λέει ο άγιος Νικόλαος о Καβάσιλας. Όταν μέσα στον άνθρωπο ανάψει αυτή η αγάπη του Θεού και όταν οι αρετές λάμψουν μέσα του, τότε ο άνθρωπος είναι έτοιμος όχι μόνον να υποφέρει βάσανα, όχι μόνον να υπομένει φαύλα έργα εναντίον του και δεσμά εγκλεισμού, αλλά είναι ακόμη έτοιμος και να χαίρεται για όλα αυτά. Η χαρά όμως αυτή δεν διαδίδεται ανάλογα με το πόσο την αξίζει κάποιος, δεν αποτελεί επ΄ουδενί ανταμοιβή για τις ασκήσεις, αλλά είναι χάρις, υπέροχη και τέλεια δωρεά του ελέους του Θεού που Αυτός μόνος ο Πατήρ ευδοκεί, όπως εισέλθωμεν εις την χαράν του Κυρίου ημών (Ματθ. 25,21-23). Διότι, εκείνοι που εισήλθαν εις την χαράν του Πατρός, χαίρονται με την χαράν του Χριστού και έτσι, εκείνο το οποίον χαροποιεί τον Χριστόν, Αυτός κάνει να χαίρονται με αυτό και εκείνοι που είναι δικοί Του, ενώ ουσιαστικά ο Ίδιος χαίρεται εν Αυτώ.
Επειδή Εσείς, οι οποίοι είσαστε εν τω Σώματι Αυτού και χαίρεστε με τη χαρά του Χριστού, εύκολα θα αναγνωρίσετε τη χαρά με την οποίαν χαρήκαμε εκ νέου εγκλωβισμένοι στα δεσμά ένεκεν Αυτού, σε Εσάς απευθύνομεν την Δευτέραν κατά σειράν αυτήν Εγκύκλιον επιστολήν, γεγραμμένην μέσα εις τας φυλακάς, διά να Σας παρακαλέσωμεν, όπως διατηρείτε εις την μνήμην Υμών τα δεσμά ημών και όπως μην αισχύνεσθε ένεκεν ημών, διότι και περαιτέρω υπ΄ αυτά παραμένομεν.
Όταν ο θείος Παύλος ζητά από τον Τιμόθεο να μην εντραπεί για το μαρτύριόν του (Β΄Τιμοθ. 1,8), δεν το κάνει αυτό για να τον επικρίνει επειδή αισχυνόταν αυτός από τα δεσμά του Παύλου, αλλά το έκανε για να τον ενθαρρύνει, έτσι ώστε και ο ίδιος να δεχθεί να υποφέρει τα δικά του δεινά, εάν και εφ΄ όσον βρεθεί στην ίδια κατάσταση. Εάν λοιπόν, έως κάποιου σημείου, θα ήταν επιτρεπτό στον Παύλο να έχει έστω και την ελάχιστην αμφιβολίαν και υποψίαν έναντι κάποιων οι οποίοι ακόμη δεν ήταν σταθεροί εις την πίστην, κι είχαν ανάγκη ακόμη όχι από στερεά τροφή αλλά από βρεφικό γάλα (Α΄Κορ. 3,2), δεδομένου του ότι στην πρώτη του απολογία στο δικαστήριο κανείς δεν του είχε συμπαρασταθεί αλλά όλοι τον είχαν εγκαταλείψει (Β΄Τιμοθ. 4,16), και γι΄ αυτό λέει στον Τιμόθεο ότι το Πνεύμα το οποίον ο Θεός μάς έδωσε δεν είναι πνεύμα φόβου αλλά πνεύμα δυνάμεως, αγάπης και σοφίας (Β΄Τιμοθ. 1,2), εις ημάς δεν είναι επιτρεπτή καμία αμφιβολία έναντι Υμών, διότι Εσείς μας υποστηρίξατε και κατά την πρώτην και κατά την δευτέραν, όσο και σε όλες κατά σειράν μέχρι και αυτήν την έκτην απολογίαν της πίστεως ημών, ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων της ΠΓΔΜ.
Ως εκ τούτου, αυτήν την επιστολήν δεν την αναγράφομεν διά να ενθαρύνωμεν την ανδρείαν Υμών εν τη πίστη, η οποία αποδείχθηκε ημίν μέσω των μαρτυριών Υμών και κατά τας προηγούμενας φοράς, καθ΄ ον χρόνον τελούσαμεν υπό κράτησιν, παρά, την αποστέλλομεν προς Υμάς, όπως μοιρασθώμεν μεθ΄ Υμών την χαράν με την οποίαν ο Κύριος μάς χαροποίησε, χαράν η οποία πηγάζει από τα δεσμά του Χριστού, και με την οποίαν χαίρεται καθείς, όστις και ο ίδιος υπομένει τοιαύτα με τον έναν ή τον άλλον τρόπον. Εκείνοι όμως οι οποίοι θα αγαπήσουν τα δεσμά Αυτού έναντι κάθε είδους φυσικής ελευθερίας, θα καταλάβουν και την δική μας χαρά, χαράν με την οποίαν χαίρεται η καρδία ημών όταν φέρομεν εις την μνήμην μας Εσάς και την μέριμναν Υμών δι΄ ημάς. Διότι, κανείς άλλος εκτός από εκείνον που επλήγη από την τρελή αγάπη του Θεού δεν δύναται να ανακαλύπτει και να αναγνωρίζει αυτήν την χαράν, η οποία εκχέεται από τα πάθη, από τη λύπη, τις δυσκολίες, τις φυλακίσεις, τις διώξεις ή τις εξορίες. Εκείνος όμως, που άνοιξε την καρδιά του στο έλεος του Θεού και επέτρεψε να τον τραυματίσει αυτή η ανείπωτη αγάπη, όχι μόνον επιτρέπει αυτή να τον πληγώνει συχνά, αλλά τις πληγές που δέχεται από αυτήν την αγάπη τις εκτιμά περισσότερο απ΄ οτιδήποτε άλλο.
Εκείνοι δε, οι οποίοι γνωρίζουν ότι οι πειρασμοί που υπομένει κανείς ένεκεν του Χριστού αυξάνουν το χάρισμα της χαράς, αυτοί ζηλεύουν τα δεσμά με τα οποία είμαστε δεμένοι στη φυλακή των Σκοπίων, μάλιστα όχι με αρρωστημένη ζήλεια αλλά με συναγωνιστικό καλό ζήλο και αυτός ο ζήλος δεν είναι ίδιος με εκείνων που με κάθε τρόπο προσπαθούν να μας αποτρέψουν από τον σκοπόν μας, ο οποίος δεν είναι άλλος από την ίδιαν την ενότητα της Εκκλησίας. Οι μεν πρώτοι, ζηλεύουν άδολα, με ζήλεια που φαίνεται ότι είναι ζήλος προς τον Θεόν, οι δε άλλοι, ζηλεύουν ημάς με κακεντρέχεια και απροκάλυπτη επιθυμία να κάνουν κακό, υποτιμώντας ακόμη και τα δεινά του Χριστού, μόνον και μόνον επειδή σε αυτήν την στιγμή αυτά έγιναν και δικά μας πάθη.
Τι λοιπόν; Ένα είναι το ζητούμενον, λέει ο απόστολος: «πλὴν παντὶ τρόπῳ, εἴτε προφάσει, εἴτε ἀληθείᾳ, Χριστὸς καταγγέλλεται» (Φιλ.1,18). Όποιος μπορεί να καταλάβει, θα καταλάβει και εκείνο που ακολουθεί: «Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος» (Φιλ. 1, 21).
Μπορεί να εκληφθεί ο θάνατος ως κέρδος μόνον εάν προηγουμένως με χαρά αποδεχθεί κάποιος και τις δυσβάσταχτες ταπεινώσεις, τους λοιδωρισμούς, τις βλασφημίες και συκοφαντίες, τους διωγμούς και τις φυλακίσεις διά Χριστόν (Α΄Κορ. 4,9-13). Και αυτό, εάν και εφ΄όσον, στην αδικία που υπομένει δεν απαντάει εκδικητικά, με οργή, με μίσος, πεπεισμένος για της αρετές του. Διότι, κάθε είδος αρετής ξευτίζει όταν έρθει σε επαφή με το μίσος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον ο απόστολος προτρέπει τους Κορινθίους στους λοιδωρισμούς να απαντούν με ευλογία, στους διωγμούς με ανοχή και στις βλασφημίες με λόγους φιλικούς.
Όπλον στον πνευματικόν αγώνα αποτελεί η αδυναμία του σταυρού· όπλο για το οποίο οι περισσότεροι σε αυτόν τον κόσμο δεν πιστεύουν ότι είναι νικηφόρο. Στην ουσία όμως, όταν όλα δείχνουν ότι απωλέσαμε όλη μας τη δύναμη, τότε είμαστε αληθινά δυνατοί (Β΄Κορ.12,10). Γι΄ αυτό εμάς, που επιλέξαμε αυτόν τον αγώνα, μας θεωρούν μωρούς, όπως ακριβώς συνέβαινε και στα χρόνια των αποστόλων (Α΄Κορ.1,23-24). Ποιος, όμως, υπέφερε περισσότερα δεινά από τον ίδιο τον θείον Παύλο; Φυλακισμένος πολλές φορές, ραβδισμένος με ασύλληπτη αυστηρότητα, πολλάκις εν κινδύνοις ακόμη και εις θάνατον. Διήλθε όλων των ειδών τους πειρασμούς, εν ξηρά, εν ερήμω, εν θαλάσση (Β΄Κορ.11,23-29). Όμως δεν προκάλεσαν όλ΄ αυτά, το να χαραχθεί βαθιά μέσα του η πεποίθησις, ότι οι δοκιμασίες οδηγούν στην υπομονή, η υπομονή στο δοκιμασμένο χαρακτήρα και ο δοκιμασμένος χαρακτήρας στην ελπίδα. Η ελπίδα τελικά δεν απογοητεύει (Ρωμ.5,3-5).
Μπορεί, άραγε, να βρεθεί κανείς κακοπροαίρετος που θα πει ότι ο Απόστολος Παύλος ήταν μακράν του Θεού και ότι η οργή του Θεού στράφηκε εναντίον του, και ότι γι΄αυτό του συνέβησαν όλα τα παραπάνω; Αντιθέτως, όλα αυτά εκείνος τα υπομένει με χαρά, λόγω ακριβώς της ζωντανής και φανερής παρουσίας του Θεού σ’ Αυτόν. «Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου», του λέει, διότι «ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β΄Κορ.12,9). Μακάριος ο υπομένων τους πειρασμούς με ελπίδα. Διότι, εάν τους υπομείνει με αταλάντευτη την πίστη εις τα επαγγελλόμενα, «λήψεται τὸν στέφανον τῆς ζωῆς, ὃν ἐπηγγείλατο ὁ Κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν» (Ιακωβ.1,12).
Κανένας όμως πειρασμός δεν είναι επάνω από τα όρια αντοχής αυτού που δοκιμάζεται. Ο Θεός, που είναι καρδιογνώστης και ετάζων τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής, που γνωρίζει τις πνευματικές δυνάμεις και ικανότητες του καθενός ξεχωριστά, δεν επιτρέπει στους πειρασμούς που αντιμετωπίζουμε να υπερβαίνουν τα όρια της ανθεκτικότητος ημών. Εκείνος που πιστεύει, σε κάθε δοκιμασία που του δίδεται να αντιμετωπίσει, ταυτόχρονα λαμβάνει και την δύναμιν να την υπερβεί (Α΄Κορ.10,13). Αυτή η υπέρβασις, εντούτοις, δεν είναι πάντοτε ορατή στην αρχή της δοκιμασίας. Είναι κεκρυμμένη μέσα σε ένα πλέγμα υπομονής και ελπίδος, και αποκαλύπτεται μόνον όταν φανούμε υπομονετικοί ως προς τα ελπιζόμενα (Ιακωβ.1,4).
Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι ο Θεός εκείνος ο Οποίος μας θέτει εις πειρασμόν. Εις πειρασμόν οδηγούμεθα υπό της προς λάθος κατεύθυνση στραμμένης ιδίας επιθυμίας (Ιακωβ.1,13-14). Αλλά, σε πειρασμούς, και χωρίς την συμμετοχή της θελήσεώς μας, δύνανται να μας οδηγήσουν και εκείνοι οι οποίοι μας ζηλεύουν, που μας μισούν ή έχουν για σκοπό τους να αφαιρέσουν από εμάς την περιουσία μας. Κάποιες φορές λοιπόν, χωρίς αυτό να είναι θέλημα Θεού αλλά ούτε και εξαιτίας δικής μας υπαιτιότητος, υποφέρουμε διάφορους πειρασμούς· σε αυτές τις περιπτώσεις, ο στέφανος που προορίζεται για εμάς θα είναι κατά πολύ ενδοξότερος από εκείνον που θα στεφώμασταν, εάν αντέχαμε κάποια δοκιμασία στην οποία υποπέσαμε εξαιτίας της εσφαλμένα παρασυρόμενης ημών βουλήσεως. Όταν οι άλλοι μας παρασύρουν στο πειρασμό, τότε αυτό μπορεί να ονομαστεί πάθος. Ο μισθός, δηλαδή, για τα υπομείναντα πάθη τα οποία ανεχθήκαμε με ευχαριστία και χωρίς γογγυσμούς, χωρίς να καταβληθούμε από μίσος προς εκείνους που μας έσπρωξαν στο ακούσιον πάθος και τα ανεπιθύμητα δεινά, θα είναι μεγαλύτερος και από εκείνον που χαρίζεται για την ενάρετη και στολισμένη με κάθε αγαθοεργία ζωή κάποιου.
Παράδειγμα όλων αυτών είναι ο μακάριος Ιώβ. Πότε αυτός αποδείχθηκε περισσότερο άξιος για το στέφανο; όταν διέπρεψε με έργα αγαθά όπως η φιλοξενία, η συμπόνοια, οι ελεημοσύνες, οι φιλανθρωπίες, η δικαιοσύνη, η φιλοπονία, η πραότητα, η σοφία, η εγκράτεια και πολλά άλλα; ή μήπως, όταν φάνηκε υπομονετικός στα δεινά τα οποία επ΄ ουδενί δεν άξιζε, δεχόμενος επιθέσεις από διαβολική ζήλεια και μὀνον; Οπωσδήπωτε, οι αγαθοεργίες του Ιώβ είναι αναμφισβήτητες και υπέρ αρκετές για την απόκτηση του στεφάνου, όμως η υπομονή των αδίκως προκληθέντων αυτώ παθημάτων αναδεικνύει τον Ιώβ ακόμη πιο άξιο. Η υπομονή των παθών αποτελεί το δυσκολότερο μέρος του αγώνος μας, κατά το οποίον για τη νίκη, πέραν της μεγάλης επιμονής και καρτερίας, είναι απαραίτητη και η ανυπολόγιστη αγάπη προς τον Θεόν.
Όταν υποφέρουμε αδίκως και ένεκεν της αγάπης του Χριστού, στην ουσία γινόμαστε συμμέτοχοι των αδίκων Αυτού παθών, αλλά συνάμα και Εκείνος γίνεται μέτοχος του δικού μας πόνου. Τοιαύτη ακριβώς συσσωμάτωση μετά του Χριστού είναι που μας δίδει και την μεγαλύτερη παρηγορίαν στα πάθη μας. Η ζωή μας είναι κεκρυμμένη στην ζωή του Χριστού και ημείς ήδη έχουμε αποθάνει εν Χριστώ (Κολ.3,3), όπως και ο Ίδιος έχει αποθάνει για εμάς εφάπαξ. Εντούτοις, όταν οι πολιτικές αρχές στην πατρίδα μας συνειδητοποίησαν ότι για εκείνον που έχει αποθάνει εν Χριστώ και εκ νέου έχει γεννηθεί ως αιχμάλωτος της αγάπης Αυτού, η κάθειρξη σε φυλακές δεν μπορεί να προξενήσει ούτε πόνο ούτε πληγές, αποφάσισαν να επιτεθούν στους πιο αγαπημένους, στους αξιοσέβαστους Επισκόπους και τους ευλαβεστάτους ιερείς, στους μοναχούς και τις μοναχές, χωρίς να εξαιρέσουν ούτε το λογικόν ποίμνιον, μεταξύ αυτού και ανήμπορους ηλικιωμένους ανθρώπους. Τους σέρνουν σε δικαστικές αγωγές με κατηγορίες εναντίων των, προκειμένου να τους καταστήσουν συμμέτοχους κακών για τα οποία πρώτον ημάς, ψευδώς και χωρίς καμία τύψη συνειδήσεως κατηγόρησαν και επιβάρυναν. Τοιουτοτρόπως, εξισώθησαν με εκείνους τους διώκτες της Εκκλησίας των πρώτων αιώνων, γενόμενοι και οι αυτοί διώκτες του Ιδίου του Χριστού, διότι εκείνος που καταδιώκει τα μέλη του Σώματος Αυτού, που δεν είναι άλλο από την Εκκλησίαν Του, διώκει Αυτόν τον Ίδιον τον Κύριον ημών, ο Οποίος κατοικεί μέσα εις τον καθένα από εμάς ξεχωριστά και μέσα σε όλους εμάς μαζί.
Εάν τα δεσμά της φυλακής δεν μας έχουν καταβάλει με την βαρύτητά τους, ο πόνος για τα δεινά στα οποία υποβλήθηκαν οι αδελφοί ημών αρχιερείς, οι κληρικοί, οι μοναχοί και ο πιστός καθ΄ ημάς λαός του Θεού, μας έχουν κόψει σαν το πιο κοφτερό δρεπάνι και έχουν ενχύσει εις τα σπλάχνα ημών πικρόν ποτήριον όξους και χολής. Ασυγκρίτως οδυνηρότερη είναι η πληγή που προκλήθηκε εις ημάς από τα δεινά αυτών που αγαπούμε, από την πληγή για τα δικά μας πάθη. Διότι, όντως, σε εκείνον που είναι εν Χριστώ νεκρός, η αγάπη ακριβώς προς τα αγαπημένα του πρόσωπα δεν του επιτρέπει αληθώς και καθ΄ ολοκληρίαν να αποθάνει. Ο αγαπών, θέτει εαυτόν εις διάθεσιν εκείνου που αγαπάει, καρτερώντας την στιγμή που, αν χρειαστεί, και θα αποθάνει χάριν αυτού. Έτσι μας δίδαξε ο Σωτήρ ημών, όταν μας είπε, ότι μείζον αυτού δεν υφίσταται, από το να δίδουμε την ίδια μας τη ζωή για εκείνους που αγαπούμε (Ιωαν.15,13).
Μας είπε όμως και το εξής: «Μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι» (Ματθ.10,28). Δεν δύνανται οι διώκτες ημών να βλάψουν τις ψυχές μας, αν και ήδη έχουν καταφέρει να βλάψουν την σωματική υγεία κάποιων από εμάς. Δεν κατάφεραν όμως, με τη δύναμη της εξουσίας, να μας ταλαντεύσουν εις την πίστην προς Εκείνον που προσδωκούμε να έλθει για να μας ενδύσει το νέο σώμα, αυτό που είναι αντάξιο των ανεκτίμητων ψυχών μας, με τις οποίες μας προίκησε ο Κύριος. Και όταν είναι ο Θεός μεθ΄ ημών, τις δύναται εναντίον ημών; Δεν εφείσθη, όμως, ο Θεός, ούτε του μονογενούς Αυτού Υιού, μας θυμίζει ο ιερώτατος Παύλος, και παρέδωκεν Αυτόν θανάτω δι΄ ημάς. Συνεπώς, αδελφοί μου, εάν δι΄ ημάς παραδίδει τον Υιόν Του τον αγαπητόν εις το πάθος, αυτό σημαίνει ότι δεν θα παραμείνει αδιάφορος και αδρανής ούτε όταν κάποιος αποπειραθεί να αγγίξει όχι μόνον το σώμα μας, αλλά και την ψυχή μας.
Έχουν την δύναμιν οι διώκτες ημών ψευδώς να μας ενοχοποιήσουν και με τον πιο απρεπή τρόπο να μας συκοφαντήσουν, μπορούν να μας δικάσουν και να μας καταδικάσουν, μπορούν να μας φυλακίσουν και διώξουν, μπορούν με τη δύναμη του εξαναγκασμού σε κάτι στο οποίο μπορεί να καταφεύγει κάθε ανεύθυνη γήινη εξουσία, να πολλαπλασιάσουν τα σωματικά μας βάσανα έως τα όρια της ανθεκτικότητός μας. Μπορούν, όμως, έτσι άραγε, να μας χωρίσουν από την αγάπη του Χριστού; Δύνανται, μήπως, τα δεινά, οι απειλές, οι διώξεις, η πείνα, η γύμνια, οι κίνδυνοι, ή ακόμη και αυτός ο μαρτυρικός θάνατος, να μας χωρίσουν από τον Χριστό; - ρωτάει ο απόστολος Παύλος τους Ρωμαίους. Και απαντάει έτσι όπως θα απαντούσε κάθε ένας από εμάς, τους χτυπημένους και σκλαβωμένους από την τρελή αγάπη του Θεού «πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (Ρωμ.8,38-39).
Γι΄ αυτό, μην ανησυχείτε υπέρ του δέοντος, αδελφοί, ούτε για τα δικά μας δεσμά ούτε για τους διωγμούς εναντίον μας, των οποίων το τέλος δεν λέει να φανεί στον ορίζοντα. Γιατί δεν έχουμε εδώ μόνιμη πολιτεία αλλά λαχταρούμε την μελλοντική (Εβρ. 13,14). Ας μην Σας ανησυχούν ούτε οι ψευδείς κατηγορίες με τις οποίες κάποιους από Εσάς σας αντιμετωπίζουν σαν συμμέτοχους στις συκοφαντίες εναντίον ημών, θέλοντας έτσι να εντροπιάσουν την αφοσίωσήν μας στον Θεό και την Εκκλησία. Ο Κύριος μάς διδάσκει να μην μεριμνούμεν για το τι θα απολογηθούμε όταν μας παραδώσουν στα δικαστήρια. Αυτός θα μας φωτίσει εκείνη την ώρα τι να είπωμεν, διότι δεν θα είμαστε εμείς εκείνοι που θα μιλούμε ενώπιον των δικαστών, αλλά το Πνεύμα του Πατρός ημών το λαλούν εν ημίν (Ματθ. 10,19-20). Για εμάς που είμαστε στην Εκκλησία και προικιστήκαμε από το Θεό με όλα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, επειδή η συμμετοχή έστω και σε ένα μέρος και μόνον του πιο μικρού χαρίσματος είναι αρκετό να μας καταστήσει κοινωνούς των μεγαλυτέρων δωρεών του Θεού, είναι χαρακτηριστικό να λέμε μόνον την αλήθεια, διότι αυτή για εμάς σημαίνει την ίδια τη ζωή. Εντούτοις, δεχτείτε σαν κάποια εκ των προτέρων γνώση, και την καθόλου μικρή δική μας εμπειρία από τα δικαστήρια της πατρίδος μας και τις εναντίον ημών άδικες και παράνομες αποφάσεις τους. Όταν οι δικαστικές αποφάσεις είναι υπό επιρροή από τις πολιτικές καταστάσεις, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλες τις σχετικές με την Ορθόδοξο Αρχιεπισκοπή Αχρίδος δικαστικές διαδικασίες τα τελευταία δέκα χρόνια, τότε η δικαιοσύνη στερείται της αισθήσεως του δικαίου και η αλήθεια ουσιαστικά παραγνωρίζεται. Και παρ΄ όλο που έχουν θεσμοθετηθεί για να κρίνουν με βάση το δίκαιο και την αλήθεια, τα δικαστήρια που κρίνουν εμάς, είναι σαν να έθεσαν για σκοπό τους να κάνουν ακριβώς το αντίθετο.
Ως εκ τούτου, είναι δυνατόν να μας δημιουργηθεί η εντύπωσις, ότι από μια τέτοια εν γένει κατάσταση δεν διαφαίνεται καμία διέξοδος. Αλλ΄ όμως, δεν υπάρχει χώρος για απογοήτευση. Εμείς είμεθα πήλινα δοχεία αδύναμοι, ευθραύστοι, φτωχοί για κάποιους ίσως μηδαμινοί και ανάξιοι. Για το Θεό, όμως, έχουμε ανεκτίμητη αξία (Β’Κορ. 4, 7-8). Ας επιρρίψομεν επ΄ Αυτόν πάσαν τήν μέριμναν ημών, διότι Αυτός νοιάζεται και ενδιαφέρεται δι΄ ημάς (Α΄Πετρ. 5, 7). Όσο περισσότερο συμμετέχουμε εις τα πάθη του Χριστού, τόσο περισσότερο έχουμε τη δική Του στήριξη. Ακόμα και τότε όταν περνάμε μέσα από λύπες εξαιτίας αναξιοπαθούντων δεινών που μας βρίσκουν στη ζωή, αυτό συμβαίνει ένεκεν της υποστηρίξεως και της σωτηρίας μας. Κι όταν ο Θεός στηρίζει κάποιον που πάσχει, δι΄ αυτού στηρίζει και εκείνους που μέσω των δεσμών της αγάπης συμμετέχουν στα δεινά του αναξιοπαθούντος.
Όπως οι Κορίνθιοι, μέσω των δεσμών της αγάπης, συνέπασχον με τον απόστολο Παύλο, και ως εκ τούτου, εύλογα Εκείνος ανέμενε να βοηθηθούν αυτοί από τον Θεόν (Β΄Κορ. 1,3-11), ούτως και ημείς ικετεύομεν τον Κύριον και αναμένομεν να Σας αναζωπυρώσει την πίστη εις την επαγγελία Αυτού, να Σας κραταιώνει και να Σας παρηγορεί στον αγώνα με τις δοκιμασίες στις οποίες Σας έσπρωξε η κακία των σχισματικών και να Σας ρυσθεί οριστικώς από αυτά που θα μπορούσαν να υπερβούν τις δυνάμεις Σας εις το να αντέξετε και να νικήσετε.
Αλλά σε εκείνους που γεύτηκαν τον πόνο που προκαλούν τα βάσανα στα οποία τους έριξε ο φθόνος των εχθρών τους, δεν χρειάζονται περαιτέρω εξηγήσεις γιατί είναι «ἀγαθὸν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον ἢ πεποιθέναι ἐπ᾿ ἄνθρωπον» (Ψαλ. 117,8), όπως είναι καλύτερο και το να αναζητούμε καταφύγιο στο Θεό παρά να ελπίζουμε μόνον στους ανθρώπους και στους κοσμοκράτορες του αιώνος τούτου (Ψαλ. 117,8-9). Η ωμότητα και η αναισθησία των ανθρώπων μπορούν συχνά να είναι χειρότερες και από εκείνη την κακία του διαβόλου, και γι΄ αυτό ο θεόπνευστος Δαυίδ επιλέγει ως καλύτερο το να πέσει κανείς στα χέρια του Θεού, ακόμη κι αν πρόκειται για θεία τιμωρία, παρά να πέσει στα χέρια ανθρώπων και να γίνει έρμαιο της εκδίκησής τους (Β΄Σαμ. 24,12).
Οι υποσχέσεις που δίνει ο άνθρωπος είναι άστατες και συχνά εξαρτώνται από το ατομικό συμφέρον. Οι υποσχέσεις που επαγγέλλεται ο Θεός εκπληρώνονται σίγουρα, κάθε μια στην ώρα της, όταν ο Κύριος αποφασίσει ότι είναι το πιο ωφέλιμο. Εκείνο που ο Θεός υπόσχεται το σφραγίζει και το υπογράφει με το αίμα που έχυσε στο σταυρό. Γι΄ αυτό, όταν μας έρχεται να αναστενάξουμε βαθιά, θλιμμένοι από το βάρος των δυσκολιών, αισθανόμενοι ότι δεν έχουμε κανένα άλλο στήριγμα παρά μόνον τον Θεό, αναστενάζουμε αλλά χωρίς να απελπιζόμαστε, διότι «τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ τί ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς;» (Ψαλ. 72,25).
Ο Θεός ημών, εντούτοις, θα εισακούσει και θα παρηγορήσει σίγουρα ημάς, ιδιαιτέρως δε, εφόσον καταφέραμε να εφαρμόσουμε εκείνο το τελειώτερο το οποίο εντέλλεται ημίν, να αγαπούμε τους εχθρούς μας (Ματθ. 5,44). Να προσεύχεσθε για το καλό των διωκτών Υμών, να ζητάτε την ευλογία του Θεού γι΄ αυτούς, και όχι να τους καταριέστε (Ρωμ. 12,14). Ω, ποία μεγαλειότις, ω, ποία τελειότις! Το να σεβόμαστε τις αρχές του κράτους φαίνεται κάπως φυσικό ύστερα από αυτό που λέει ο απόστολος των εθνών στους Ρωμαίους, (Ρωμ. 13,1-7), ακόμη και το να προσευχόμαστε για τους έχοντας την εξουσία (Α΄Τιμ. 2,2), αλλά το να προσευχόμαστε για τους εχθρούς, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των αρχόντων που είναι εχθρικά διακείμενοι προς την Εκκλησία, ε, αυτό πια, είναι παράδοξο! Παρ΄ όλα αυτά, δεν είναι άραγε γεμάτη η Εκκλησία μας από διαφόρων ειδών παράδοξα; Δεν είναι ακατανόητα παράδοξον η ενσάρκωση της υποστάσεως του Υιού του Θεού; Δεν είναι παράδοξον η άσπορος σύλληψις του Χριστού και η υπέρ φύσιν γέννησίς Του από Παρθένο; Δεν είναι άραγε παράδοξον το ότι τρώγοντας ψωμί και πίνοντας κρασί γινόμαστε μέλη του Σώματος του Χριστού και με αυτό και μέτοχοι της εν Θεώ ζωής;
Οπότε, το να αγαπάει κάποιος τους εχθρούς του, και να ζητάει το έλεος του Θεού γι΄ αυτούς είναι όντως παράδοξον. Όμως, ακριβώς αυτή η παραδοξότητα είναι που μας κάνει να ομοιάζουμε με τον Ίδιον τον Θεόν. Η κρίσις και η εκδίκησις είναι του Θεού. Εκείνος είπε ότι σε Αυτόν ανήκουν η εκδίκησις και η ανταπόδωσις. Ο Κύριος θα δικαιώσει τον αδικημένον (Δευτ. 32,35-36) και είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του αληθινού Θεού (Εβρ. 10, 31). Αυτός δεν τιμωρεί πάντοτε τους αδίκους· αλλά ακόμη, κι όταν τους τιμωρεί δεν το κάνει πάντοτε με ορατό τον τρόπο. Διότι, εάν τιμωρούσε όλους τους ενόχους κατά τάξην, και εάν το έκανε αυτό με ορατό τρόπο, τί θα απέμενε να συντελεστεί για την τελευταία Κρίση;
Σε τούτον τον κόσμο, αγαπημένοι μας αδελφοί, υποφέρουν και οι καλοί και οι κακοί. Αλλά, αν και τα παθήματα είναι ίδια, και για αυτούς που κατά κάποιο τρόπο τα αξίζουν και για εκείνους που δεν έχουν καμία υπαιτιότητα, εντούτοις, η διάκρισις μεταξύ των μεν και των δε, δεν εξαφανίζεται, λέει ο ιερός Αυγουστίνος. Υπάρχει διαφορά μεταξύ αυτών που υποφέρουν, ακόμη κι αν ο τρόπος που υποφέρουν τα δεινά είναι όμοιος, έστω και ο πόνος ακόμη να είναι ίδιος, όμως ούτε η καταδίκη, αλλά ούτε η βοήθεια που είναι του Θεού είναι ίδιες. Όπως ακριβώς μέσα στην ίδια φωτιά ο χρυσός αστράφτει ενώ τα άχυρα καίγονται, ή όπως κάτω από το ίδιο αλώνι, τα στάχια κόβονται ενώ το σιτάρι αλωνίζεται, έτσι και όταν η ίδια δύναμη χτυπάει, τους μεν καλούς τους δοκιμάζει, τους καθαρίζει, τους διορθώνει, τους δε κακούς τους τιμωρεί, τους συντρίβει και τους διαλύει. Έτσι, κατά τον ίδιο πειρασμό, οι κακοί καταρώνται και βλασφημούν τον Θεό ενώ οι καλοί προσεύχονται και Τον δοξολογούν. Δεν είναι, λοιπόν, πρωτίστως σημαντικό το ποια και πόσα είναι τα βάσανα, αλλά το ποιος και πώς τα υπομένει.
Εν τέλει, δεν είναι, άραγε, περισσότερο μακάριοι εκείνοι ακριβώς οι ονειδιζόμενοι, οι δεδιωγμένοι και υβριζόμενοι με ψευδείς και πονηρές κατηγορίες ένεκεν του Χριστού (Ματθ. 5,11); Το αποκορύφωμα όλων των μακαρισμών δεν είναι στην πραότητα, ούτε στην καθαρότητα της καρδίας, ούτε ακόμη, στην ειρήνη της ψυχής και στην μετάδοση αυτής, ούτε καν, στην δικαιοσύνη. Το αποκορύφωμα είναι στο χάρισμα του να υπομένει κάποιος την αδικία, τους ονειδισμούς, τους διωγμούς και τις συκοφαντίες χάριν της ζωής εν Χριστώ. Κι όταν ο άνθρωπος αγγίξει αυτήν την κορυφή τότε η χαρά μόνη της τον επισκέπτεται, μη ερχόμενη αυτή κατ΄ αναλογίαν με τα έργα, ούτε πάλι ως αμοιβή για τους μεγάλους άθλους και τις αρνήσεις, αλλ΄ όπως είπαμε στην αρχή, έρχεται ως χάρις, ως υπέροχο και τέλειο δώρο του ελέους του Θεού.
Αυτή η εγκύκλιος επιστολή, αγαπημένοι μας εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές, είναι γραμμένη στο κελί των προφυλακισμένων των φυλακών των Σκοπίων όπου είμεθα εγκλεισμένοι ήδη εδώ και δέκα μήνες. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κρατούμεθα είναι ωμές και απάνθρωπες. Κατά τους θερινούς μήνες, σχεδόν καθ΄ όλη τη διάρκεια της ημέρας δεν είχαμε νερό, με λίγη τροφή και κανενός είδους ιατρική παρακολούθηση. Κλειδωμένοι για 23 ώρες και με μία μόνον ώρα παραμονής στον καθαρό αέρα την ημέρα. Κάθε τι που λαμβάνουμε περνάει από ενδελεχή έλεγχο και για οτιδήποτε είναι γραμμένο σε ξένη γλώσσα περιμένουμε μήνες την άδεια από το δικαστήριο για να μας παραδοθεί. Παρ΄ όλα αυτά, ο άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού και διαθέτει χαρίσματα ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται στις εξωτερικές συνθήκες, και έτσι, κάθε προφυλακισμένος, αργά ή γρήγορα, αποδέχεται την ωμά διαγραφόμενη πραγματικότητα και ζει σ΄ αυτήν και μαζί μ΄ αυτήν. Οι περισσότεροι από τους προφυλακισμένους δεν έχουν καταδικαστεί, αυτοί ή περιμένουν την ημέρα της δίκης τους ή την απόφαση της καταδίκης τους. Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι το πιο δύσκολο πράγμα στην προφυλάκιση. Ο άνθρωπος μπορεί να συνηθίσει τον αποπνικτικά μικρό χώρο του κελίου των ελάχιστων τετραγωνικών μέτρων να τον μοιράζει και με άλλους συγκρατούμενους του, μπορεί να προσαρμοστεί και σε μια ζωή μέσα σε τέσσερις υγρούς και μουχλιασμένους τοίχους, ακόμη και η έλλειψη τροφής και ιατροφαρμακευτικής περιθάλψεως δεν μπορούν να τον πτοήσουν τόσο, όσο έχει τη δύναμη αυτό να το κάνει και να τον πτοήσει η αναμονή της εκδικάσεως της υποθέσεώς του και η δικαστική απόφασις.
Η κατάστασις των προφυλακισμένων ίσως μπορεί να συγκριθεί με αυτήν των εγκληματιών που μετά τον θάνατό τους αναμένουν την προσωρινή τους καταδίκη. Αυτοί, αργότερα, ύστερα από την τελική κρίση, θα εκτίσουν την ποινή τους, αλλά η ίδια η αναμονή της ποινής είναι ήδη ποινή. Εάν θα μπορέσουμε να ισχυριστούμε για τους εγκληματίες, ότι και πριν από την δίκαια απόφαση για την κόλαση ήδη την περιμένουν αυτή σε ένα είδος κολάσεως, τότε για τους προφυλακισμένους μπορούμε να πούμε, ότι τελούν υπό δεσμά, συχνά πιο βαριά από εκείνα που θα αντιμετωπίσουν ύστερα από την εκδίκαση και την απόφαση.
Ύστερα από όλα αυτά, θα θέλαμε μόνον να Σας παρακαλέσουμε έτσι όπως ο Απόστολος Παύλος παρακαλεί τους φωτισμένους «μιμνήσκεσθε τῶν δεσμίων ὡς συνδεδεμένοι, τῶν κακοχουμένων ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι» (Εβρ. 13, 3).
Ενθυμήσθε ημάς αλλά μην μεριμνάτε υπέρ του δέοντος περί ημών. Τα άδικα δεσμά ελευθέρωσαν πολλούς από τις αμαρτίες τους, τις εκούσιες και τις ακούσιες. Έτσι και τα δικά μας αυτά δεσμά και δεινά, εάν τα υπομένουμε εξ αιτίας κάποιας αμαρτίας με την οποίαν κάποιον αδικήσαμε ή βλάψαμε, είναι δίκαια. Εάν πάλι, δεν υποφέρουμε εξ αιτίας κάποιων δικών μας αμαρτιών, τότε αυτοί οι πόνοι και τα βάσανα που υπομένουμε θα συντελέσουν μόνον εις το εκτυπώτερον μετασχείν του Χριστού και Υμών. Τα από αδικία πάθη, εν Χριστώ αγαπημένοι αδελφοί, είναι ο συντομότερος δρόμος προς τα βάθη της θεογνωσίας. Οπωσδήποτε, όταν τα πάθη αυτά γίνουν αποδεκτά εκουσίως, χωρίς εναντιόσεις και αντιρρήσεις και όταν υποστούν με χαρά. Με τα παθήματα και τις συμφορές που μας βρίσκουν, ιδιαιτέρως δε, εάν αυτά είναι αναξιοπαθούντα βάσανα, ανακαλύπτουμε και αληθινά επιβεβαιώνουμε το κατά πόσον είμεθα πλησίον του Θεού, ή καλύτερα, το πόσον Αυτός μας πλησίασε.
Ημείς πλησιάζουμε Αυτού, όταν με τα παθήματα μας συμμετέχουμε στη δική Του θυσία για τη ζωή του κόσμου. Μόνον η δική μας θυσία δεν είναι αρκετή για την συμφιλίωσή μας με το Θεό. Γι΄ αυτό και ήταν απαραίτητη η θυσία του Χριστού. Όμως, η θυσία που εμείς προσφέρουμε, κάποτε μπορεί να μας συμφιλιώσει μεταξύ μας. Εάν αυτή η δική μας ελάχιστη θυσία, την οποίαν εκουσίως και εθελουσίως προσφέρομεν εις τον Θεόν, συντελέσει εις το να επέλθει πλήρης συμφιλίωσις μετά των σχισματικών και εις την υπέρβασιν του υπάρχοντος σχίσματος, τότε όλα όσα υπομένουμε τα δέκα τελευταία χρόνια, μεταξύ των άλλων μερικές διώξεις, εξορίες και μεγάλο αριθμό φυλακίσεων, ας είναι από εμάς μόνον ένα μικρό λιθαράκι προς εκείνο το οποίον είναι το πιο πολύτιμο για την Εκκλησίαν, και αυτό είναι η Ενότητά Της.
Έτι ευχόμεθα, προς τον Θεόν και Πατέρα, να Σας ενισχύει και να Σας στερεώνει στην ενότητα μετά του αγαπημένου Αυτού Υιού, ώστε συναζόμενοι εν ενί Σώματι συνεργεία του Αγίου Πνεύματος, από κοινού να δοξάζομεν τον εν Τριάδι Θεόν, αναμένοντας την παρουσία του Χριστού, διότι εν Αυτώ απεθάνομεν, και η ζωή ημών κέκρυπται σύν τω Χριστώ εν τω Θεώ. Και όταν ο Χριστός φανερωθεί, η ζωή ημών, τότε και ημείς συν Αυτώ θα φανερωθούμε δοξασμένοι στην παρουσία Του (Κολ. 3, 3-4).
08/21 Σεπτεμβρίου 2012
η Γέννηση της Θεοτόκου
Τμήμα προφυλακίσεως του ποινικού σωφρονιστικού ιδρύματος
Φυλακών Σκοπίων
Ο υπέρ Υμών ευχέτης προς Κύριον
Ο Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος και
Μητροπολίτης Σκοπίων
Ι ω ά ν ν η ς
Другу, из затвора, Окружну посланицу (Српски)
+Јован
милошћу Божјом Архиепископ охридски и Митрополит скопски Цркви у којој је од Бога постављен да архиепископује и свим Црквама у икумени сабраним у телу Христовом и Духом Светим свезаним, из затвора у Скопљу, где је затворен већ шести пут у последњих десет година,
шаље ову
Другу, из затвора, Окружну посланицу
Када стекнемо љубав Христову и добродетељ, доликује да поднесемо и гоњења Њега ради, ако треба и прогонство да прихватимо, па и да чујемо о себи и најнеприличније клевете, и свему томе још и да се радујемо - каже блажени Никола Кавасила. Тада, кад се у човеку распламти та божанствена љубав и када добродетељи засветле у њему, он бива спреман, не само да подноси страдања, не само да трпи злодела и затворске вериге, већ је спреман и да им се радује. Радост, пак, не раздаје се према заслугама, она никако није награда за подвиге, она је благодат, прекрасан и савршен дар милости Божје узрокован једино избором Оца да уђемо у Његову радост (Мт. 25,21-23). Они, пак, који су ушли у радост Оца, радују се радошћу Христовом, те тако, оно што Христа радује, Он чини да радује и оне који су Његови, а суштински Он се Сам у Себи радује.
Будући да ви који сте у Телу Његовом и радујете се Његовом радошћу, лако ћете препознати радост којом смо обрадовани изнова стављени у окове Христа ради, вама намењујемо ову, по реду другу, посланицу написану у затвору, да би вас замолили да се сећате наших окова и да нас се не срамите, зато што смо још увек везани њима.
Када је божествени Павле захтевао од Тимотеја да се не срами његовог затвора (2Тим. 1,8), није учинио то да би га прекорио због тога што се он стидео Павлових верига, већ је то учинио не би ли га охрабрио да прихвати и поднесе сопствене, ако до тога дође. Ако је донекле Павлу и било допуштено да има мрву сумње у колебљивост неких који још увек нису били чврсти у вери, и још су били на млечној храни (1Кор. 3,2), те при првом његовом исповедању пред судом, нико га није подржао већ су га сви напустили (2Тим. 4,16), и зато каже Тимотеју да Дух који нам је Бог дао, није дух страха, већ дух силе, љубави и мудрости (2Тим. 1,2), нама није допуштена никаква сумња у вас, јер ви сте нас подржали при првом, и при другом и све тако редом до овог шестог нашег исповедања вере пред грађанским судовима у Републици Македонији.
Тако, ову посланицу не пишемо са намером да бодримо вашу мужественост у вери која се показала кроз вашa сведочењa док смо ми у затвору, већ је шаљемо да поделимо са вама радост којом нас је Господ обрадовао, радост која се точи од верига Христових, a којом се радује свако ко на један или други начин учествује у њима. Они, пак, који више воле вериге Његове наспрам сваког вида физичке слободе, они ће разумети и нашу радост којом се радује срце наше када се сећамо вас и на вашу бригу за нас. Нико други осим оног који је рањен лудом љубављу Божјом, не зна да открива и препознаје ту радост која се излива из страдања, из жалости, из тешкоћа, од затвора, од прогона. Но, онај који је отворио срце своје за примање милости Божје и допустио да буде рањен том непојмљивом љубављу, не само да допушта да често буде рањаван њоме, већ ране задобијене од такве љубави цени изнад свега.
Они пак, који знају да искушења претрпљена Христа ради, увећавају дар радости, они нам завиде на оковима којима смо оковани у Скопском затвору, свакако не болном, већ суревњивом завишћу, а таква завист није иста са злурадом завишћу оних који на сваки начин покушавају да нас спрече у постављеном циљу према јединству Цркве. Први дакле, завиде незлобиво, завишћу која се препознаје као ревност Богу, а други завиде пакосном и нескривеном жељом да наштете, презирући чак и окове Христове, само зато што су у овом трену они постали и наши окови.
Шта дакле? Једно је битно, каже апостол: „Било како му драго, дволичењем или истином, Христос се проповеда;“ (Фил. 1,18). Онај који разуме, разумеће и оно што следи: „Јер је мени живот Христос, а смрт добитак.“ (Фил. 1,21).
Може неко да прими смрт као добитак, само ако је претходно радошћу примио тешко поднесива понижења, исмевања, клевете, гоњења и затварања Христа ради (1Кор. 4,9-13). И то само ако на неправду која се подноси не одговори одмаздољубиво, гневно, мржњом и са самоувереношћу за своје врлине. Јер сваки вид врлине тамни у додиру с мржњом. То је разлог што Апостол убеђује Коринћане да на исмевања треба да одговоре добрим речима, на гоњења трпљењем, на клевете пријатељским речима.
Оружје у духовној борби је слабост крста, оружје за које, већина на овом свету не верује да је победоносно. У суштини, тада кад се чини да смо изгубили целокупну снагу, тада смо најјачи (2Кор. 12,10). Зато нас, који смо одабрали тај начин борбе, сматрају лудима, управо као што се дешавало и у апостолско време (1Кор. 1,23-24). Ко је више претрпео од блаженога Павла? Затваран много пута, бичеван незамисливом грубошћу, много пута пред опасности да буде и усмрћен. Прошао је најразличитије видове искушења, на копну, у пустињи, на мору (2Кор. 11,23-29). Но, није ли управо то узроковало да се дубоко у њему уреже сазнање, да искушење приводи трпљењу, а трпљење ка провереном карактеру, а проверени карактер ка нади. А нада, пак, никога од нас неће посрамити (Рим. 5,3-5).
Неки злобник ипак може, да каже за апостола Павла да је он био далеко од Бога и да је гнев Божји био окренут према њему, те му се зато дешавало горепоменуто? Напротив, све то он подноси са радошћу управо зато што је Бог био с њим. „Доста ти је моје благодати“ – говори му - „јер сила Божја у слабости човечијој се пројављује у пуноћи“ (2Кор. 12,9). Блажен је онај човек који подноси искушења са надом. Јер, ако их поднесе без смутње вере у обећано, задобиће награду вечног живота коју је Бог обећао онима који га љубе (Јак. 1,12).
Ниједно искушење није изнад мере онога који је кушан. Бог који је срцезналац и који познаје дубине људске душе, зна духовне снаге и способности сваког понаособ, па не допушта искушења која подносимо да надиђу праг наше издржљивости. Онај ко верује, сваким искушењем које прима, истовремено прима и излаз из њега (1Кор. 10,13). Но, излаз није увек уочљив од самог почетка. Он је сакривен у сплету трпљења и наде, и открива се тек када се покажемо трпељиви у надању (Јак. 1,4).
Свакако, није Бог тај који нас поставља у искушења. У искушења нас води наша погрешно усмерена воља (Јак. 1,13-14), али у искушењима и без учествовања наше воље могу нас поставити и они који нам завиде, који нас мрзе или имају пак за циљ, да нам одузму оно што поседујемо. Понекад дакле, нити Божјом вољом, нити пак нашом кривицом, трпимо искушење, но у том случају, венац који нам се спрема је већи и од оног којег би добили уколико трпимо искушење у које смо запали погрешним усмеравањем свог самовлашћа. Када нас други увлаче у искушење, онда се то може назвати страдање. Награда пак, за претрпљено страдање, које смо поднели благодарношћу и без пркоса, и нисмо се помрачили мржњом према онима који су нас гурнули у нежељено страдање, већа је и од оне која се даје за живот украшен добродетељима.
Пример тога је блажени Јов. Када се он показао достојнијим за венац, када је светлео добродетељима: гостопримства, састрадања, милости, човекољубља, праведности, трудољубивости, кротости, мудрости, уздржања и још много других, или тада када се показао трпељив у страдањима која ничим није заслужио, нападнут само ради зависти ђавоље? Свакако да су добродетељи Јовове неоспорне и сасвим довољне за венац, но подношење неправедно изазваних страдања, чине га још достојнијим. Подношење страдања је онај тежи део борбе, у којој је за победу, покрај великог трпљења, потребна и велика љубав према Богу.
Када страдамо неправедно и због љубави према Христу, ми у суштини постајемо причасници Његовог неправедног страдања, но уједно и Он постаје учесник наше боли. Управо оваква сутелесност са Христом, нам и даје највећу утеху у страдању. Наш је живот скривен у Христовом и ми већ умресмо у Христу (Кол. 3, 3), као што је и Он једном умро за нас. Међутим, када су власти у нашој отаџбини схватиле, да за оног који је у Христу умро и изнова се родио као заробљеник Његове љубави, страдање у затвору не може да изазове ни бол, ни рану, решили су да посегну по најљубљенијима, по бесцењеним Епископима и часним презвитерима, по монасима и монахињама, али нису изоставили ни словесно стадо, а међу њима и занемоћале старце. Подигли су оптужнице и против њих, не би ли их начинили саучесницима у неделима која су најпре нама, лажно и без трунке гриже савести преписали. Тиме су се изједначили са гонитељима Цркве из старих времена, и постали су гонитељи самога Христа, јер онај који гони чланове тела Његовог, које јесте Црква, гони Њега који је усељен у сваког од нас појединачно и у свима нама заједно.
Па ако нас затворски окови, њиховом тежином нису саломили, бол за страдања браће Епископа, клирика, монаха и верног народа, нас је покосила као са оштрим српом и згрчила у горчини као од испијене чаше пелина. Неизмерно болнија је рана изазвана страдањем оних које љубимо, од боли сопствених страдања. Заправо, ономе ко је већ умро у Христу, њему управо љубав према љубљенима не дозвољава и истински у потпуности да умре за себе. Онај који љуби, ставља се на располагање ономе кога воли, и чека тренутак да ако затреба, и умре за љубећег. Тако нас је научио Спаситељ, који нам је рекао да нема већег од тога, да и живот свој дамо за онога кога љубимо (Јн. 15,13).
Рекао нам је и ово: „Не бојте се оних који убијају тело, а душу не могу убити“ (Мт. 10,28). Не могу наши гонитељи да наштете душама нашим, иако су већ успели да наштете телима неких од нас. Нису успели силом власти, да нам пољуљају веру у Оног Ког чекамо да дође и да нас обуче у ново тело, достојно бесцења наших душа којом нас је украсио Господ. Па када је Бог са нама, ко може бити против нас? Није се Бог сажалио ни над јединородним Сином Његовим, каже блажени Павле, него га преда смрти нас ради. Па ако ради нас преда страдању најљубљенијег, то значи да неће остати безбрижан и неделатан ни када неко покуша да посегне, не само за нашим телом, већ и за нашом душом.
Могу да нас оптужују и клевете лажним оптужбама и недоличним клеветама, могу нас судити и осудити, могу да нас затварају и гоне, могу дакле силом принуде чему може прибећи свака неодговорна земаљска власт, да нам умноже телесна страдања до граница неиздржљивости, али могу ли тиме да нас одвоје од љубави Христове? Могу ли жалост или тјескобе, гоњење, глад, голотиња, опасности, или пак, мученичка смрт, да нас одвоје од Христа? - пита Апостол Римљане. И одговара као што би одговорио свако од нас који је рањен и поробљен од луде љубави Божје: „Јер сам уверен да нас ни смрт, ни живот, ни анђели, ни поглаварства, ни силе, ни садашњост, ни будућност; Ни висина, ни дубина, нити икаква друга твар неће моћи одвојити од љубави Божије, која је у Христу Исусу Господу нашем. “ (Рим. 8,31-39).
Зато, не брините превише, ни за наше окове, ни за наша гоњења којима као да се крај не види. Овде немамо постојана града, и чезнемо за оним који ће доћи (Јевр. 13,14). Пробајте да се не узнемиравате ни ради лажних оптужба којима неке од вас праве саучесницима у клеветњу усмереном на нас, а да би срамотили нашу оданост Богу и Цркви. Господ нас учи да се не узнемиравамо око тога шта ћемо рећи када нас изведу пред судије. Он ће нас просветлити у том часу шта да кажемо, јер нећемо бити ми ти који ће одговарати пред судом, већ ће Дух Оца говорити преко нас (Мт. 10,19-20). Ми који смо у Цркви и које нас је Бог обдарио свим харизмама Светога Духа, јер удео чак и у најмањим харизмама прави нас учесницима у свим Његовим благодатним даровима, својствено нам је да говоримо истину јер је она за нас сами живот. Ипак, примите као претходеће знање, и наше не тако мало искуство са судовима у нашој отаџбини и њихове неправедне и незаконске пресуде против нас. Када су судске одлуке под утицајем политичких стања, као што се уосталом дешава са свим судским процесима везаним за Православну Охридску Архиепископију у последњих 10 година, тада је правда обесправљена, а истина суштински повређена. И поред тога што су установљени управо да би судили по правди и истини, судови који нас суде као да имају намеру да чине управо супротно.
Па тако, може да нам се чини да из овакве ситуације нема излаза, али ипак да не очајавамо. Ми смо глинени судови, слаби, ломљиви, трошни, према неким вероватно и безвредни, но пред Богом имамо ненадмашиву вредност (2Кор. 4,7-8). Да све бриге положимо пред Њим јер се Он стара за нас (1Пет. 5,7). Што више учествујемо у страдањима Христовим, утолико више примамо Његову подршку. Чак и онда кад пролазимо кроз жалости ради неправедних страдања која нас понекад сналазе у животу, то је за нашу подршку и спасење. А када Бог подржава некога који страда, тиме Он подржава и оне који преко везе љубви учествују у страдањима онога који страда.
Па као што су и Коринћани преко везе љубави учествовали у страдањима апостола Павла, а он ради тога са правом очекивао да ће бити помогнути од Бога (2Кор. 1,3-11), тако и ми очекујемо и молимо Господа да вам распламса веру у Његово обећање, да вас оснажи и подржи у борби са искушењима у која вас је гурнула злоба расколника, и коначно да вас избави од онога што би надишло вашу силу да истрајете и да победите.
Но онима који су окусили бол изазван страдањима у која их је гурнула злоба њихових непријатеља, не треба им додатно тумачити зашто „боље је уздати се у Господа, него ли уздати се у човека“ (Пс. 117,8), као и то да је боље тражити прибежиште код Бога отколико да се уздамо само у човека или у властодршце овога света (Пс. 118,8-9). Суровост и несастрадалност људи понекада могу бити веће и од оних самог ђавола, па зато богонадахнути Давид прихвата као боље, падање у руке Божје, и да буде кажњен од Њега, отколико падање у руке човека те да се буде плен одмазде човечије (2Сам. 24,12).
Обећања која даје човек су непостојана, променљива и често зависе од личне користи. Обећања која даје Бог се испуњавају са сигурношћу, свакако у своје време, када Господ одлучи да је то најкорисније. То што Бог обећава, Он то запечаћује и потписује крвљу проливеном на крсту. Зато, када нам дође да уздишемо подгрбљени под тежином страдања, немајући на коме другом да се подупремо осим на самог Бога, уздахнимо али без разочарања: „Јер шта ми то постоји на Небу, и осим Тебе шта хтедох на земљи?“ (Пс. 72,25).
Бог ће нас пак, са сигурношћу услишити и утешити, особито ако смо успели да покажемо и оно најсавршеније што нам заповеда, да љубимо непријатеље своје (Мт. 5,44). Да се молите за добро ваших гонитеља, да тражите Божји благослов за њих и да их не проклињете (Рим. 12,14). Ех, каква узвишеност, ех колика савршеност! Да поштујемо власти, изгледа некако природно после онога што каже апостол Павле (Рим. 13,1-7), па још и да се молимо за њих (1Тим. 2,2), али, молити се за непријатеље, укључујући међу њима чак и оне властодршце који су непријатељски расположени према Цркви, е то је заиста парадоксално. Ипак, није ли Црква препуна и многим другим парадоксима? Није ли несхватљив парадокс само оваплоћење ипостаси Сина Божијег? Није ли парадокс Христово бесемено зачеће и Његово натприродно рађање од Девојке? Није ли парадокс да једењем хлеба и пијењем вина постајемо чланови тела Христовог, а тиме и учесници Божијег живота?
Тако, да се љубе непријатељи, па још и милост да се тражи за њих од Бога, уистину је парадоксално, али управо та парадоксалност, нас чини најсличнијим самом Богу. Суд и одмазда су Божји. Он је рекао, да Њему припадају одмазда и узвраћање. Господ ће оправдати оног који је обесправљен (Пон.Зак. 32,35-36) и страшно је пасти у руке Бога живога (Јев. 10,31). Он не кажњава увек неправеднике, па чак и када кажњава, не чини то увек видљивом казном. Јер ако би кажњавао све виновнике по реду и ако би то чинио видљивом казном, шта би тада остало за последњи суд?
У овом свету, љубљена браћо, страдају и добри и зли. Но, иако је страдање подједнако и за оне који су га на неки начин заслужили и за оне који немају никакву кривицу, ипак не нестају разлике међу њима, каже блажени Августин. Постоји разлика међу онима који страдају чак и када је начин страдања сличан, па чак и бол да је иста, нити осуда, а нити помоћ које су Божије, нису исте. Јер као што у једном истом огњу злато засија, а слама изгори, или као што под истим вршником, класје се крши а жито се врши, тако и када иста сила удара на добре, она их опробава, прочишћава, поправља, док зле кажњава, ломи и уништава. Одатле, при истој невољи, зли проколињу и хуле на Бога, док се добри моле и славе га. Дакле, није важно, каква су и колика су страдања, већ ко и како их подноси.
Коначно, нису ли најблаженији управо они који су исмевани, гоњени и осрамоћени лажним оптужбама, Христа ради (Мт. 5,11)? Врх свих блаженстава није ни у кротости, ни у чистоти срца, као што није ни у душевном миру или пак у миротворству, нити пак у праведности. Врх је у дару да се истраје при неправедном исмевању, гоњењу и залостављању ради живота у Христу. А када човек досегне до тог врха, тада га радост сама походи, не долази она по заслузи, нити пак као награда за велике подвиге, већ као што рекосмо на почетку, долази као благодат, као прекрасан и савршен дар милости Божије.
Ову посланицу, скупоцена и у Господу љубљена браћо и сестре, шаљемо вам из притворског одељења затвора у Скопљу, где смо затворени ево већ пуних 10 месеци. Услови у којима се налазимо су сурови; у летњим месецима, скоро по цео дан смо били без воде, са недовољно хране и без икаквог медицинског надзора, затворени по 23 часа и само сат времена у току дана имамо приступ чистом ваздуху. Свака пошиљка коју примамо, бива детаљно претрешена, а за све што је написано на страном језику, месецима чекамо дозволу од суда да нам буде уручено. Ипак, човек је икона Божја и има дарове да буде прилагодљив спољашњим условима, па раније или касније, свако од притвореника прихвата ту сурову реалност и живи у њој и са њом. Највећи број притвореника још није осуђен, они или чекају дан суђења, или пресуду. Управо та неизвесност је нешто што је најтеже у притвору. Човек се навикне да скучен простор од само пар квадрата дели са сустанарима у ћелији, може се прилагодити и на живот међу влажним и буђавим зидовима, чак ни недостатак хране и здравствене заштите могу толико да га потресу, као што то може да га потресе и онеспокоји ишчекивање суђења и судске пресуде.
Стање притвореника можда се може упоредити са стањем злочинаца који после смрти очекују привремену пресуду. Они ће доцније, тек после коначног суда, издржавати коначну казну, али и само ишчекивање казне, већ јесте казна. Ако за злочинце кажемо, да још пре задобијања заслуженог пакла њега чекају у неком стању пакла, онда за притворенике можемо рећи да су у оковима, често пута тежим и од оних које ће носити по суђењу и пресуди.
Зато, после свега написаног, молимо вас на начин као што је и апостол Павле тражио од просветљених: „Сећајте се сужања као да сте с њима оковани, и оних који се злопате, јер сте и сами у телу.“ (Јев. 13,3).
Сећајте се, но не брините се премного за нас. Неправедно страдање многе је ослободило грехова, свесно или несвесно учињених. Тако да и ово наше страдање, уколико је ради греха којим смо се о неког огрешили, онда је праведно, а ако пак не страдамо грехова ради, онда ће нас ова наша бол само присније приближити Христу и вама. Неправедно страдање, у Господу љубљени, најкраћи је пут до дубина богопознања. Свакако само ако се то страдање прихвта вољно, без пркоса, без негодовања, па још и са радошћу. Страдањем, особито пак када је оно неправедно, откривамо и потврђујемо у суштини колико смо близу Бога, боље речено колико се Он приближио нама.
Ми постајемо блиски Њему, када нашим страдањем учествујемо у Његовој жртви за живот света. Само, наша жртва није довољна за помирење са Богом, зато је и била потребна жртва Христова, но жртва коју ми подносимо, некада може да нас помири међусобно. Ако ова наша мала жртва коју добровољно приносимо Богу, допринесе да дође до потпуног помирења са расколницима и до надилажења постојећег раскола, тада све што подносимо последњих 10 година, између осталог и неколика прогонства и већи број затварања, нека буде само наш мали залог у ономе што је најдрагоценије за Цркву, а то је свакако њезино јединство.
Још молимо Бога Оца, да вас укрепи и учврсти у јединству са Његовим Сином љубљеним, те сабрани у једном телу дејством Духа Светог, да заједно прослављамо Бога у Тројици, чекајући долазак Христов, јер у Њему умресмо и наш је живот сакривен са Христом у Богу. А када се појави Он – наш истински живот, онда ћемо се и ми с Њиме јавити прослављени од Његовог присуства. (Кол. 3, 3-4).
08. / 21. септембар 2012. г.
Рождество Пресвете Богородице
Притоворско одељење
КПУ Затвор –Скопље
Ваш у Господу
Архиепископ охридски и
Митрополит скопски
Јован
Second Circular Epistle from prison (English)
+Jovan
by the grace of God Archbishop of Ohrid and Metropolitan of Skopje to the Church he is appointed by God to oversee and to all the Churches of the oecumene assembled in the body of Christ through the link of the Holy Spirit, from Skopje Prison where he is imprisoned even for the sixth time during the past ten years,
Hereby forwards the following
Second Circular Epistle from prison
When we acquire the love of Christ and the virtues, properly is to bear persecutions for Him as well, and to accept even an exile, even to hear the most impertinent defamation for ourselves, and yet to rejoice for all that, blessed Nicholas Cabasilas says. When divine love kindles in a man, and when virtues are lit in him, he is ready to bear not only sufferings, to suffer not only molesting and prison chains, but he is ready even to rejoice to them. Joy however, is not given according to merit, it is not a reward for deeds, but grace, wonderful and perfect gift of God’s grace caused only because the Father has chosen us to bring us into His joy (Matt. 25:21-23). Yet again, those who have entered into the joy of the Father, rejoice with the joy of Christ as well. So what does Christ rejoice in – He rejoices in those who are His and thus He rejoices in Himself intrinsically.
For you who are members of His Body and rejoice with His joy, you will easily recognize the joy which we are happy in. Put in chains for Christ again, we send you this second epistle written in prison to ask you to remember our chains and not be ashamed of us, because we are still chained by them.
When the divine Paul urged Timothy not to be ashamed of his prison (2Tim. 1:8), he did not do it to rebuke him because he was ashamed of Paul’s chains, but to encourage him to accept and endure his own chains, if need for it aroses. If somewhat may be allowed that Paul had a bit of doubt in the reluctance of some who were still not strong in their faith, and were fed on milk food (1Cor. 3:2), and at his first confession before the court no one backed him and all had left him (2Tim. 4:16), and therefore he told Timothy that the Spirit that God gave us is not a spirit of fear, but a spirit of power, love and of a sound mind (2Tim. 1:7). We are not admitted to doubt you because you supported us at the first and at the second and so on, until the sixth confession of faith of ours before the civil courts in the Republic of Macedonia.
Thus, we do not write this letter with the intention to cheer your masculinity in the faith shown in your testimonies while we are in prison, but we send it to share with you the joy that our Lord rejoices in, joy that pours from the chains of Christ, and rejoices everyone who participates in bearing them one way or another. Those who prefer His chains before to any kind of physical liberty, they will understand our joy with which our heart rejoices when we remember you and your care for us. None other than the one that is wounded by the foolish love of God, does not know how to discover and recognize the joy that poured from suffering, sorrow, difficulty, imprisonment, persecution. However, he who has opened the heart to receive the grace of God and let to be wounded with that inconceivable love, not only allows to be wounded by it often, but appreciates the wounds caused by such love above everything.
Those who know that the temptations suffered for Christ increase the gift of joy, envy us for the shackles we are chained with in Skopje Prison, certainly not with a pathological envy, but with a jealous one. And such envy is not the same as the malevolent envy of those who are in every way trying to hinder us to achieve the goal aimed at the unity of the Church. Hence, the first ones envy undesigningly with envy that is recognized as a zeal for God, while the other ones envy us with malice and a genuine desire to harm, disdaining even the chains for Christ, just because they have became ours at the moment.
And what with it? One thing is of importance, the apostle says: “What then? Notwithstanding, every way, whether in pretense or in truth, Christ is preached; and I therein do rejoice, yea, and will rejoice” (Phil. 1:18). He who understands will understand what follows: “For to me to live is Christ, and to die is gain” (Phil. 1:21).
Someone can receive the death as a benefit only if the hardly bearable humiliations, mockeries, defamations, persecutions and imprisonments for the sake of Christ are received with joy (1Cor. 4:9-13). And only if he does not respond revengefully, angrily, with hatred and jauntiness to the injustice he bears in his virtues. For every kind of virtue darkens in contact with hatred. That is why the Apostle assures the Corinthians that mockeries should be responded with kind words, persecution with patience, slanders with friendly words.
The weapon of spiritual warfare is the weakness of the cross, the weapon which many people in this world do not believe cannot bring victory. In fact when it seems that we have lost all the power, then we are the strongest (2Cor. 12:10). Therefore we, who have chosen that way of struggle, are considered to be foolish, just as it was in the days of the apostles (1Cor 1:23-24). Who has suffered longer than the blessed Paul? Imprisoned many times, scourged with unimaginable cruelty, many times in danger of being killed. Gone through various kinds of perils in the city, in the wilderness, in the sea (2Cor. 11:23-29). ). But did that not contribute deeply inside him for engravement of the knowledge that temptation leads to patience and patience to tried character and tried character to hope. Hope, however, none of us will make ashamed (Rom. 5:3-5).
Can still a villainous say that Apostle Paul was so far from God and that the wrath of God had turned against him, so the aforesaid had happened to him? On the contrary, he had stood it with joy because God was with him. “My grace is sufficent for thee”, he said, “for My strength is made perfect in weakness” (2Cor. 12:9). Blessed is the man who endured the temptations with hope. Because, if he endured them without confusing of the faith in what was promised, he will gain the reward of eternal life that God has promised to those who love Him (Jam. 1:12).
No ordeal is over the extent of the one who has been tempted. God who is connoisseur of our hearts and knows the depths of the human soul, knows everyone’s spiritual strength and abilities separately, so does not allow the temptations we endure to exceed the threshold of our endurance. He who believes, with every temptation that he receives simultaneously receives the exit from it as well (1Cor 10:13). But the exit is not always obvious from the very beginning. It is hidden in the tapestry of hope and patience and revealed when we prove to be patient in our hope (Jam. 1:4).
Sure, it is not God that sets us before temptations. Our wrongly directed will leads us to temptations (Jam. 1:13-14), but we can be set before trials and without the participation of our will by those who envy us, hate us, or set taking away what we own as their goal. Sometimes it means that neither the will of God nor a fault of ours is the reason we endure temptation, but in this case the crown that is prepared for us is greater than the one we would have gotten if we endured the temptation we have fallen in through wrong direction of our autonomy. It can be called suffering when others pull us into temptation. However the award for suffering that we have endured with gratitude and without defiance and that we have not darkened ourselves hating those who pushed us into unwanted suffering is greater than the one given for life adorned with virtues.
The blessed Job is an Example for this. When did he prove himself more worthwhile for the crown, when he shone with virtues: hospitality, pity, mercy, philanthropy, justice, diligence, gentleness, wisdom, restraint, and many more, or when he proved to be patient when suffering he had done nothing to deserve, and yet attacked because of the envy of the devil? Certainly the virtues of Job are undisputed and quite sufficient for the crown, but the endurance of the unjustly caused sufferings made him seven times more worthy. The endurance of suffering are the harder part of the fight in which great patience is needed to win, and great love for God is necessary as well.
When we suffer unfairly for the love of Christ, we actually become partakers of His unjust suffering, but at the same time, He becomes a participant in our pain. It is this oneness with Christ that gives us the greatest comfort in suffering. Our life is hidden in Christ and we have already died in Christ (Colos. 3:3), as he died for us once. But when the authorities in our country realized that the one who died in Christ was born again as a captive of His love, that suffering in prison cannot cause him no pain or wound, decided to reach for the most loved ones, for the precious Bishops and honourable presbyters, for the monks and the nuns, not omitting the flock nor the frail elders among them. They pressed charges against them, to make them accomplices in the misdeeds that they have assigned firstly to us, falsely and without any remorse. Thus they made themselves equal to the persecutors of the Church of the old times and become the persecutors of Christ Himself, for he who persecutes the members of His body, which is the Church, persecutes Him who dwells in each of us individually and in all of us together.
And if the chains of the prison had not broken us or kinked us with their weight, the pain caused by the sufferings of our brethren: the bishops, the clergy, the monastics and the faithful, slashed us as a sharp sickle and twitched us in bitterness as by drinking a cup of wormwood. Much more painful is the pain caused by the suffering of those we love, than the pain of our own suffering. Anyway, for one who has already died in Christ, it is the love for the loved ones that does not allow him to die himself really and completely. He who loves is put at the disposal of the one whom he loves and waits for the moment when need to die for his loved one arises. So teaches us the Saviour, who told us that there is no greater love than to give our life to the one whom we love (John 15:13).
And yet He told us more: “And fear not them that kill the body, but are not able to kill the soul” (Matt. 10:28). Our persecutors cannot harm our souls, although they already succeeded to harm the bodies of some of us. In spite of the help of the Government and its power, they failed to shake our faith in Him whom we wait to come and dress us in a new body, worthy for the preciousness of our souls with which our Lord embellished us. And when God is with us, who can be against us? God had not pity even over His only-begotten Son, the blessed Paul says, but He delivered Him over to death for our sake. So if He delivered to suffering His most beloved one for us, it means He will not stay carefree and idle when someone will try to reach out, not only for our body but four our soul as well.
We May be accused and slandered with false accusations and inappropriate defamations, tried and condemned, be imprisoned and persecuted, our physical sufferings may be multiplied with the power of coercion to which every irresponsible earthly authority may resort, up to the limit of unbearableness, but can they thus separate us from the love of Christ? Can sufferings, narrowness, persecution, famine, nakedness, dangers or martyrdom separate us from Christ? - Apostle asks the Romans. And he answers as everyone of us would answer who is wounded and enslaved by the foolish love of God: “For I am persuaded that neither death, nor life, nor angels, nor principalities, nor powers, nor things present, nor things to come, nor height, nor depth, nor any other creature, shall be able to separate us from the love of God which is in Christ Jesus our Lord” (Rom. 8:38-39).
So do not worry too much, nor for our shackles, nor for our persecutions that seem never to see their end. Here we have no permanent city of residence and we long for the one to come (Heb. 13:14). Try not to be alarmed either because of false accusations used against some of you aiming to make you accomplices in the defamations directed at us, or to abase our devotion to God and the Church. God teaches us not to make thoughts about what we say when we are brought to justice. He will enlighten us in that hour what to say, because we are not the ones who will face the court, but the Spirit of the Father will speak through us (Matt. 10:19-20). We who are in the Church and whom God had gifted with all the charisma of the Holy Spirit, because even the smallest participation in charisma makes us participants in all its graceful gifts, and it is inherent for us to speak the truth because it is life itself for us. However, take it as previous knowledge of ours by virtue of our not so little experience with the courts in our country and their unjust and unlawful judgments against us. When the decisions of the courts are more influenced by the political situation, as it happens with all court cases related to the Orthodox Ohrid Archbishopric in the last 10 years, then justice is deprived and truth substantially harmed. Although it is established precisely to judge with justice and truth, courts judge us as if they intend to do just the opposite.
So, it seems that there will be no exit from this situation, but let us not despair. We are vessels made of clay; weak, brittle, crumbling, and according to some, probably worthless, but we have unsurpassed value before God (2Cor. 4:7). Let us lay all concerns before Him because He cares for us (1Pet. 5.7). The more we participate in the sufferings of Christ, the more we receive His support. Even when going through grief for unjust suffering that sometimes get by us in life; it is for our support and salvation. And when God supports someone who suffers, He supports those through the bond of love participating in the sufferings of the one who suffers.
So as the Corinthians who through the bond of love participated in the sufferings of the apostle Paul, and he therefore rightly expected to be helped by God (2Cor. 1:3-11), we expect and pray God to ignite your faith in His promise, to strengthen your faith and support you in the fight against temptations that pushed you to the malice of the schismatics, and finally deliver you from what would outpass your strength to persevere and win.
But those who have tasted the pain caused by the suffering which pushed them to the malice of their enemies, do not need further interpretation. “It is better to trust in the Lord than to put confidence in man” (Ps. 118:8), and it is better to seek refuge in the Lord than to have hope only in man or in the rulers of this world (Ps. 118:8-9). Cruelty and insensibility of people can sometimes be greater than that of the devil, so David, inspired by God, accepted as better to fall into the hands of God, and to be punished by Him, than to fall into the hands of man and be a prey of human revenge (2Sam. 24:14).
Promises given by a man are inconsistent, variable and often depend on personal gain. God given promises are met with confidence, certainty and in due time, when the Lord decides it is the safest. What God promises, He seals and signs by the blood shed on the cross. Therefore, when we feel like to sigh bent double under the burden of suffering, lacking somebody else to rely on except God, let us sigh without disappointment: “Whom have I in heaven but Thee? And there is none upon earth that I desire beside Thee” (Ps. 73:25).
God, however, will certainly hear and comfort us, especially if we manage to show the most perfect example of what has been commanded to us: to love our enemies (Matt. 5:44). To pray for the wellbeing of your pursuers, to ask for God’s blessing on them and not to curse them (Rom. 12:14). Oh, what grandeur, oh what excellence! To respect the authorities seem somehow natural after what the apostle Paul says (Rom. 13:1-7), and even to pray for them (1Tim. 2:2), but to pray for enemies, including among them even those rulers who are hostile to the Church, is indeed paradoxical. But isn’t the Church full of many other paradoxes? Isn’t it incomprehensible paradox the very incarnation of the hypostasis of the Son of God? Is not it a the immaculate conception of Christ and His supernatural birth by a Virgin a paradox? Isn’t becoming a member of the body of Christ eating bread and drinking wine, and thus participant in the life of God a paradox?
So, love your enemies, even when it is indeed paradoxical to ask for the mercy of God for them, but it is this paradox that makes us to resemble to God the most. The judgment and the vengeance belong to God. He said vengeance and remuneration belong to Him. God would justify the one who is wronged (Deut. 32:35-36) and it is a fearful to fall into the hands of the living God (Heb. 10:31). He punishes the unjust always, and even when He punishes them, doesn’t He always do it with a visible punishment. For if we punish all the culprits in a row and when it is done by a visible punishment, then what will be left for the final judgment?
In this world, beloved brethren, both the good and the evil suffer. But though suffering is equal for those who deserve it and for those who have no guilt, still the difference between them does not cease, says blessed Augustine. There is a difference between those who suffer even when there is a resemblance of suffering, and even if the pain is the same, neither the condemnation, nor the assistance from God are the same. For as gold shines in the same fire where the reed burn, or under the same baking lid spikes break, and corn is done, so the same force hitting the good ones tries, cleanses and fixes them, while it punishes, breaks and destroys the evil ones. Hence, for the same trouble evil ones curse and blaspheme God, while the good ones pray and celebrate Him. So the matter is not how great the sufferings are and what are they, but how one endures them.
Lastly, aren’t the most blessed ones precisely those who are mocked, persecuted and detracted with false pretences for Christ (Matt. 5:11)? The top of the beatitudes is neither the meekness, nor the purity of heart, nor spiritual peace or peacemaking, not even the righteousness. The top is the gift to persist unfair ridicule, persecution and detracting for the life in Christ. And when a person reaches that peak, then joy alone follows, it does not come according to merit or as a reward for great feats, but as mentioned earlier, comes as grace, as beautiful and perfect gift of God’s grace.
This epistle, my precious and beloved in the Lord brothers and sisters, I send from the detention section of Skopje Prison where we are detained for almost 10 months now. Conditions in which we are accommodated are brutal, during the summer months we were without water almost all day long, with little food and almost no medical care, confined for 23 hours and 1 hour in the day we can go out in the fresh air. Any shipment that we receive is searched in detail, and we wait for months for the court to allow that anything written in a foreign language to be presented to us. However, man is an icon of God and has gifts to be adaptable to external conditions, so sooner or later, each of the detainees accepts the above described harsh reality and live in it and with it. Most of the detainees have not been convicted yet; they either wait for the day of hearing, or wait for the verdict. Precisely this uncertainty is something that is the most difficult thing while in detention. One gets used to the small space of only a few square meters shared with roommates in the cell, becomes able to adapt to life in moisture between the mouldy walls, even the lack of food and health care cannot affect him as can the waiting for the hearing and the passing of the judgment of the court shake him and discourage him.
Condition of the detainees could perhaps be compared to the one of the evil ones after death while awaiting the interim judgment. They will serve the final sentence even later, even after the final judgment, but the very awaiting for the sentence is already a punishment. If evil ones say that even before getting the deserved hell, they wait for it in a state of hell, so it can be said that detainees are in chains, often heavier than the ones they will receive after the trial and verdict.
So, after all that I have written we ask you in a manner as Paul asked the enlightened ones: “remember those who are in bonds as though you were bound with them, and those who suffer adversity, as being yourselves also in the body” (Heb. 13:3).
Remember us, but do not worry too much about us. Unjust suffering freed many from sins they have committed consciously or unconsciously. So that this suffering of ours, if it is for sin that we have committed against someone, then it is fair, but if we do not suffer for our sins, then this pain of ours bring us closer to Christ and to you just more empathetically. Unjust suffering, my beloved in the Lord, is the shortest way to the depths of the knowing of God. Of course if that suffering is accepted willingly, without defiance, disagreement, and even more so, with joy. Through suffering, especially when it is unjust, we discover and confirm how much we are actually close to God, or to put it better, how much he has approached us.
God becomes close to us and we are close to Him, when we participate in His sacrifice for the life of the world with our suffering. Our sacrifice alone is not sufficient to reconcile us with God; the sacrifice for Christ is necessary, but the sacrifice we endure can sometimes reconcile us with each other. If this little sacrifice that we offer to God voluntarily contribute to fully reconciling with the schismatics and to bridge the existing schism, then all that we endured during the last 10 years, among other things several imprisonments, evictions and more, is just our small stake for what is most precious to the Church, and that is its unity.
We supplicate only God the Father, to strengthen you and fortify your unity with His beloved Son, assembled in one body through the action of the Holy Spirit, to celebrate together God in Trinity, waiting for the coming of Christ, because Christ died and we sheltered our life together with Him in God. And when He – who is our real life, appears, then we will appear with Him glorified by His presence (Colos. 3:3-4).
September 21 / 8, 2012
Nativity of the Theotokos
Detention section,
Skopje Prison
Yours in the Lord
Archbishop of Ohrid and
Metropolitan of Skopje
Jovan
Второ, од затвор, Окружно послание
+Јован
по милоста Божја Архиепископ охридски и Митрополит скопски до Црквата во која е поставен од Бога да архиепископствува и до сите Цркви во икумената собрани во Телото Христово преку врската на Духот Свет, од затворот во Скопје, каде што е затворен веќе шести пат во последниве десет години,
го испраќа ова
Второ, од затвор, Окружно послание
Кога ќе ја стекнеме љубовта Христова и добродетелта, долично е да поднесуваме за Него и гонења, ако треба и прогонство да прифатиме, дури и да чуеме за себе си и најнеприлична клевета, и на сето тоа уште да се радуваме, вели блажениот Никола Кавасила. Тогаш кога во човекот ќе се разгори таа божествена љубов и кога добродетелите ќе засветлат во него, тој е подготвен, не само страдање да поднесува, не само да трпи злодејствија и затворски вериги, туку подготвен е дури и да се радува на нив. Радоста, пак, не се раздава според заслугите, таа не е награда за подвизите, туку е благодат, прекрасен и совршен дар на милоста Божја, причинет само од изборот на Отца да влеземе во Неговата радост (Мт. 25,21-23). Оние, пак, што влегле во радоста на Отецот, тие се радуваат со радоста Христова, па така, она што Христа го радува, Тој прави да ги радува и оние кои се Негови, а всушност Тој Сам во Себе се радува.
Бидејќи вие кои сте во Телото Негово и се радувате со Неговата радост, лесно ќе ја препознаете радоста со која сме израдувани повторно ставени во окови заради Христа, вам го испраќаме ова второ по ред послание напишано во затвор, за да ве замолиме да се сеќавате на нашите окови и да не се срамите од нас, затоа што сè уште сме врзани со нив.
Кога божествениот Павле побара од Тимотеј да не се срами од неговиот затвор (2Тим. 1,8), не го направи тоа за да го прекори затоа што тој претходно се срамел од Павловите вериги, туку го направи за да го охрабри да ги прифати и да ги поднесе сопствените, ако дојде потреба за тоа. Ако е донекаде допуштено Павле да имал трошка сомнеж во колебливоста на некои кои сè уште не биле цврсти во верата, и се хранеле со млечна храна (1Кор. 3,2), па при првото негово исповедание пред судот никој не го поддржал и сите го напуштиле (2Тим. 4,16), и затоа му вели на Тимотеј дека Духот што Бог ни го даде не е дух на стравот, туку дух на сила, љубов и мудрост (2Тим. 1,7), нам не ни е допуштен никаков сомнеж во вас, зашто вие нè поддржавте и при првото, и при второто и сè така до шестото наше исповедание на верата пред граѓанските судови во Република Македонија.
Така, ова послание не го пишуваме со намера да ја бодриме вашата мажественост во верата, која се покажа низ вашите сведочења додека сме ние во затвор, туку го испраќаме за да ја споделиме со вас радоста со која нас Господ нè израдува, радоста која се точи од веригите Христови, а со која се радува секој кој учествува во нив на еден или друг начин. Тие што ги претпочитаат веригите Негови наспроти секој вид на физичка слобода, тие ќе ја разберат и нашата радост со која ни се радува срцето кога се сеќаваме на вас и на вашата грижа за нас. Никој друг освен оној што е ранет со лудата љубов Божја, не знае да ја открива и препознава таа радост која се излева од страдањата, од жалоста, од тешкотијата, од затворот, од прогонот. Но, тој што си го отворил срцето за примање на милоста Божја и допуштил да биде ранет со таа непоимлива љубов, не само што допушта често да биде рануван од неа, туку раните здобиени од таквата љубов ги цени над сè.
Оние пак, кои знаат дека искушенијата претрпени заради Христа го зголемуваат дарот на радоста, тие ни завидуваат на оковите со кои сме оковани во затворот во Скопје, секако не со болна, туку со соревнива завист, а таквата завист не е иста со злорадата завист на оние кои на секаков начин се обидуваат да нè попречат во поставената цел кон единството на Црквата. Првите значи завидуваат незлобиво, со завист која се препознава како ревност кон Бога, а другите завидуваат со пакост и нескриена желба да наштетат, презирајќи ги дури и оковите Христови, само затоа што во овој миг тие станале наши.
И што од тоа? Една работа има значение, вели Апостолот: „Оти на било кој начин, со задна намера или со искреност, сепак се проповеда Христос“ (Фил. 1,18). Оној што го разбира ова ќе го разбере и тоа што му следи: „Зашто за мене живеењето значи живот со Христа, а умирањето е добивка“ (Фил. 1,21).
Може некој да ја прими смртта за добивка, само ако претходно со радост ги примил тешко подносливите понижувања, подигрувања, клевети, гонења и затвори заради Христа (1Кор. 4,9-13). И тоа само ако на неправдата што ја поднесува не одговори одмаздољубиво, гневно, со омраза и со самоувереност за неговите доблести. Зашто, секој вид доблест потемнува во допир со омразата. Тоа е причината што Апостолот ги убедува Коринтјаните дека на подигрувањата треба да се одговори со добри зборови, на гонењата со трпение, на клеветите со пријателски зборови.
Оружјето во духовната борба е слабоста на крстот, оружје со кое на многумина во овој свет не им се верува дека може да се победи. Всушност тогаш кога се чини дека сме ја изгубиле целата сила, тогаш сме најсилни (2Кор. 12,10). Затоа нас, кои сме го одбрале тој начин на борба, нè сметаат за луди, впрочем како што било и во времето на апостолите (1Кор. 1,23-24). Кој повеќе претрпел од блажениот Павле? Затваран многупати, бичуван со незамислива грубост, пред многупатна опасност да биде усмртен. Помина низ различни видови искушенија, по копно, во пустина, по море (2Кор. 11,23-29). Но, не придонесе ли тоа длабоко во него да се вреже сознанието дека искушението води кон трпение, а трпението кон проверен карактер, а проверениот карактер кон надеж. Надежта, пак, никого од нас нема да го посрами (Рим. 5,3-5).
Може ли сепак некој злобник да рече за апостолот Павле дека тој бил далеку од Бога и гневот Божји бил свртен против него, па затоа му се случувало горе реченото? Напротив, сето тоа го поднесувал со радост токму затоа што Бог бил со него. „Доста ти е Мојата благодат“ - му рекол - „зашто силата Божја во слабоста човекова се објавува во полнота“ (2Кор. 12,9). Блажен е оној човек што ги поднесува искушенијата со надеж. Зашто, ако ги поднесе без да му се помати верата во ветеното, ќе се здобие со наградата на вечниот живот која им ја вети Бог на оние што го љубат (Јак. 1,12).
Ниедно искушение не е над мерата на оној кој е искушуван. Бог кој е срцепознавач, и кој ги познава длабочините на човековата душа, тој ги знае духовните сили и способностите на секого одделно, па не допушта искушенијата што ги поднесуваме да го надминат прагот на нашата издржливост. Оној кој верува, со секое искушение што го прима, истовремено го прима и излезот од него (1Кор. 10,13). Но, излезот не е секогаш воочлив уште на самиот почетокот. Тој е скриен во сплетот на трпението и надежта и се открива тогаш кога ќе се покажеме трпеливи во надежта (Јак. 1,4).
Секако, не е Бог тој што нè поставува во искушенија. Во искушенија нè води нашата погрешно насочена волја (Јак. 1,13-14), но во искушенија и без учество на нашата волја можат да нè постават и оние што ни завидуваат, што нè мразат или пак поставиле цел да ни го одземат она што го поседуваме. Понекогаш значи, ниту по Божја волја, а ниту по наша вина, трпиме искушение, но во таков случај венецот што ни се подготвува е поголем од оној што би го добиле доколку трпиме искушение во кое сме западнале преку погрешна насоченост на самовласноста. Кога други нè вовлекуваат во искушение, тогаш тоа може да се нарече страдање. Наградата, пак, за претрпеното страдање кое сме го поднеле со благодарност и без пркос, и не сме се помрачиле со омраза кон оние што нè втурнале во несаканото страдање, е поголема од таа што се дава за животот украсен со добродетели.
Пример за тоа е блажениот Јов. Кога тој се покажа подостоен за венец, кога светлеше со добродетелите: гостопримство, сострадалност, милост, човекољубие, праведност, трудољубивост, кротост, мудрост, воздржание и уште многу други, или тогаш кога се покажа трпелив во страдањата кои со ништо не ги беше заслужил, а го нападнаа заради завист од ѓаволот? Секако дека добродетелите на Јов се неспорни и сосем доволни за венец, но претрпувањето на неправедно предизвиканите страдања го прават уште подостоен. Претрпувањето на страдањата се потешкиот дел од борбата во која за да се победи, покрај големото трпение, потребна е и голема љубов кон Бога.
Кога страдаме неправедно и од љубов кон Христа, ние всушност стануваме причесници на Неговото неправедно страдање, но воедно и Тој станува учесник во нашата болка. Токму ваквата сплотеност со Христа ни ја дава и најголемата утеха во страдањето. Нашиот живот е скриен во Христовиот и ние веќе умревме во Христа (Колос. 3,3), како што и Тој еднаш умре за нас. Ама кога властите во нашата татковина сфатија дека за оној што умрел во Христа и повторно се родил како заробеник на Неговата љубов, страдањето во затворот не може да му предизвика ни болка, ни рана, решија да посегнат по најљубеното, по бесценетите Епископи и чесните презвитери, по монасите и монахињите, но не го изоставија ниту словесното стадо, а меѓу нив и изнемоштените старци. Подигнаа обвиненија и против нив, за да ги направат и нив соучесници во неделата кои најпрво нас лажно и без никаква грижа на совеста ни ги препишаа. Со тоа се изедначија со гонителите на Црквата од стари времиња и станаа гонители на самиот Христос, зашто оној кој ги гони членовите на телото Негово, кое е Црквата, го гони Него кој се вселил во секого од нас поединечно и во сите нас заедно.
И ако оковите од затворот не нè превиткаа со нивната тежина, болката за страдањата на браќата Епископи, клириците, монасите и верниот народ, нè покоси како со остар срп и нè згрчи во горчина како од испиена чаша пелин. Многу поболна е болката предизвикана од страдањата на оние што ги љубиме, отколку болката од сопствените страдања. Впрочем, оному кој веќе умрел во Христа, токму љубовта кон љубештите не му дозволува и вистински во потполност да умре за себе. Оној кој љуби се става на располагање на оној кого го љуби и го чека моментот ако затреба да умре за љубештиот. Така нè научи Спасителот, кој ни рече дека нема поголемо од тоа животот свој да го дадеш за оној кого го љубиш (Јован 15,13).
Ни рече и уште: „Не плашете се од тие што го убиваат телото, но не можат да ја убијат душата“ (Мт. 10,28). Не можат нашите гонители да им наштетат на нашите души, иако веќе успеаја да им наштетат на телата на некои од нас. Не успеаја со силата на власта да ни ја разнишаат верата во Оној Кој чекаме да дојде и да нè облече во ново тело, достојно на бесценетоста на нашите души со која нè украси Господ. Та кога Бог е со нас, кој може да биде против нас? Не се сожали Бог ниту над единородниот Негов Син, вели блажениот Павле, туку го предаде на смрт заради нас. Па ако заради нас го предаде на страдање најљубеното, тоа значи дека нема да остане безгрижен и бездејствен ниту кога некој ќе се обиде да посегне, не само по нашето тело, туку и по душата.
Можат да нè обвинуваат и клеветат со лажни обвинувања и недолични клеветења, можат да нè судат и осудат, можат да нè затвaраат и гонат, можат значи со силата на принудата, кон која може да прибегне секоја неодговорна земна власт, да ни ги намножат страдањата на телото до граница на неиздржливост, но можат ли на тој начин да нè одвојат од љубовта Христова? Можат ли страдањата, притеснувањата, гонењата, гладот, голотијата, опасностите, или пак, маченичката смрт, да нè одвои од Христа? - ги прашува Апостолот Римјаните. И одговара како што впрочем би одговорил секој од нас што е ранет и поробен од лудата Божја љубов: „Сигурен сум дека ни смртта, ни животот, ни ангелите ниту некои други небесни сили, ниту сегашноста, ниту иднината, ниту нешто друго на небото или во адот, ниту некоја друга твар, би можеле да нè разделат од љубовта Божја кон нас, како што таа се објави во личноста на Исуса Христа нашиот Господ“ (Рим. 8,31-39).
Затоа, не грижете се премногу, ниту за нашите окови, ниту за нашите гонења на кои како да не им се гледа крајот. Овде немаме постојан град и копнееме кон оној што ќе дојде (Евр. 13,14). Обидете се да не се тревожите ниту заради лажните обвинувања со кои некои од вас ги прават соучесници во клеветите насочени кон нас, а за да ја срамотат нашата одданост на Бога и на Црквата. Господ нè учи да не се тревожиме околу тоа што ќе речеме кога ќе нè изведуваат пред суд. Тој ќе нè просветли во тој час што да кажеме, зашто нема да сме ние тие кои ќе одговараат пред судот, туку Духот на Отца ќе говори преку нас (Мт. 10,19-20). Ние кои сме во Црквата и кои Бог нè обдарил со сите харизми на Светиот Дух, зашто учеството дури и во најмалата харизма нè прави учесници во сите Негови благодатни дарови, својствено ни е да ја говориме вистината бидејќи таа за нас е самиот живот. Сепак, примете го како предварително знаење и нашето не толку мало искуство со судовите во нашата татковина и нивните неправедни и незаконски пресуди против нас. Кога одлуките на судовите се повлијаени од политичките состојби, како што впрочем се случува со сите судски случаи поврзани со Православната Охридска Архиепископија во последниве 10 години, тогаш, правдата е обесправена, а вистината суштински повредена. И покрај тоа што се востановени токму за да судат со правда и вистина, судовите што нè судат како да имаат намера да го прават токму спротивното.
Па така, може да ни изгледа дека од ваквата ситуација ќе нема излез, но сепак да не очајуваме. Ние сме глинени садови, слаби, кршливи, трошни, според некои веројатно и безвредни, но пред Бога имаме ненадминлива вредност (2Кор. 4,7). Да ги положиме сите грижи пред Него зашто Тој се грижи за нас (1Пет. 5,7). Колку повеќе учествуваме во страдањата Христови, толку повеќе ја примаме поддршката Негова. Дури и тогаш кога поминуваме низ жалост заради неправедните страдања кои понекогаш нè снаоѓаат во животот, тоа е за наша поддршка и спасение. А кога Бог го поддржува некого што страда, со тоа ги поддржува и оние кои преку врската на љубовта учествуваат во страдањата на оној што страда.
Па како што Коринтјаните кои преку врската на љубовта учествуваа во страдањата на апостолот Павле, а тој заради тоа со право очекуваше дека ќе бидат помогнати од Бога (2Кор. 1,3-11), така и ние очекуваме и се молиме Господ да ви ја распламти верата во Неговото ветување, да ве ојача и поддржи во борбата со искушенијата во кои ве втурна злобата на расколниците, и конечно да ве избави од она што би ги надминало вашите сили да истраете и да победите.
Но, на тие што ја вкусиле болката предизвикана од страдањето во кое ги втурнала злобата на непријателите, не треба дополнително да им се толкува зошто е „Подобро е да се надевам на Господа, отколку да се надевам на човек“ (Пс. 117,8), како и тоа дека е подобро да се бара прибежиште кај Бога отколку да се има надеж само во човек или во властодршците од овој свет (Пс. 117,8-9). Суровоста и несострадалноста на луѓето понекогаш може да биде поголема од онаа на ѓаволот, па затоа боговдахновениот Давид го прифатил како подобро да падне во рацете Божји, и да биде казнет од Него, отколку да падне во рацете на човек и да биде плен на одмаздата човечка (2Цар. 24,14).
Ветувањата што ги дава човек се непостојани, променливи и често зависат од личната полза. Ветувањата што ги дава Бог се исполнуваат со сигурност, секако во свое време, кога Господ ќе одлучи дека е најблагополучно. Тоа што Бог го ветува, Тој го запечатува и го потпишува со крвта пролеана на крстот. Затоа, кога ни доаѓа да воздивнеме подвиткани под тежеста на страдањето, немајќи на кого друг да се потпреме освен на Бога, да воздивнеме без разочарување: „Кого друг го имам освен Тебе на небото Господи? По што друго да копнеам на земјава кога те имам Тебе?“ (Пс. 73,25).
Бог, пак, со сигурност ќе нè услиши и утеши, особено ако сме успеале да го покажеме и она најсовршеното што ни го заповеда, да ги љубиме непријателите (Мт. 5,44). Да се молите за доброто на вашите гонители, да барате Божји благослов за нив и да не ги проколнувате (Рим. 12,14). Ех, каква возвишеност, ех колкава совршеност! Да ги почитуваме властите изгледа некако природно после она што го вели апостол Павле (Рим. 13,1-7), па дури и да се молиме за нив (1Тим. 2,2), но некој да се моли за непријателите, вклучувајќи ги меѓу нив дури и оние властодршци што се непријателски расположени кон Црквата, е тоа е навистина парадоксално. Но, нели Црквата е преполна и со многу други парадокси? Не е ли несфатлив парадокс самото воплотување на ипостаста на Синот Божји? Не е ли парадокс Христовото бессемено зачнување и Неговото натприродно раѓање од Девојка? Не е ли парадокс јадејќи леб и пиејќи вино да стануваме членови на Tелото Христово, а со тоа учесници во Божјиот живот?
Така, да се љубат непријателите, па дури и да се бара за нив милост од Бога навистина е парадоксално, но токму таа парадоксалност нè прави да сме најслични со Бога. Судот и одмаздата се Божји. Тој рече дека Нему му припаѓа одмаздата и возвраќањето. Господ ќе го оправда оној што е онеправдан (Повт.Зак. 32,35-36) и страшно е да се падне во рацете на живиот Бог (Евр. 10,31). Тој не ги казнува секогаш неправедните, а дури и кога казнува, не го прави тоа секогаш со видлива казна. Зашто ако ги казнува сите виновници со ред и ако тоа го прави со видлива казна, тогаш што би останало за последниот суд?
Во овој свет, љубени браќа, страдаат и добрите и злите. Но, иако страдањето е подеднакво и за оние што заслужиле и за оние што немаат никаква вина, сепак не престанува разликата меѓу нив, вели блажениот Августин. Постои разлика меѓу оние што страдаат дури и при сличност на страдањето, па дури и болката да е иста, ниту осудата, а ниту помошта кои се Божји, не се исти. Зашто како што во ист оган златото заблескува, а сламата изгорува, или под ист вршник, класјето се крши, а житото се врши, така и кога истата сила удира врз добрите, ги испробува, прочистува, поправа, додека злите ги казнува, крши и уништува. Оттаму, при иста неволја, злите го проколнуваат и хулат Бога, додека добрите му се молат и го слават. Значи не се важни, какви се и колкави се страдањата, туку кој како ги поднесува.
Крајно, не се ли најблажени токму оние кои се исмевани, гонети и злословени со лажни обвиненија, Христа ради (Мт. 5,11)? Врвот на блаженствата не е ниту во кротоста, ниту во чистотата на срцето, ниту во душевниот мир или пак миротворството, па ниту во праведноста. Врвот е во дарот да се истрае во неправедно исмевање, гонење и злословење заради животот во Христа. А кога човек ќе стигне до тој врв, тогаш радоста сама го следи, не доаѓа по заслуга, ниту пак како награда за големите подвизи, туку како што рековме во почетокот, доаѓа како благодат, како прекрасен и совршен дар на милоста Божја.
Ова послание скапоцени и љубени во Господа браќа и сестри ви го испраќаме од притворското одделение во затворот во Скопје каде сме затворени, еве, веќе полни 10 месеци. Условите во кои сме сместени се сурови, во летните месеци, речиси по цел ден бевме без вода, со малку храна и речиси никаква медицинска грижа, затворени по 23 часа и само 1 час во денот имаме излез на чист воздух. Секоја пратка што ја примаме се претресува до детали, а за сè што е напишано на странски јазик, со месеци чекаме судот да дозволи да ни го врачат. Сепак, човекот е икона Божја и има дарови да биде прилагодлив на надворешните услови, па порано или подоцна, секој од притворените лица ја прифаќа гореопишаната сурова реалност и живее во неа и со неа. Најголемиот број од притворениците сè уште не се осудени, тие или го чекаат денот на судот, или ја чекаат пресудата. Е, токму таа неизвесност е нешто што е најтешко во притворот. Човек се навикнува на малиот простор од само неколку квадратни метри да го дели со состанарите во ќелијата, може да се прилагоди и на живот во влага и помеѓу мувлосани ѕидови, ниту недостатокот на храна и здравствена заштита можат толку да го растревожат, колку што може да го потресе и обескуражи очекувањето на судењето и пресудата на судот.
Состојбата на притворениците можеби може да се спореди со онаа на злосторниците, кои по смртта ја очекуваат привремената пресуда. Тие дури подоцна, дури по конечниот суд ќе ја издржуваат конечната казна, но самото исчекување на казната е веќе казна. Ако за злосторниците велиме дека уште пред да го добијат заслужениот пекол него го чекаат во состојба на пекол, така за притворениците може да се рече дека се во окови, многу често потешки од оние што ќе ги добијат по судењето и пресудата.
Затоа, после сè што ви напишавме ве молиме на начин како што апостол Павле бараше од просветлените: „Да се сеќавате на затворениците како и самите да сте затворени со нив и со оние што страдаат, зашто и вие можете да се најдете на нивно место“ (Евр. 13,3).
Сеќавајте се, но не грижете се премногу за нас. Неправедното страдање многумина ги ослободило од гревовите кои свесно или несвесно ги направиле. Така што и ова наше страдање, ако е заради гревот со кој сме се огрешиле кон некого, тогаш е праведно, а ако пак не страдаме заради гревовите, тогаш оваа наша болка само поприсно ќе нè доближи до Христа и до вас. Неправедното страдање, љубени во Господа, е најкраткиот пат до длабочината на богопознанието. Секако ако тоа страдање се прифаќа волно, без пркос, без негодување, па уште и со радост. Преку страдањето, особено пак кога тоа е неправедно, откриваме и потврдуваме всушност колку сме близу до Бога, подобро речено колку Тој се приближил кон нас.
Всушност, ние му стануваме Нему блиски, кога со нашето страдање учествуваме во Неговата жртва за животот на светот. Само нашата жртва не е доволна да нè помири со Бога, затоа беше потребна жртвата Христова, но жртвата што ја поднесуваме понекогаш може да нè помири меѓусебно. Ако оваа наша мала жртва што доброволно му ја принесуваме на Бога придонесе да дојде до потполно помирување со расколниците и до надминување на постоечкиот раскол, тогаш сето што го поднесовме последниве 10 години, меѓу другото неколку прогонства и повеќе затварања, нека биде само наш мал влог во она што е најдрагоцено за Црквата, а тоа е нејзиното единство.
Го молиме само Бога Отца, вас да ве укрепи и да ве зацврсти во единството со Неговиот возљубен Син, та собрани во едно Tело преку дејството на Духот Свети, да го прославуваме заедно Бога во Троица, чекајќи го доаѓањето Христово, зашто во Христа умревме и го сокривме нашиот живот заедно со Него во Бога. А кога Тој - нашиот вистински живот, ќе се појави, тогаш и ние со Него ќе се јавиме прославени од присуството Негово (Колос. 3, 3-4).
08 / 21 Септември 2012 г.
Рождество на Пресвета Богородица
Притворско одделение,
КПУ Затвор – Скопје
Ваш во Господа
Архиепископ охридски и
Митрополит скопски
Јован
Божикна порака 2011
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од родениот во Витлеем, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и во Христа возљубени чеда,
И оваа година Божикната посланица ви ја испраќаме од затвор, истовремено, согласно на зборовите на светиот Златоуст, благодарејќи му и славејќи го Бога за сè. Црквата никогаш не заборава дека и самиот Господ Христос беше во затвор, дека и мнозина од апостолите и отците исто така беа во затвор. Токму затоа имајќи го пред очи светото предание на Црквата ние од срце им простуваме на оние коишто бивајќи надвор од Црквата, нас нè сместија во затворот. Ах, кога само и историјата би можела да ја избрише сета омраза на оние, коишто ја гонат нашата Црква, и сите нивни дела против Црквата. Но, штом Христа го изгонија од градот, и Он требаше да се роди во пештерата, тогаш и затворот нека биде место на прослава на Рождеството Христово, бидејќи и токму Христос преку Неговото затворање го освети и самиот затвор, преку Рождеството ја освети целата творба.
Возљубени, мал е бројот на рождествата, коишто нашата Света Православна Црква ги одбележува и слави. Станува збор за рождеството на претечата Христов Јован, рождеството на Пресветата Богородица, и бездруго како што некои прекрасно велат: „мајката на сите празници“ - Рождеството Христово.
На овој ден, Светот се доближи до настанот после којшто ништо повеќе не e како порано. До настанот во кој времето се подели. Настанот во кој се исполни Стариот Завет, а започна Новиот Завет на луѓето со Бога. Тоа беше и настан во кој одминатите истории се сретнаа со својата сегашност, но и со својата иднина. Настан во кој дојде до прегратка на Бога и човекот, прегратка, со векови очекувана. Овој преславен настан на Рождеството Христово, од православните теолози карактеризиран како чин кога „Логосот стана тело и се всели помеѓу нас“, како што подоцна сведочи и возљубениот Господов ученик Јован, навистина е „единственото ново под Сонцето“ што се збиднало од шестодневот па сè до денес. Токму тоа Рождество и ние денес го сведочиме и го празнуваме.
Таа новост под оваа небесна покривка, браќа и сестри, воедно е и најголемото и најзначајното случување за нас луѓето и нашата човечка природа. Бог постана човек земајќи ја нашата падната природа на Себе. Но, и како Бог тој внимава да не го наруши она наше Божествено назначение, коешто ни го дарува, какви што нè створи, нашето назначение на слободни битија. Следствено, затоа и ни остава можност таа негова прегратка, по својата слобода да не ја прифатиме, па дури и да ја отфрлиме. Затоа Богословот Јован вели: „Дојде при своите, и своите не го примија“ (Јн. 1,10-11). Но, кои се тие „Негови“, коишто Него не го примија? Не се ли тоа оние на кои магнетизмот на овоземното, себеугодувањето на познати и непознати начини, им е поважен и позначаен од нашиот Спасител и севкупното создание? Не се ли тоа оние кои преку измами и самоизмами му робуваат на таткото на лагата, кој ги измами и нашите прародители? Не се ли тоа оние кои од неговата заслепувачка, а како таква и лажна блескавост на овој свет, не ја гледаат Светлината која ноќва се раѓа во Витлеемската пештера, туку само од адет прават театар со пештерата? И не им порачува ли, токму ним нашиот Спасител, на овие новите, во ништо поразлични од тогашните фарисеи и подбивачи со светињата: „Домот Мој е дом за молитва, а вие го направивте разбојничка пештера“ (Лк. 19,46)? А колку неброени се „таквите пештери“, денес во нашата татковина, и на крајот, не се ли нивните создатели истите оние кои живеат лажно претставувајќи се како Божја Црква, та така измамени и опиени со својата самодоволност, го мамат и прелестат народот кој се труди да пие од одамна пресушениот извор?
Што би можеле ние, возљубени, значајно и моќно да им порачаме и да им посведочиме, во оваа најсветла ноќ откако постои векот и човекот, на оние кои до денов денешен не видоа и не слушнаа, или не сакаат да го слушнат Оној, на Кого целата природа, сето земно создание и сета вселена му се поклонија и без престан му се поклонуваат?
Што би порачале на оние кои без престан го кинат Христовиот хитон, иако знаат дека нема поголем грев од удирањето по единството и соборноста на Црквата?
Секако, смирено би можеле да го предочиме нашето лично искуство од заедницата со живиот Бог. Да го понудиме својот личен удел, бидејќи тоа е единственото нешто што ќе остане нераспадливо, единственото вистинско, силно и плодотворно, што ќе може да посведочи во наше лично име.
Но, кое е нашето автентично искуство? Тоа е токму она поради коешто сме гонети и прогонувани од моќниците на овој свет, како што вели божествениот евангелист Јован Богословот: „дека целиот свет лежи во зло“ (1.Јн. 5,19). Тоа е она наше живо сведоштво и искуство на веќе споменатата прегратка со Живиот Бог, со штотуку родениот Богомладенец. Тоа е она што нашите гонители ги разобличува. Тоа е она што верно и недвосмислено го чуваме, еве веќе десет години, понекогаш во околности кои често го надминуваат секое достоинство на времето во коешто живее денешниот човек.
Токму тоа искуство, браќа и сестри, е најскапоценото што го поседуваме во нашите животи, бидејќи тоа на најблизок начин нè идентификува со оние кои ги повикуваме во своите молитви и на чиешто застапништво пред штотуку родениот Богомладенец се надеваме, оние кои одамна се овенчани со светителски и маченички венец, со оние кои беа гонети, мачени и убивани само затоа што бескомпромисно, и по цена на својот сопствен живот ја исповедаа својата вера во Христа и во Неговата Црква – Телото Негово. Тоа искуство, најскапоцени чеда во Христа, еве веќе деценија, на најдиректен можен начин нè идентификува со Оној којшто пострада за нас! Тоа е она по што секој од нас на најприсен начин – лично ќе биде препознаен од самиот Христос, согласно на Неговите зборови: „Ако Мене Ме гонеа и вас ќе ве гонат“(Јн. 15, 20).
Тоа е искуството на единството на Црквата Христова, искуството на Невестата Негова, искуство тешко породено токму од таа прегратка со целата вселена.
Со Своето Рождество, Христос ги воздигна на најголемото можно ниво човековиот дух, душата и телото, како и севкупната материја. Давајќи ни се Себе си, и примајќи нè онакви какви што сме, во Себе преку светата Евхаристија, преку светата Причест, во единствената суштинска заедница, којашто е спасоносниот начин на живот во единство со живиот Бог, а со самото тоа и за победа над последниот непријател – победата над смртта.
Затоа најскапоцени браќа и сестри, го повикуваме својот народ и сите луѓе околу себе, на слободно чекорење по патот, патот на преумувањето којшто нè води во Црквата, во Едната Света Соборна и Апостолска Црква на новородениот Богомладенец и Спасител наш Исус Христос.
Да го преобразиме браќа и сестри, сето она што нè врзува само за земното, да симнеме од себе сè лажно и распадливо, та слободно и одговорно, да се фрлиме во Неговата спасоносна прегратка, прегратка од која извира самиот Живот Вечен, прегратката која е Заедница, а Заедницата е Црквата – а Црквата, браќа и сестри, е Спасението!
Христос се роди!
На Божик 2011,
од затворот Идризово
Ваш молитвеник пред Бога,
+Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
Пасхална порака 2011
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски,
до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос.
Обвиткани со радост заради панаѓурот над панаѓурите, но сепак со доза на тага зашто оваа пасхална порака ви ја испраќаме од прогонство, се обраќаме до вас чесни отци, преподобни монаси и народе од Бога возљубен, зашто
Христос воскресна – без оглед на тоа што некои не веруваат;
Христос воскресна – и покрај тоа што сè уште има такви кои повторно би го распнале;
Христос воскресна – без оглед на тоа што некои живеат како Тој воопшто и да не се родил;
Христос воскресна – и покрај тоа што некои во животот само го погребуваат.
Тешко е за вашиот Архиепископ на овој Голем Ден да не е меѓу својата паства, како што знам дека е тешко и за клирот и паствата да не е меѓу нив на Пасха нивниот пастир. Но, ако само преку Велики Петок е можно да се стигне до Воскресението, тогаш нема друг пат до Царството на невечерниот ден, освен овој на кој докрај треба да го износиме барем својот крст. Велиме барем својот крст, зашто за Христијаните е својствено да го преземаат товарот на крстот и на ближниот. Вие свесно и одговорно го дигнавте на себе и крстот на оние кои покрај вас живеат во схизма, на оние кои се надвор од канонските граници на Црквата, па следствено заради тоа немаат благодат, што значи немаат сили и енергии сами да го носат својот крст.
Таквата одговорност што ја презедовте, ве прави достојни за почит. Сами знаете каков углед заради тоа имате меѓу другите Христијани, но истовремено сите сме свесни дека е многу тешко да живееш покрај расколници, покрај луѓе со искривена вера и настран етос, покрај нашите роднини, пријатели и комшии кои сакаат без крст да влезат во Воскресението. Затоа големо е тоа пред Бога што им помагате во носењето на нивниот крст, што нивниот крст го носите заедно со својот, и тоа без негодување и револт, зашто само така му е угодно на Бога носењето на крстот.
Ако некој одврати и рече дека само Христос има толкава љубов, да го носи крстот дури и на оние што го мразат, дозволете ни да ве потсетиме дека да се носи толку тежок крст каков што е крстот на непријателите на Црквата е неможно без Божјата благодат. Природата и сè што постои во неа нè учи дека треба да ги мразиме непријателите, да се бориме жолчно против оние што ни се спротивставуваат на своеволието, да ги поразуваме сите што ќе ни го попречуваат патот, но благодатта што ни се дава во Црквата и нè подига до совршенство, ни помага да ја надминеме природната гневливост дури и против оние што непријателствуваат на Црквата.
„Доста ти е мојата благодат, зашто мојата сила се покажува совршена во слабоста” - му рече Господ на Апостол Павле кога овој се молеше Господ да му даде полесен крст (2 Кор. 12,9). Од тоа и ние научивме да не се молиме за полесен крст, туку да се молиме за дополнителна благодат. Ама за да ја сместиме сета благодат што Воскреснатиот според љубовта Негова ни ја испраќа преку Светиот Дух, потребно е да бидеме чисти. Чисти во срцето, што би рекол св. Макариј Египетски, или чисти во умот, што би рекол св. Григориј Палама. Етичката чистота секако не е целта и крајот, таа е само почетна неопходност на патот кон обожувањето, на патот кон Царството на нашиот Отец.
Ако направиме една споредба со деновите кога стапивме во литургиско и канонско единство со Црквата Божја, со Црквата на Воскреснатиот, ако во мислите се вратиме на она што се случуваше изминативе девет години, речиси да нема некој од нас кој не го гледа напредокот во квалитетот на црковниот живот на нашата гонета и маченичка Црква. Но, како што во првите три века по Христа, кога Црквата беше гонета растот и напредокот беа поспори за разлика од годините и вековите после тоа, кога Црквата немаше надворешни непријатели, така и нашиот раст постојано е придушуван од нашите гонители, и постојано потиснуван со нивната нескриена желба ако е можно и потполно да биде задушен.
Нивниот неуспех е очебиен, нивниот срам е извесен. И тоа е секогаш така кога го гониш Христа. Забораваат нашите гонители дека Христос одолеа на гонењата, дека ниту крстот, ниту гробот не можеше да го задржи, туку Тој воскресна. Воскресна за да биде со нас, со Црквата Негова што е подготвена да го носи Неговиот крст, што е подготвена да ја пие чашата од која пиеше и Тој. Треба да си навистина избезумен во сопствениот гнев, како што впрочем очигледно се избезумени нашите гонители, па да не знаеш дека Христос е непобедлив. Него ниту смртта, ниту пеколот не го победија, та ниту новите членови на синедрионот, ниту пак новиот Понтиј Пилат, кои се јавија во нашата татковина, ќе успеат да го победат. Секое ново гонење е само нов влог во трезорот на даровите на нашата Црква. Но, секое ново гонење е нова лузна по лицето на расколниците во нашата татковина, зашто сите знаат дека гонењата на Црквата што ги спроведува власта всушност се по барања на расколниците.
Во овој Голем Ден на утеха, љубени чеда во Господа, примете ја нашата порака на надеж, порака со која ве известуваме дека нема уште долго да потрае овој метеж и неспокојство, во кој се најдовте не по ваша вина. Привршува периодот на големата проба што требаше да ја направиме за да влеземе во радоста Господова. Ја потврдите вашата постојаност во верата, вашата пожртвуваност во љубовта, вашата закотвеност во надежта која е Христос. Се ближи денот кога вашите противници ќе останат бездејствени, не зашто злобата нивна ќе се смири пред подвигот на вашата љубов, туку затоа што веќе ги употребија сите оружја што им беа на дофат, сите отрови со кои располагаа. Безгласни беа и годиниве наназад, како што добро знаете, не одговараа ниту еден збор кога ги кастревме со мечот на вистината, но отсега па натаму ќе бидат и сè побездејствени во злото, зашто злобата нема толку реквизити за мачење колку што доброто, правдата и вистината можат да одолеат во сведочењето.
Ви посакуваме овие светли денови да ви ја утврдат радоста што веќе ја имате, и неразделно да се соедините со Воскреснатиот Кој како што нелажно ни вети ќе биде со нас засекогаш.
Христос воскресна!
На Пасха 2011 година.
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2010
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од родениот во Витлеем, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Оваа година Божиќната порака ја испраќаме од домашен притвор во Софија, Бугарија, каде Бог по големата љубов и милост Негова допушти да биде испробана нашата вера во Него, да биде искушана љубовта наша кон вас, словесното стадо Христово, но и вашата кон Бога и кон нас, како и стремежот повторно да го посведочиме единството на Црквата, тој драгоцен бисер што Црквата ја прави да биде неразделна од самото тело Христово.
Знаеме дека се грижите за нашето здравје и положбата во која се наоѓаме, знаеме дека ве интересира како влијае затворот врз здравствените проблеми што ги носиме, како и тоа дали оваа борба ќе има некогаш крај, но денес е ден благословен, денес е ден свет и благодатен и затоа да се радуваме, да се радуваме со радост небоземна, со радост восхитувачка и торжествена, зашто денес небото и земјата се споија, нествореното и створеното се премостија, Бог и човекот се соединија. Денес е празник на единството, затоа чесни отци, браќа и сестри вие денес да славите, бидејќи сè што претрпевме досега, свесно го претрпевме за денес со право да се радуваме на единството, да се радуваме на овој светол ден на боговочовечувањето, ден на помирувањето, ден на Новиот Завет.
Нема поголема жртва што човек може да ја направи за Бога, за ближниот, за Црквата од жртвата што се прави за единството. Таа жртва нас луѓето нè восличнува со Христа и со жртвата што тој ја направи за единството на светот. Неговата жртва е неизмерна и неспоредлива со било чија друга, Тој бивајќи Бог се понижи и стана човек, бивајќи цар стана слуга, бивајќи бесмртен прими смртно тело и сè само за да нè извлече нас од смртта, да нè спаси од гревот и распаѓањето, да нè удостои со царското свештенство во единството со Бога. Ние не можеме да се жртвуваме за животот на светот, тоа еднаш засекогаш го направи Христос, но можеме и должни сме да се жртвуваме за единството на Црквата зашто тоа е Заветот Негов. Треба да бидеме едно како што Тој (Христос) е едно со Бога Отца (Јн. 17,11).
Дојде Тој и постана како еден од нас луѓето, за ние да постанеме Богови, но само во случај ако се согласиме да се соединиме со Него. Дојде и изгради мост меѓу нестворениот Бог Отец и од него створениот свет, за ние преминувајќи преку тој мост да се соединиме со Бога. Дојде и го зеде нашето тело, за ние да се облечеме во ново и нераспадливо, но само ако имаме единство со Отца.
Денешниот ден, возљубени во Господа, денот на Рождеството во тело на Господа Исуса Христа е ден на единството. Бог во тајната на Неговото раѓање во тело ни го откри патот по кој единствено е можно да се стигне во вечен живот. Затоа единството на човекот со Бога, единството на децата Божји меѓусебно во едната Христова Црква всушност е единствениот начин за надминување на последиците од гревот. Нема друг начин да се ослободиме од смртта освен преку единство со Бога Кој ја победи смртта.
Затоа е благословена секоја жртва која ја правиме за единството. Со нашата спремност на жртва за единството ние покажуваме свесност за значењето на единството во Црквата. Со тоа, пак што покажуваме свесност за единството на Црквата стануваме и поблиски до Бога, стануваме восиновени синови Негови, собрани во телото на Оној што заради нас се вотелови.
Замислете сега на денешниот светол ден што би можеле да проповедаат расколниците во расколничките парасинагоги во нашата татковина. Ќе смее ли некој денес од нивните проповедници да им каже на луѓето дека Христос дојде за нè соедини со Него и сите нас меѓусебно? Сигурни сме дека ќе има и такви схизматички проповедници кои нема да се задржат само на мудреците и пастирите, туку ќе говорат и за смислата на боговотеловувањето, но прашањето што им се поставува неколку години наназад е: што прават тие за да се исполни Божјата волја за единство?
Од она што е забележливо последниве години, схзматиците прават сè само да не бидат во единство со Црквата. А можно ли е да не си во единство со Црквата, а да имаш единство со Бога? Да, можно е толку колку што е можно да не си во ковчегот на Ное, а да се спасиш од потопот. Но, да знаеш дека единството е самата суштина на боговотеловувањето, дека единството е смисла на постоењето и дека е тоа единствен начин за спасение, и притоа тоа да го занемаруваш, тогаш или имаш одредени недостатоци во развојот на умот, или пак треба да си потполно опрелестен од личната полза. Тие што имаат лична полза од расколот се неколкумина и познати им се на сите, но за жал тие се на врвот на схизматичката организација и направиле систем како да ја заштитат таа положба која во услови на единство длабоко би им се размрдала. Замислете ги таквите црковни водачи кога барем еден ден би се нашле во ситуација во каква вие се наоѓате веќе осум години. Замислете ги да треба да се жртвуваат за единството на Црквата, а тие до денес навикнале само Црквата да ја жртвуваат за себе.
Сепак има повиновни дури и од нив, а тоа се оние што го знаат сето тоа, што знаат значи дека нивните расколнички водачи ја држат целата Црква надвор од единство со Бога и надвор од единство со другите Цркви само заради лична полза, а сепак немаат храброст да се спротистават на таквиот безобразлук. Црквата не е приватна сопственост на расколничките епископи и на нивните семејства кои со години управуваат во расколничката МПЦ. За таа Црква Бог го жртвуваше сопственото достоинство, се понижи и постана човек, за таа Црква Христос претрпе крст, страдање, смрт, за таа Црква Тој би го направил и денес истото и би се жртвувал повторно, а за жал, од таа расколничка Црква никој не е подготвен да ја прими таа жртва.
Неподготвен да ја прими Христовата жртва, љубени во Господа е оној што не е спремен да го поддржува Господа во страдањата. Воскресението после падот Адамов е можно само како след на Неговиот крст. Затоа монасите се вежбаат во подвиг како што војската вежба во мирнодобски услови, за да биде спремна да војува тогаш кога ќе има војна. Сите Христијани, но особено монаштвото нема друг идентитет освен небесниот, нема друга татковина освен Царството Божјо, и токму тоа што не треба да имаат ништо за што би се врзале во овој свет ги прави да бидат секогаш спремни да се жртвуваат за правата вера и за единството на Црквата.
Салонското монаштво е безбрачност заради луксуз. Тоа е многу поголем грев од гревот на невоздржување кај граѓанските лица. Зашто монах кој не копнее барем еден ден во животот да ја посведочи верата, кој нема желба барем една вечер да помине во затвор заради Христа, кој не е спремен да ја загуби општествената првилегија воколку се спротистави на властите што вршат неправда на народот, таквиот монах е само неженет фантазер, бескомпромисен сладострасник што мисли само за сопствената удобност и лагоден живот. Но, таквото монаштво може да се нарече секако поинаку, само не монаштво на Православните.
Сите Христијани сме повикани да го поддржуваме Христа во Неговата жртва за единство на Црквата, ама особено на тоа се повикани монасите. Сите сме повикани да се причестиме во телото Христово, но особено монасите се повикани да ги примат раните од клинците на крстот. Замислите како низок и долен е оној Христијанин што бега од крстот што му се нуди како Божја волја, а како изгледаат монаси што бегаат од крстот можете да видите во оние што останаа со расколниците. Само низ борба се делка карактерот, само во борба се издвојуваат великаните, а во мир сите се прават генерали.
Како е возможно да го празнуваш празникот на единството помеѓу Бога и човекот, Рождеството Христово, а притоа да си во раскол со Црквата? Одговорот е никако. Расколникот е одвоен од телото на Христа кое е Црквата, и така не зема учество во икономијата Божја. Расколникот може да е религиозен човек, може да ги прифаќа, па дури и да верува во православните догмати, може да се вежба во добродетелите, па дури и да се смирува пред Бога, но она што му недостасува, а тоа е љубовта за целовитоста на телото Христово, и токму тоа го прави сето друго да му биде не за награда туку за осуда. Во тајните на расколниците наместо спасение има осуда велат отците на Црквата.
Затоа браќа, да го молиме Бога да ни испрати благодат правилно да ја примиме и прифатиме тајната на денешниот празник на раѓањето на Бога во тело. Значењето на овој настан има едно име, единство. Да се трудиме тоа единство да го чуваме како очите, како срцето, да го чуваме со спремност на жртва, зашто ако нешто во животот вреди да се жртвува човек за него, тоа е единството на Црквата. Жртвата за единството има богата награда, само што некогаш таа награда доцни, некогаш се доделува дури и посмртно. Но, жртвата за единството со сигурност брише многу гревови.
Вие љубени во Господа, добро знаете дека гореспоменатите карактеристики за расколот и расколниците не се изречени од состојба на гнев, во каква состојба по сè што ни се случуваше последниве осум години и сеуште ни се случува, дури и со право би биле. Ни Господ не би можел да нè прекори за праведниот гнев кон рушителите на црковното единство, кон оние што го цепат хитонот Христов и единствена работа им е нас да нè ставаат во нови искушенија. Но, заради нас, заради целата Црква е подобро ако се оспособиме на злото на оние што нè гонат и затвараат да им одоговориме со добро, со молитва Господ да ги вразуми, да им го прибере умот, да им ја смири зависта, да им го скроти бесот. Таква да биде нашата божиќна и новогодишна честитка за нив, горешта да биде нашата молитва за расколниците, зашто по тоа ќе не препознаваат дека ние сме деца на Отецот небесен, браќа Христови, сотелесници на Бога Кој заради нас денес прими тело.
Христос се роди!
На Божиќ 2010
од притвор во Софија
+Јован Архиепископ охридски
и Митрополит скопски
Пасхална порака 2010
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од воскреснатиот во слава, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Светлината што излезе од празниот Христов гроб просветли многу поколенија пред нас, а нè просветлува и нас кои живееме дваесет векови по Христовото прво доаѓање, да веруваме не само во Неговото воскресение што се случи еднаш за секогаш, и еднаш за сите, туку да веруваме и во нашето воскресение, што сè уште не се случило, но ќе се случи по второто Негово доаѓање. Просветлен е оној човек што своето битие го втемелува на она што треба да дојде според ветувањата Христови, но бидејќи тоа што треба да дојде е иднината и сè уште не дошло, го примаме со вера. Верата за Христијаните не се разликува од знаењето, зашто верата што ја имаме за она што сè уште не се случило, ама ветено ни е од Бога дека ќе се случи, се едначи со знаење за иднината. Проучувањето на историјата и истражувањето на сегашноста раѓаат знаење, знаењето пак за иднината се нарекува вера.
Христовото воскресение е знаење за минатото, верба во историјата, но верата за нашето воскресение е знаење за иднината. Таа вера која се покажува како знаење за иднината стана можна затоа што Христос воскресна како „првороден од мртвите” и нам ни го отвори преминот – Пасхата кон вечниот и непропадлив живот, кон ветеното Царство и кон рајот на духовните богатства. После Христовото воскресение стана можно она што беше неможно дотогаш, човекот да има вечно постоење и смртта да постане средство за премин во нов и нетрулежен живот.
Сета заслуга за спасението на човекот од смртта е Божја. Спасението е икономија на Светата Троица. Дури и верата во таквата Божја икономија не е целосно наша заслуга туку е само одговор на Божјата покана за вечна заедница со Него. Бог нè просветлува со нестворената светлина што излезе од Неговиот гроб, и единствено со помош на тоа просветлување можеме да продираме во иднината. Наше е само да ја отвориме нашата волја за заедница со Бога, да ги чуваме душата и телото чисти, за да не биде тој повик Божји задушен во мракот на евентуалната наша невоздржливост. Зашто најголем непријател на верата е невоздржливоста, самоволието и неодговорноста. Можеби тие не можат потполно да ја затемнат светлината Божја што нè повикува и нè поттикнува да веруваме во Христовите ветувања, но можат со сигурност да ја заробат, да ја избледат, да ја обесилат и да не ѝ дадат да дејствува ниту поттикнувачки, ниту осветувачки.
Затоа и толку се бориме против страстите. Црковнословенскиот јазик има едно единствено значење за зборовите страст и страдање. Страста е всушност страдање. Оттаму, невозможно е да се стигне до воскресение без победа на страстите. Невозможно би било да се стигне до воскресението без да се помине и патот на страдањата кој го помина Оној што ни вети воскресение и живот вечен. Со други зборови без Велики Петок нема Велигден. И затоа е многу добро што конечно Велики Петок стана неработен ден и во нашата татковина. Денот на Христовите страдања и денот на Неговото воскресение се двата најважни денови во календарската година. Едниот, Велики Петок ја објавува сета бесмисла на човекот и на целата створена природа ако Бог не постои, или ако е тој мртов како што велат некои. Ако Бог е мртов, човекот е мртов уште пред конечно да умре и нема никаква надеж за него. Другиот пак, Великиот Ден, Воскресение или Пасха Господова ја разгласува смислата на сè што постои. Човекот и створената природа само во заедница на Оној кој воскресна од мртвите можат да очекуваат вечност.
Од нас и само од нас зависи дали Воскресението Христово ќе го направиме центар на нашиот живот, оска околу која ќе се врти сè друго што ни се случува во животот. Ако успееме во тоа, тогаш веќе ја живееме вечноста во времето, тогаш времето за нас е вечност. Ако не успееме, тогаш ќе останеме да висиме на крстот на животните проблеми, притиснати од секојдневицата и растргнати низ своеволието.
Времето во кое живееме најмногу оскудева од вера во воскресението. Без вера во воскресението дури и христијанската етика е неоснована. Воскресението е темел над кој се надградува етиката, без тој темел етиката е неодржлива. Видовме како неодржлива се покажа етиката на комунизмот. Присвоена и во целост пресликана од христијанската етика, или со еден збор речено добра, етиката на комунизмот беше неодржлива и неприменлива зашто немаше темел во верата. Само со вера во воскресението е можно без приговор да се носи сопствениот крст, и само заради наградата со воскресение, има смисла, трудот, подвигот и етичниот начин на постоење.
Како поинаку ќе издржевте вие, мало стадо Христово, низ сите искушенија низ кои минавте и сè уште минувате гонети од расколниците, ако немавте вера во воскресението. Верата во воскресението ве приспособи на трпеливост, на издржливост, би рекле на еден побожен зилотизам со кој не се браните само себеси, сопственото битие, личната вера и верските слободи, туку го браните и Христа, Кој иако е семоќен Бог, има потреба од нашата одбрана. Не затоа што самиот не може да повика еден легион ангели за да се одбрани, туку затоа што тогаш кога Него го браниме, тогаш кога заради тоа што го браниме страдаме, тогаш му докажуваме колку го љубиме. А Нему му е потребно само тоа, доволно му е само да го љубиме и Тој да ни ги отвори вратите на Неговото Царство, Царството што е вечно и неминливо.
Поткрепени од благодатта на распнатиот и воскреснатиот Христос што овие Велики денови изобилно се излева на Црквата Божја, Ви посакуваме радост, мир и милост од Господа, сетете се и на нашите окови со кои бевме врзани од противниците на Црквата, а заради љубовта кон Христа, заради верата во единството на Црквата и надежта во воскресението. Во овие пасхални денови спомнете нè и вие пред воскреснатиот Христос не за да ни се намалат искушенијата, туку за да ни се зголеми благодатта и со силата Божја да сопобедуваме со Оној кој ја победи смртта.
Христос воскресе!
На Пасха 2010 година.
Ваш молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Архиепископ охридски
и Митрополит скопски Јован
Божикна порака 2009
Ј О В А Н
по милоста Божја, Архиепископ охридски и Митрополит скопски, до целата полнота на нашата најсвета Архиепископија Охридска
Благодат, милост и мир, од родениот во Витлеем, Господ и Бог и Спасител наш Исус Христос
Браќа сослужители и чеда во Христа возљубени,
Планетата на која живееме веќе постана еден град, вистина град со огромни димензии, но сепак, само за еден ден можеш да стигнеш и на најоддалеченото место од тој град. Жителите, пак на планетава Земја постанаа наши сограѓани, без разлика дали живеат во нашето село, во Европа, Америка, Африка или Австралија. Како се оддалечуваме од денот на падот на нашите прародители, сè поблиску ни станува библиското ветување дека сите ќе живееме во еден град, во новиот Ерусалим.
Но, многумина наши сограѓани живеат со изгубена ориентација за целта на животот, истиот го трошат и го ситнат низ патешествија по големиот животен лавиринт, а во него се губат и не стигнуваат никаде. Завршуваат во некоја слепа уличка на тој лавиринт, изморени од талкање, без волја за нов почеток, и потиснати од товарот што го носат со себе, мислејќи дека токму тој е нивното богатство со кое ќе се искупат.
Кратко речено, човекот има слобода да поставува краткорочни и долгорочни цели во животот, има слобода дури и да влијае на целите на бесловесната природа, ама таа негова слобода го прави многу одговорен, како за себе, така и за судбината на сè што го окружува. Ако човекот се дезориентира, не ја постави или ја изгуби целта на животното патешествие, по своја вина ќе ја загуби шансата за вечен живот и жителство во новиот Ерусалим. Ако пак попатно, намерно или ненамерно, во својата дезориентација ја повлече и околината во која живее, тогаш виновен е двојно.
Сето ова погоре речено прима друго значење, ако се стави во сооднос со Христовото доаѓање на нашава планета. Тој дојде како нов Адам, да ја обнови паднатата створена природа, и тоа го направи. Го откупи гревот на нашите прародители, но не за да се задоволи правдата на Отца, како што некои тоа го толкуваат, туку самото Негово доаѓање меѓу луѓето е Божја икономија на искупување. Самиот настан на Христовото воплотување е икономија на искупувањето, Неговиот живот, поуките, аскезата, чудата, крстот и на крај воскресението, сето тоа е Божја икономија на искупувањето и ја нарекуваме така зашто е дело на Божјата слобода.
Христос не дојде меѓу нас затоа што мораше да дојде, затоа што од некого беше присилен или принуден. Единствено слободата која кај личностите на Светата Троица се поистоветува со љубовта, го доведе Христа до одлука да пострада за нас, а тоа не го направи за да се откупи гневот на Отца, бидејќи на Отца не му прави никакво задоволство страдањето на Неговиот возљубен Син заради гревот на човекот. Не се воплоти значи Христос под некаква принуда, туку се воплоти за нас со таквото негово дело да нè сроди со Бога. Тој се воплоти за ние да се обожиме.
Денес го славиме тоа Негово дело на големиот домострој на спасение на створената природа. Ден кога човекот се измири со Бога, кога се превоспостави заедницата со Него и кога смртта постана премин кон вечноста. Ден кога сите освен злочестивиот Ирод се израдуваа на Неговото доаѓање. Ангелите му принесоа химни, небесата ѕвезда, мудреците дарови, пастирите чудо, земјата пештера, пустината крошна, а ние пак му ја дадовме Мајката, Девицата Марија.
Колку што е голема љубовта на Христос да прими на себе сè што е човечко, толку е голема слободата на Пресвета Богородица да му ја даде на Бога човечката природа. Затоа нејзиното дело е најголемиот принос што човекот можеше да го принесе на Бога. Без Богородица, семоќниот Бог ќе беше немоќен да го спаси човекот, без благословената Маријам човекот никогаш не ќе можеше да се сроди со Бога. Таа е нашата скала кон небото, преку неа Христос слезе до нас, преку неа ние се качуваме кон Отца.
Во овој ден во кој нагласено ни се покажува дека крајот што со нетрпение го очекуваме е благословен и после него сè ќе биде добро, не можеме и не смееме да не се обѕрнеме на сегашната ситуација во нашата помесна Црква, која сè уште е во прогон, а нејзините членови остануваат со одземени основни човекови права. Навистина жално што и ова Божикно послание Ви го испраќаме од прогонство каде веќе две години без престан нè држи власта во нашата татковина. Сепак, можеби и власта би била почовечна ако на такви злочестиви одлуки не ги принудува расколничката јерархија која во безумството на нивната потполно неприродна состојба на раскол, сите нас би нè жртвувала за сопственото удопство. Срамно и недостојно е нивото на кое епископите на таа расколничка организација го доведоа свештенството што им се потчинува. Само заради недоличниот живот на расколничките епископи, свештениците се денес понижени, озборувани, навредувани и омаловажувани. Меѓу нив има и достојни мажи, но тие не можат да се одлепат од калта со која се извалкани, не по своја вина, туку по вина на оние што упорно од користољубие и заради сопствени повластици, го држат свештенството во мизерија, некои на работ на економска пропаст, додека други во страв да ја премолчуваат вистината. Само неколкумина што се блиску до тронот, само тие свештеници живеат удобно, под грижливата заштита на покровителите (расколничките епископи), покриени и тогаш кога го соблазнуваат народот со тоа што одат во јавни куќи, во казина и на многу други непристојни места.
Токму таквите лажи-епископи што само заради свое користољубие сè уште опстојуваат во расколот, успеаја за многу кратко време, за последниве неколку години, да ја срушат сопствената позиција, па без оглед на тоа што се сè уште владини миленичиња, станаа црква позната по скандали. Не чекаат да заврши една соблазна за да започнат друга. Ние во оваа прилика нема да им ги броиме нивните скандали, но токму оние што само до вчера беа нивни најголеми покровители, а тоа се средствата за информирање, денес се најголеми нивни критичари. Вистина, тоа го прават со големо задоцнување, но сепак го видоа она што уште пред неколку години, тогаш благовремено им го откривавме.
Сепак има и нешто добро, а тоа е што расколниците конечно сфатија дека како Македонска Православна Црква никогаш нема на бидат признати од никого, па го променија името со одредени додавки, но сега станаа ни вода ни киселина, како што вели народот. Жално е што изгубија седум години, а како што изгледа, ќе губат уште многу додека да сфатат дека никогаш и никој нема да им даде повеќе од она што нам пред седум години ни беше дадено, а тоа е најширока црковна автономија. Ова е особено јасно после решенијата од Подготвителната комисија за Големиот Вселенски Собор што пред само неколку денови се одржа во центарот на Вселенската Патријаршија во Женева.
Љубени чеда на нашата смерност,
Покрај сите разлики што постојат со расколниците, наша должност е да им подадеме рака, како што нè учи Оној Кој се воплоти заради нас. Тој ни вели дека кога правиме добро, или лошо на еден од нашите најмали браќа, исто како тоа Нему да му го правиме. (Мт. 25, 31-46) А ние секако не сакаме да му правиме нешто лошо на Христа. Ирод сакаше да го убие додека Христос беше сè уште во пелени, мал и немоќен да се брани. Многу слично како што расколниците се обидоа да ни направат нас, кога сè уште бевме слаби, кревки и нејаки. Не дека сега сме силни, но Господ на Кој му служиме, Тој е силен, Тој е семоќен, Тој е славен, па ги посрами, а ние со Него сме силни, непоколебливи и истрајни. Како луѓе грешиме, имаме недостатоци и слабости, но во сите овие години на искушение, помогнати од нашиот Господ се покажавме доследни на името христијанско. Дури и најголемиот злобник тоа не може да ни го приговори. Доследноста пак, таа е својство на љубовта. Таа ја прави љубовта непоколеблива, цврста и секогаш растечка.
Затоа, не само во овие денови на огромна благодат која ни се дава одозгора, туку секогаш ве повикуваме да ги љубите своите непријатели, а дотолку повеќе расколниците, кои не се сите наши непријатели. Ние немаме друго оружје за борба освен љубовта. Кога нè гонат да ги благословуваме и да не престанеме да ги љубиме и тогаш кога прават сè за да нè нема. Зашто токму на тој начин Христос го победи светот, токму со тој метод и ние досега победуваме. Но, тоа воопшто не значи дека треба да ја премолчуваме вистината, или не дај Боже да ја искривуваме.
Така, ако расколниците мислат дека ќе ја изиграат цела Црква и ќе добијат некаква самостојност, или самоуправа, патем речено, поими што канонското право на Црквата не ги познава и не се во општа црковна употреба, тогаш мислиме дека се лажат себеси. Тие треба многу да сторат за да ја поправат недовербата што со многу претходни сочиненија ја предизвикале кај другите Цркви, а не со подли досетки да мислат дека сите ќе ги изиграат. Подготвителната комисија за Големиот Вселенски Собор во Женева утврди само два термина за црковната состојба: автокефалија и автономија. Трето нема. Што значи нема да може расколниците да бидат самостојни, или самоуправни како што изјавуваат, а тоа да подразбира автокефалија. Наспроти таквите досетики со кои само ја манипулираат јавноста, треба да се покајат за расколот во кој опстојуваат, јавно да признаат и да прифатат дека наместо богослужба прават театар, а не секој клисар што им доаѓа од некоја помесна Црква да го претставуваат како висок црковен дипломат. Без искреност и покајание, нивниот статус е нерешлив, зашто помина времето кога некои долгогодишни схизми се решаваа со политички притисоци. Сега Црквата во вселената главно е слободна, освен секако во нашата татковина, и незамисливо е без предлог на мајката Црква, како што тоа е всушност и предвидено да биде усвоено на Големиот Вселенски Собор, некоја Црква да добие автокефалија или автономија.
Ви посакуваме на сите во овие денови на радост да се радувате во Господа. Милоста Негова да ве следи на секое место и во секое време, благодатта Негова неповратно да ве посети во тајното место на вашето срце и никогаш да не се разделите од љубовта Негова. Исполнет со надеж дека наскоро ќе се видиме,
на Божик 2009
+Јован Архиепископ охридски
и Митрополит скопски
Окружно послание
Бидејќи информацијата дека Православната Охридска Архиепископија побарала регистрација пред надлежните органи во Р. Македонија беше полувистинито и злонамерно претставена преку средствата за информирање во Р. Македонија, ние Архиепископот охридски и Митрополит скопски, во својство на Претседател на Светиот Архијерејски Синод на Православната Охридска Архиепископија го упатуваме ова
Окружно послание
до чесното свештенство, преподобното монаштво и побожниот народ на
Православната Охридска Архиепископија
а со цел да ги објасниме сите недоразбирања кои произлегоа од лажните и во најмала рака злонамерни информирања кои се само продолжеток на државниот терор врз нашата Црква.
Пред неколку денови, некои од средствата за информирање во Р. Македонија објавија информација дека Православната Охридска Архиепископија на 28 Април 2009 г. побарала регистрација според новиот закон за цркви, верски заедници и религиозни групи од надлежниот орган во Р. Македонија, а тоа е Основниот суд Скопје 2 во Скопје. Полувистинитото и непрофесионално информирање кое е веќе општа клима во медиумскиот простор во Р. Македонија одвреме навреме, во недостаток на теми, ја зема нашата Црква како тема и пишува историја за нас, ама без нас. Тоа е нешто што е веќе одамна видено и не го заслужува ниту нашето, ниту вашето внимание.
Вие, членовите на Охридската Архиепископија сте добро упатени не само во вистините на верата која до сега достоинствено ја исповедате, туку знаете да ги препознаете и сите обиди да ѝ се наштети на нашата Црква, без оглед од каде тие и да доаѓаат. Затоа, ова окружно послание е повеќе потсетување отколку предупредување, повеќе потврдување на она што веќе ви е познато, отколку укажување како треба да постапувате.
За жал, дури и по 18 години од падот на комунизмот во нашата татковина сеуште нема објективен пристап кон верата и Црквата. Средствата за информирање не само што имаат непрофесионален пристап, потценувачки и понижувачки скоро за сè што е во врска со Црквата, туку и известувачите кои се занимаваат со црковните теми немаат ниту најосновно општо образование за структурата и дејствувањето на Црквата. Уредниците пак, на тие средства за информирање сакаат да влијаат во креирањето на висока црковна политика, а немаат ниту најелементарно познавање како дејствува Црквата во општеството. Барем до сега, таквиот однос на медиумите кон Црквата беше лесно распознатлив од членовите на Охридската Архиепископија. Жалосно е што расколничката МПЦ до пред извесно време молчеше за таквиот однос на средствата за информирање кон Охридската Архиепископија, и сметаше дека тенденциозното критикување кое паѓаше врз нас е во нивна полза. Но, во последно време таквата злорадост им народи и ним многу проблеми од кои не знаат како да се извлечат.
Нашата Архиепископија навистина на 28 Април 2009 г. побара регистрација според новиот закон за цркви, верски заедници и религиозни групи од надлежниот орган во Р. Македонија. Да потсетиме дека во 2005 г. бевме одбиени да бидеме регистрирани под име Православна Охридска Архиепископија во регистарот на црквите, верските заедници и религиозните групи кој тогаш сеуште го водеше Владата на Р. Македонија. Во меѓувреме, под огромен притисок на меѓународната заедница Р. Македонија беше принудена да донесе нов закон за црквите, верските заедници и религиозните групи, а исклучиво заради решавање на случајот со Охридската Архиепископија. Како што и порано веќе сте чуле, новиот закон е воглавно добар и ги штити верските права на граѓаните на Р. Македонија загарантирани со меѓународни конвенции, но очигледно е сега дека тој не се применува. Имено, за да пробаме дали навистина новиот закон ќе се применува ние го пријавивме за регистрација Ставропигијалниот манастир Св. Јован Златоуст. После долга процедура која барем десет пати го надмина времето определено со закон, добивме решение дека барањето за регистрација се одбива. Деновиве добивме решение од Апелациониот суд во Скопје кој решаваше по нашата жалба, дека жалбата ни се одбива. Секако и во првиот и во вториот случај без никакво законско образложение, туку само со безобразен и циничен одговор дека така им се сакало.
Тоа е нашата секојдневица која вам ви е добро позната и на неа нема да се задржуваме. По една година откако првпат побаравме, а тоа беше во Мај минатата година, Основниот суд Скопје 2 во Скопје ни дозволи да направиме увид во судскиот регистар за, при поднесување на нашето барање, да не направиме случајно повторување на некое име што веќе е употребено од некоја верска заедница. По увидот констатиравме дека незаконски, во графата каде што е регистрирана МПЦ, додадено е име Охридска Архиепископија. Велиме незаконски зашто целата јавност во Р. Македонија знае дека на Црковно – народниот собор што го одржа МПЦ во Октомври 2008 г. тие не го усвоија името Охридска Архепископија како составен дел од името на МПЦ. Тоа што некој бесправно го додал во судскиот регистар споменатото име е кривично дело, но ако тоа го прави судот кој ќе го тужи него?
За да не губиме време во исправање на „криви Дрини“, Светиот Архијерејски Синод одлучи да се поднесе барање за регистрација на Православната Охридска Архиепископија пред надлежните органи под име: Грко – православна Охридска Архиепископија на Пеќката Патријаршија. Тоа го направивме едноставно од причина името што го назначивме во барањето да не биде исто со некои од имињата на верските заедници што се веќе регистрирани, зашто законот тоа не го дозволува. Синодот беше воден од намерата името на верската заедница што бараме да се регистрира да не ја промашува суштината на нашата Црква. А вие добро знаете дека грко-православен не значи Грк кој е православен, туку под тоа име се познати сите Цркви што исповедаат православно христијанско исповедание. Грко-православни се нарекуваат и во своето име го имаат: Александријската, Антиохијската и Јерусалимската Патријаршија. Никој сериозен не може да се сомнева дека Арапите кои се членови на Антиохијската Патријаршија не се Грци, но нивната Црква е Грко-православен Патријархат на Антиохија и на Целиот Исток. Другиот додаток во името што го предложивме во барањето е природен и органски. Охридската Архиепископија како автономна Црква е составен дел од Пеќката Патријаршија. Така, во предложеното име не треба да се бараат национални предзнаци, и вие знаете дека Црквата е Црква само тогаш кога нема веќе „ни јудеец ни елин” (Галат. 3,28) зашто сите сме едно во Христа Исуса.
Значи, предложеното име има само една единствена намена, Охридската Архиепископија да добие правен статус. Затоа Синодот во своето барање за регистрација истакна дека во колку на судот не му се допаѓа ова име, ние се согласуваме судот да ни биде кум, само да не нè малтретираат повеќе. Можеби некој ќе помисли дека биеме шега, ама навистина жалосно е што една држава се доведува во ситуација нејзините институции да бидат за подигравка. А видовте во овие неколку денови од објавувањето на веста колку душегрижници се појавија кои изјавуваат дека предложеното име било апсурдно. Дури и епископи на расколничката МПЦ го изјавија тоа. Како тие да треба да се именуваат така, а не ние. Вие пак добро знаете дека тоа се нарекува страв. Но, зошто се плашат од една мала безначајна група на верни Православци која злонамерно ја нарекуваат тајфата на Вранишкоски? Само заради тоа што со нас е Бог и со нас е вистината. Тоа нè ослободува нас да бидеме слободни до непредвидливост, но нашите противници ги поробува во стравот дека многу отстапиле од вистината, од човечноста, од верата во Бога и Црквата.
Така, ако судот го прифати предложеното име никој не треба да се вознемирува, единствено од одбивањето да бидеме регистрирани треба да се вознемират властите на нашата татковина. Зашто подобро име од ова, на кое впрочем самите тие нè наведоа да го предложиме, нема ниту да добијат. Секој нов предлог би бил полош за нив, зашто замислете ако во името на Црквата навистина има и национален предзнак, како на пример Српска Православна Црква? Тоа нас и вас сигурно не би ни сметало, ние сме принудени да примиме име што ќе ни го дадат кумовите, но што тоа би значело за Р. Македонија? Имаат ли во власта некој аналитичар тоа да им го објасни?
Браќа и господо христијанска, пред крајот сме на еден голем успех кој вие го стекнавте, секако со Божјата помош. Било какво решение да донесе судот вие не сте во загуба. Ако нè регистрираат, нашите страдања нема да бидат залудни, ако се случи спротивното вашиот духовен трезор ќе биде уште побогат. Со тоа духовно азно ќе ја купуваме иднината, не само во Царството Божјо, туку и овде, и сега. Така, сега вие одберете за што ќе се молите, но и во едниот и во другиот случај нема што да загубите, зашто Црквата никогаш не губи. Таа ја победи смртта.
Во очекување на светлата Педесетница се молиме Духот Свети изобилно да ве посети, зашто Тој е Духот Кој Црквата ја чува во единство и сите нас нè поттикнува на љубов до совршенство.
Ваш во Господа
АРХИЕПИСКОП И МИТРОПОЛИТ
+Охридски и Скопски Јован
Претседател на Светиот Архијерејски Синод
на Православната Охридска Архиепископијa
Недела на Светите Отци од Првиот Вселенски Собор
2009 г.
Пасхална порака 2009
Пасхална порака
до чесното свештенство, преподобното монаштво и побожниот народ на нашата најсвештена Архиепископија
Господ нè удостои и оваа година да се радуваме на Денот на Воскресението. Ја поминавме светата Четириесетница како Израилот Црвеното Море и стигнавме до Пасхата, како Евреите до ветената земја. Патот беше тежок и напорен, но целта го оправда нашиот труд. Наградата е голема, трпезата е полна, „телето е угоено“ - како што вели Евангелието и повторува св. Јован Златоуст.
Затоа денес да се радуваме, не затоа што светот во којшто живееме ни дава големи причини за радост, не затоа што оваа година има помалку зло од минатата, не затоа што луѓето подобро и побогато живеат, не затоа што вашата Црква се ослободила од нечовечките притисоци од страна на властите, туку да се радуваме само затоа што е денес Пасха, затоа што е денес Воскресение. Изминатава година не се случи ништо големо што можеше да нè утеши. Наспроти тоа се случи криза од светски димензии, која на крајот на краиштата може да биде и добра работа ако ни послужи за покајание и преумување.
Дури и да не се случеше ваква материјална криза, да престанеа сите насилства и злоба меѓу луѓето, да немаше гладни и сиромашни, дури и тогаш ќе немавме некој силен мотив за длабока и голема радост. Зашто и сè друго да имавме решено, ќе ни останеше проблемот со смртта, за која немаме сили да ја победиме. А како да бидеме радосни кога смртта ја носиме со себе и не знаеме кога ќе нè изненади? Како да бидеме радосни кога секојдневно си заминуваат од овој свет луѓето кои ги љубиме, кои ни значат и без кои животот ни е незамислив?
Вистина, некогаш, многу ситни нешта нè прават радосни. Едно подарено цвеќе, една насмевка од оној што го љубиме, еден поглед во изгрејсонцето или неговиот залез можат да нè направат радосни. Радосни можеме да бидеме и кога добро ќе ни тргне некоја работа, кога ќе положиме некој животен испит, кога ќе стекнеме некој предмет што го посакуваме, кога ќе ја освоиме наклоноста на љубениот. Но, сето тоа е минливо. Времето на радоста е пократко отколку времето на трудот што сме го вложиле за да дојдеме до таа радост. И после тоа ни останува повторно борба и труд до новата радост. Ама тој период понекогаш знае да биде долг и неизвесен, да не речеме дека радоста некогаш може да отсуствува и до крајот на животот.
А каква смисла има животот без радост? Може ли човек да биде задоволен од животот без радост? Христос дојде во светот за ние да имаме живот, и тоа живот во изобилие. Дојде да ни ја открие смислата на постоењето, да ни ја означи насоката на движење во животот, да ни ја определи целта на нашето земно патување. Дојде да ни ја донесе светлината на знаењето, верата во животот вечен, надежта во неодменливата радост која нè очекува во заедницата со Бога. Дојде Христос за да се сроди со нас, за Неговиот Отец да постане и наш Oтец, за ние да се вчлениме во телото Христово. Дојде Христос за да направи мост помеѓу небото и земјата, помеѓу нествореното и створеното, помеѓу Бога и човекот. А светот го распна, му стави железни клинци во телото, го измачи до смрт. Тој пак, бивајќи Бог не остана во гробот, Отецот со Духот Свети го воскресна во третиот ден. И тој Христос сега седи оддесно на Отца, и ќе му суди на светот во последниот ден.
Светот не препозна дека тој е јагнето пророкувано од пророкот Исаија што треба да го спаси светот. Многумина и до денес не го познале Христос како Спасител. Но, затоа и толку малку радост има во светот. Како да се радуваш ако смртта ти е последната станица, ако сè што работиш и стекнуваш, смртта ќе ти го одземе, а притоа го немаш Христа кој може да ти подари воскресение и вечен живот?
Љубени во воскреснатиот Христос,
икономијата на спасението Господ ја извршува преку нашето вчленување во телото Христово. Отецот го гледа Неговиот возљубен Син и во Него нè гледа сите нас. Господ нема единечна врска со нас, туку собoрна. Ние не сме бројки во војската Христова, ние сме личности во соборот на Неговото тело. Доволно е да ја разбереме само оваа Павлова еклисиологија и ќе ни биде многу јасно зошто нема спасение надвор од Црквата. Насетувате дека ова го говорам за расколниците во нашава земја. Тие се откинати од телото Христово, а живеат во крајна заблуда дека се тело Христово. Во древните расколи, схизматиците сметале дека тие се телото Христово, а оние што не се со нив (канонската Црква), се расколници и не припаѓаат на телото. Но, внимавајте колку се нелогични расколниците во Р. Македонија. Тие сметаат дека се Црква, но не негираат дека се Црква и оние со кои што тие се во раскол. На тоа Апостол Павле ќе речеше: „Зарем Христос се раздели? Или можеби Павле се распна за вас? Или во името Павлово се крстивте?“ (1Кор. 1,13) Треба да си крајно острастен и да заштитуваш само свои интереси за да постапуваш така како што постапуваат расколничките епископи. Дале ли некогаш тие одговор на ова прашање: Како е можно да бидеш во раскол, а истовремено да мислиш дека си член на едното тело Христово кое е Црквата? Ако е тоа можно, и да останеш во раскол и пак да бидеш Црква, зошто тогаш Црквата има потреба да биде во единство? Во тој случај секој би си имал свој приватен однос со Бога, секој би можел да си прави своја Црква со Бога, како што впрочем и велат некои од протестантските секти, и тогаш нема никаква потреба да имаме меѓусебно единство во телото Христово. Но, за тоа ли дојде Христос, за тоа ли претрпе понижување, плукање и распнување, заради тоа ли умре, и конечно заради тоа ли воскресна? За ние и после таквата спасителна Негова икономија да останеме во меѓусебен раскол и во раскол со Бога?
„Ништо не го разгневува Бога толку колку разделувањето на Црквата“ - вели св. Јован Златоуст. Дури и да направиме илјадници добра, а притоа сме тие што ја парчосуваат полнотата на Црквата, нема да бидеме помалку осудени од оние што го касапат телото Христово... Ова не им го говориме само на предводниците на расколот, туку и на оние што им следуваат. Еден свет човек рече нешто што изгледа смело, но тој сепак рече: „Ниту крвта на мачеништвото не може да го избрише гревот на расколот.“ Позната е оваа смелост на св. Кипријан Картагински, љубени во Господа и ние и друг пат сме ве потсетиле на овие негови зборови на кои се осврнува и св. Јован Златоуст.* Но, светиот Златоуст во истата таа омилија ќе рече: „Затоа говорам и сведочам дека цепењето на Црквата не е помало зло од тоа да се падне во ерес.“
Неколку години наназад, откако се воспостави канонска Црква на територијата на Р. Македонија нè вознемирува едно прашање: Ако расколничките епископи имаат интерес никогаш да не се реши расколот, зашто така најдобро ќе можат да го употребуваат нивното самоволие кое го нарекуваат автокефалност, ако нивното свештенство стравува за нивната материјална егзистенција, работи кои самите по себе се долни и недостојни за споменување, зошто неколкумина монаси и монахињи кои останаа кај расколниците сè уште пребиваат во таква погубна состојба? Зарем се одлучиле животот да го посветат на расколот? Се одрекле од семејство, од стекнување на материјални добра и од други привилегии за да бидат послушни во расколот? Тоа св. Јован Златоуст би го нарекол безумство. Да се одречеш од светот за да бидеш расколник, без почит од Црквата и презрен од историјата? Нема друг одговор, освен тоа дека таквите монаси се незрели. Незрели за начинот на живот што го одбрале, незрели за одговорноста што ја понеле, незрели пред сегашноста, а уште помалку пред иднината.
Схизмата е уште една рана повеќе на телото Христово. А, Тој дојде да нè соедини. Воскресна за да нè совоскресне, за да бидеме вечни како што е вечен и Тој. Но, сакаме да нè совоскресне во раскол? Ќе го продолжиме ли расколот до вечност? Ќе речете невозможно, но како тогаш ќе ја делиме вечноста со расколниците? Ќе нè стави ли Христос насилно во единство? Невозможно, зашто тогаш ќе ја укине слободата што ни ја втиснал како икона во секого од нас. Единствено што може е да ја поттикне и поддржи нашата желба за единство. Значи Христос не само што сака, туку Тој и се жртвува за единството на Црквата, ние како канонска Црква исто така правиме сè Црквата да биде во единство, останува уште тоа да го сакаат и оние кои сè уште пребиваат во раскол.
Сепак, да не заборавиме дека Христос беше распнат и за нив, страдаше и за нив, воскресна и за нив, како што впрочем тоа го направи еднаш за секогаш за целата створена природа, и за оние што веруваат во Него и за оние што сè уште не поверувале. Но, расколниците сами, преку нивната изместена вредност на верата, ја одбиваат таа Божја икономија, правејќи од Црквата политички кружок. Тоа е потценување на страдањето Господово и на Неговото воскресение. Тоа пак што не одговараат на ниту едно наше обвинување секако дека препознавате оти не е заради нивната смиреност. Дури и најсмирениот монах и човек кога е обвинет за ерес треба да се спротивстави. Но, како да се спротивстават на нешто што е за цела Црква во вселената очигледно? Сегашноста ја губат во раскол, иднината ќе ја загубат во осуда, зашто нашите обвинување ќе останат пред историјата, нивните пак одговори ќе недостасуваат бидејќи никогаш и не ги дале. Неодговорноста не треба да му биде својствена ниту на монах, а камоли на свештеник или Епископ. За жал, неодговорноста на расколниците е веќе општо позната.
За крај, во ова пасхално послание испратено до вас од прогонство, каде што нè испрати злобата на расколниците, ви посакуваме на сите вас Пасха во невечерниот ден на нашиот Отец. Ве потсетуваме дека сето ова што го напишавме за расколот не е заради немоќ на гневот кој би требало праведно да следува заради нашето прогонство. Тоа е повеќе повик за покајание, поттик за враќање на расколниците во татковиот дом, покана за единство во Црквата Божја. Но, во неа не се влегува без покајание и без одговорност.
Христос Воскресе!
На Пасха 2009г. од Солун
Ваш горешт застапник
По милоста Божја
Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
Пожикна порака 2008
БОЖИКНА ПОРАКА
До свештенството, монаштвото и побожниот народ на нашата најсвета Архиепископија охридска и Митрополија скопска
Многуљубени и драги нам во Христа воплотениот,
Кога читаме во житијата на Светителите на Црквата Божја за злословија против нив, мачења, гонења, затварања, па дури и убивања, не треба да мислиме дека тоа e само историја и дека е далеку од нашата современост. Ако нашите современици би се движеле според „логосот на природата”, како што Св. Максим Исповедник ја нарекува исчистената од страсти човекова волја, a која во таков случај би се совпаднала со волјата Божја, тогаш веројатно повестите за мачеништвата ќе беа само славна црковна историја. Но, човекот и целото човечко општество не се движат секогаш според „логосот на природата”, односно според Божјото очекување и волја. За жал, и тоа многу често, луѓето се движат спротивно на Божјата промисла и волја.
Некогаш свесно, многу почесто несвесно, но секогаш кога човек не се движи според промислата и волјата Божја не прави штета смо на себеси, туку и на целата околина во која живее. Во занесот на себељубието, многумина тоа не го гледаат. Ги прават истите грешки како и оние кои не го примија откровението Божјо, како оние кои не поверуваа на доаѓањето Христово во тело.
Вака ја почнуваме оваа наша Божикна порака, скапи наши браќа во Господа, не за да се оправдаме што денес, на овој Голем ден не сме со вас и меѓу вас, и што ви испраќаме Божикна порака од прогонство, каде нè испратија властите на нашата татковина, туку за да ве замолиме да се молите за сите непријатели кои ја поткопуваат Црквата. Црквата е Божја и таа има милост за грешникот, Црквата е Мајка и таа ги љуби сите деца, и праведните и грешните, и здравите и болните, Црквата е Христос и таа ги собира сите што ќе се покаат.
Заради тоа Господ наш се воплоти, заради тоа Бестелесниот доби Тело, заради тоа Предвечниот влезе во времето, заради тоа Логосот Божји се себепонижи и стана Син Човечки. За да им прости на грешниците, за нив да ги привлече кон Себе, да ги просветли и да ги усмери кон вечноста, зашто рече: „Не дојдов да ги повикам праведниците, туку грешниците на покајание. (Лк. 5,32)
Знаеме дека сите неправди кои властите во нашата татковина поттикнати од расколниците ги вршат кон Црквата која сте вие, малите Христови браќа, сосема праведно кај вас раѓаат гнев, и немир, па можеби и просба за освета Божја. Вие, или подобро речено сите ние доживуваме гонења за кои некогаш мислевме дека ги имало само во минато. Сметавме дека владетелите веќе научија дека не треба да го подигаат мачот против Црквата, како Ирод против Христа, ниту да ги понижуваат Христијаните како отстапникот Јулијан, поготово зашто не така одамна проживеавме еден период во кој безбожни комунистички власти се дигнаа против Црквата со намера да ја уништат, но и покрај големите рани што ѝ ги нанесоа не успеаа да ја сотрат. Сега, пак, кога навидум имаме демократско општествено уредување, кога властите треба да го познаваат и почитуваат доприносот на Црквата во општеството, кога Црквата треба се гледа како запален фенер на мирно пристаниште, потомците на старите безбожници ја ставија Црквата пред нова проверка.
Проверката, драги наши, скапо откупени од Христа не е во тоа дали ние ќе издржиме. Црквата е непобедлива и кога сме во неа ние секогаш победуваме зашто Христос еднаш за секогаш го победи светот. Нашата проверка е дали ќе успееме кога нè удираат неправедно да го завртиме и другиот образ, кога нè гонат да благословуваме, кога лажно нè клеветат пред светските корумпирани судови да не мразиме. Ако успееме во тоа, тогаш сме Христови.
Христос дојде во светот да го спои разделеното, да го соедини растуреното, да нè причести на Телото Негово и така во единство да нè изведе пред Отца. Дојде Христос за да нè благослови, да нè освети, да нè обожи. Но, тоа е неможно без нашата согласност. Зашто не дојде да насилствува, туку да донесе мир, не дојде да наметне своеволие, туку да нè просветли да се согласиме со Неговата спасителна волја. А, неговата волја е сите да бидеме едно. Само така, само во единство со Црквата која е самото тело на воплотениот Христос ние можеме да очекуваме и лично спасение. Надвор од Црквата нема спасение, многу јасно кажале Отците пред нас.
Нема спасение надвор од Црквата, зашто таа е тело на Оној кој заради спасение на светот слезе од небото, се воплоти и стана како еден од нас, поживеа меѓу луѓето, од нив беше распнат, но смртта не можеше да го задржи туку воскресна од мртвите. Така, тој што не ќе успее за време на еден краток човечки живот да влезе во општење со телото Христово, кое е Црквата, тој останува надвор од личното општење со Бога и пред целосна неизвесност за неговото конечно спасение.
Ова особено го нагласуваме зашто во нашата татковина има една расколничка организација која се обидува да имитира Црква. Тие носат ист модел на одежди како нашите свештеници, додуша многукратно поскапи и понакитени, читаат од исти богослужбени книги од кои читаат и Православните, иако со многу грешки во преводот, застапуваат ист богослужбен поредок, кој за жал многупати им преминува во беспоредок, но сепак, и покрај тоа што се трудат во сè да бидат слични со Православните, нивната литургија не е поразлична од театар. Тоа затоа што имитацијата на определен црковен поредок, па дури и споменот на одредени историски настани не ја прави Црквата да биде Тело Христово. Црквата е Тело Христово зашто е неразделно, за вечност врзана со личноста Христова, а преку Него со целата Света Троица.
Така, ако расколниците сметаат дека со тоа што ја имитираат Црквата тие станале Црква целосно се во прелест. Причината зошто не можат да бидат Црква е многу едноставна, а таа станува најочебијна токму во овој ден на Христовото воплотување. Не може да бидат Црква зашто Црквата е само една, Телото Христово е само едно. Или можеби Христос се раздели на две или повеќе тела, па сите схизматици можат да се наречат Црква?
Црквата, браќа, била и ќе биде само онаа што е во единство со Телото Христово и со соборните Цркви распрскани низ вселената. Тоа е учење на Православната Црква и секое друго замешателство по оваа тема е неблагочестиво. Секое пак оправдување на нечија состојба на раскол е покривање на гревот на делење на Телото Христово.
Затоа расколот е богоборен, тој го цепи единството на Црквата во Телото Христово, истовремено осудувајќи се себе на пропаст надвор од единството со Христа. Несфатливо е пак, да исповедаш дека Црквата е тело Христово, а дека истовремено и расколниците се Тело Христово. Тогаш не само расколниците во нашата татковина, туку и многу од протестантските секти, забележани и попочитувани во нивниот морален живот отколку расколниците во нашата татковина би требало да се Црква и Тело Христово? А расколниците во МПЦ нив не сакаат да ги наречат Црква. Епа како? Има ли двоен критериум за припадност во Црквата?
Критериумот е еден, љубени во Богомладенецот Христос. Или си во единство со Црквата, а со тоа и со Телото на воплотениот Христос, или не си во единство со Црквата, а следствено и не си во единство со Христос. Друга математика нема. Над таквата математика е секако љубовта Божја која ќе го спасува светот според големата милост Негова, но на каков начин ќе ги спасува оние што не се во Телото Негово, друговерците, еретиците или схизматиците надвор е од доменот на Божјата достапност за Негово познавање од страна на човекот. Ако расколниците во нашата татковина ја очекуваат Божјата милост како оние кои не поверувале во Христа, или како оние кои погрешно учат за Христа, тоа е друго и во таков случај со право очекуваат милост зашто Бог е многумилостив. Но, да изјавуваат дека и покрај тоа што се во раскол сепак ја имаат благодатта на Црква, тоа е обмана и безобразлук што се граничи со богохулење. Тоа е расекување на телото Христово, понижување и обесмислување на Неговото славно воплотување во тело. Додуша, Христос сам себе се понижи и бивајќи Бог стана човек, но тоа не е причина ние со нови делби и расколи да ја унижуваме Неговата икономија.
Се сеќавате, не така одамна судовите во нашата татковина, нас, вашиот Архиепископ го осудија на затворска казна зашто на расколниците им рече дека се: „последна тврдина на комунизмот”. Сега, кога ние веќе подолго време не ги споменуваме, зашто според советот на Апостол Павле ги оставивме на сатаната (1 Кор. 5,5), народот кој долги години намерно го држеа во мрак ја отвори устата бидејќи го разбра она што пред повеќе години им го кажувавме. Сфати народот дека расколничките свештенослужители живеат од црквата, не за црквата. И тоа живеат добро, не во сиромаштија и беда како што живее поголемиот дел од населението во нашата татковина. Нивните епископи купуваат хотели и раководат со богати претпријатија. Тргуваат со парите кои вдовиците од крајот на својата беда ги оставаат во црковната каса. И што е најжалосно, тогаш кога ќе пукне скандал за нивниот неморал тие не даваат отчет никому. Имаат имунитет за сите злодела зашто уште од почеток на создавање на расколот во далечната 1967 година, па сè до денес, тие се под закрила на власта, а тоа значи и под закрила на средствата за информирање. Прашуваме јавно: Зошто таквите луѓе да сакаат да имаат единство со Црквата Божја? За да даваат отчет и да имаат одговорност? И прашуваме уште нешто: Има ли некој помеѓу нивните епископи што се издвојува од таа општа претстава за неморал меѓу расколниците? Досега никого не чувме да го издвои своето мислење, да не се согласи или пак да собере храброст да се спротистави на добро познатиот општ неморал меѓу нив.
Сето ова, пак најмногу им годи на полтичарите. Тие сега имаат зад кого да го затскриваат својот грев. Имаат црква за еднократна употреба, таа им произведува низок морал и сите се задоволни, само на штета на народот. Па нема веќе кој не знае за вонбрачните деца на епископите на расколничката МПЦ, за тоа дека црковните пари одат за нив да им се обезбеди лесен живот, станови, покуќнина и автомобили. Па како да сакаат единство со Патријархот Павле кој во целиот свет важи за најголем аскет меѓу Патријарсите? Најдобро за сите ќе биде тие сами да се повлечат, но очигледно е дека за тоа немаат ниту помисла. Единствено народот може да ги притисне.
Ние, пак, во овие денови на сеопшта радост не смееме да заборавиме каква штета нивната неблагочестивост ѝ направи на Црквата. Не само со тоа што на правда Божја нас, вашиот Архиепископ веќе два пати нè ставија во затвор. Од нас тоа нека им биде простено, заради Христа кој дојде да нè измири, но токму од Него нема да им биде простено додека не се покаат. Тие го онеправдаа Него, изворот на правдата, тие го затворија Него, дародавецот на слободата, тие го злословеа Него, Телото на Црквата. Деца, им вели Свети Григориј Богослов на своите духовни чеда во неговата проштална беседа изречена на Вториот Вселенски Собор во Константинопол: Чувајте ги преданијата, памтете како ме каменуваа. Неговото каменување тој го поистоветува со предание на Црквата, зашто каменувањето или затворањето на еден Епископ е ново каменување и затворање на самиот Христос.
Така, нашите страдања, љубени чеда во Богочовекот Христос, се ново предание на Црквата. Тие се вградија неизоставно во Телото на Оној Кој денес за сите нас се раѓа во тело. Затоа сме радосни во болката, затоа славиме во тагата. Христос се роди за Отецот да нè усвои за Негови синови, Христос се роди за ние Негови сотелесници да станеме, Христос се роди за собрани во Духот Свети едно Тело со Него да се јавиме.
Тој нека ни биде сè во сè како што вели Апостолот, и како што подоцна тоа го повторува небообјавителот Василиј.
На многу години и честита Нова година.
На Божик 2008
Ваш молитвеник пред Бога,
+Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
Пасхална порака 2008
Пасхална порака
до чесното свештенство, преподобното монаштво и побожниот народ на нашата најсвештена Архиепископија
💾 🔉 Сними ја пораката
Радоста со сигурност е она што најмногу им недостига на луѓето во нашава современост. Околу нас има луѓе многу сиромашни, но од друга страна и многу богати, има луѓе скршени и жалосни, и наспроти нив самозадоволни и надуени, има луѓе неграмотни и неуки, но и школовани и добро информирани, има телесно здрави, но и такви кои имаат големи болки, ама на сите нив, без разлика каде се вбројуваат, она што најмногу им недостига е радоста. Можеби сиромавиот, повредениот, болниот или, пак, необразованиот имаат причина повеќе да се нерадосни, отколку богатиот, самобендисаниот, образованиот и здравиот, но и едните и другите се во тешка духовна состојба ако не се радосни, ако се жалосни, или очајни.
Животот без радост нема вредност. Животот без радост е беспаќе, умор и гола обврска без слобода. Но, каде да ја најдеме радоста, може ли таа некаде да се купи? Може ли некој да ни ја подари?
Измачен е нашиот народ од лутања. Лутавме 45 години во комунистичката пустина, последно - лутаме речиси 20 години во оваа преодна, посткомунистичка пустина, а сеуште излезот не е на повидок. Сè само затоа што одамна го згрешивме патот, одамна ја промашивме целта. И, што е најтрагично, не се покајавме. Згрешија и други, во заблуда беа и некои соседни народи, но се покајаа и сега раѓаат плодови на покајанието. Ние згрешивме еднаш, и по вторпат, и којзнае по којпат, но ниту еднаш до сега не се покајавме. Ете, затоа немаме радост. Ете, затоа секоја цел која ќе ја поставиме ќе нè носи до очајание.
Љубени во Господа,
има само еден вистински извор на радост, а тоа е воскресението. Човек може да биде вистински радосен, само ако знае дека е бесмртен. Но, тоа не се купува, не се заработува, не се стекнува како наследство, тоа се добива на дар според верата. Ако веруваме дека Христос воскресна од мртвите за ние да совоскреснеме со Него, ако веруваме дека се воплоти за нас да нè соедини со Отца, ако веруваме дека беше распнат за да го земе гревот на светот, тогаш ќе бидеме радосни. Ќе бидеме радосни и во маката, и во сиромаштвото, и во болката, па дури и во жалоста. Ќе бидеме радосни зашто ќе имаме светлина во нас која ќе ни го осветлува животот. Верата во воскресението е светлина во нас, не надвор од нас, како што се другите извори на светлина.
Воскресна Христос, браќа и сестри како „првороден од мртвите”, за да нè собере сите нас родени од Духот Свети. Воскресна Христос за да ни биде гарант за нашата вечност. Воскресна Христос за да ни потврди дека не сме створени за смрт, туку за живот. Тоа е доволно за да бидеме радосни, дури и тогаш кога сè што се случува околу нас нè принудува да бидеме тажни и нерасположени.
Вие знаете низ што сè требаше да помине вашиот Архиепископ, љубени во распнатиот и воскреснатиот Христос. Којзнае уште што нè очекува во животот. Но, ниту дел од тоа не би го издржале ако бевме без вера во воскресението. Верата во воскресението дава смисла на страдањето, ја ублажува болката, ја намалува сиромаштијата, го восовршува знаењето и конечно, ја распламтува љубовта. Љубовта не само кон ближните, не само кон пријателите, туку љубовта кон непријателите. Таквата љубов е дар само на оние кои веруваат во воскресението Христово. Љубовта кон непријателите е плод од верата во Воскреснатиот.
За овие шест години откако влеговме во единство со Православната Црква многу работи што се случуваа во расколничката организација во нашата држава излегоа на видело. Се покажа кој живее од Црквата, а кој живее за Црквата. Се покажа дека многу ситни, би рекле и мизерни мотиви, како што се оние околу парите, ги задржуваат некои свештеници сеуште да пребиваат во раскол. Но, она што највпечатливо се покажа е дека пребивањето во раскол е најдобра завеса зад која се кријат многу безобразлуци. А, се покажа и нешто друго, дека оние што се родиле во раскол тешко е да стапат во брак со единството.
Сепак, ако некој сака вистински да се поучи од денешниот настан, од настанот на Христовото воскресение, ќе научи дека Христос воскресна за да нè собере во Него и за да нè соедини меѓусебно. Ако и покрај тоа, сепак, некој сака да остане во раскол, тогаш што претставува воскресението за него? Веројатно ништо повеќе од едно психолошко одушевување какви што има речиси во секоја друга религија.
Ние сме Црква и нашата врата е отворена за секој кој се кае. Но, не треба да очекуваат расколниците дека можат да влезат во единство со Црквата без покајание. Не треба да очекуваат дека ако останат во фалсификатите кои ги прават и во ереста во која полека но сигурно запаѓаат ќе може некогаш да имаат единство со Црквата. Треба да сфатат дека грешката е во нив, не во Црквата. Црквата е безгрешна зашто е самиот Христос. Ние пак, верните, не треба со нив да прекинуваме секакво општење. Доволна казна во овој свет им е тоа што Црквата не ги причестува, а ако останат во раскол тоа ќе им биде и осуда за вечност. Ние треба да ги љубиме како браќа, без оглед на тоа што некои од нив се веќе луди од омраза кон нас. Љубовта кон нив ќе биде сведоштво за нашата права вера, за верата во Христа воскреснатиот.
Ви посакувам на сите вас, тој Христос, Кој воскресна од мртвите да ви биде секогаш „патот, вистината и животот”, тој да ви биде утеха во маката, сила во болката, радост во жалоста. Тој да ви биде сè во сè, како што вели Апостолот.
Христос воскресе!
Навистина воскресе!
На Пасха 2008
+Јован по милоста Божја Архиепископ охридски и Митрополит скопски
Божикна порака од Архиепископот за Божик 2007
Божикна порака
до свештенството, монаштвото и побожниот народ
на нашата најсвета Архиепископија
💾 🔉 Сними ја пораката
При сите настани за кои луѓето сметаат дека им се значајни, се допишуваат или испраќаат соодветни пораки едни на другите. Како во моментите на радост, така и во моментите на тага сакаме да сме близу до оние кои ги љубиме, за да соучествуваме во нивната состојба. Тагата на нашиот брат е наша тага, но и радоста на нашиот ближен треба да е наша радост. Затоа, тогаш кога сме физички далеку, но духовно настроени кон еднодушност, ние, едни кон другите испраќаме слово, било по традиционален, било по современ начин на комуницирање. Начинот е само средство, но битно е самото слово.
Ползувајќи ги средствата кои ни се достапни, и ние, Вашиот Архиепископ и пастир, а за да учествуваме во радоста заради големиот настан на Раѓањето Христово, ја испраќаме оваа Божикна порака до сите Вас кои родениот во тело, Господ Исус, Ве повика и привлече, Ве просветли и избра, да го познаете Него како Христос, како Помазан, како совечен Син на беспочетниот вечен Отец. Со поракава, пак, намераваме да ја зацврстиме верата, да ја обновиме надежта, да ја разгориме љубовта на сите нас кои го славиме Бога како Богочовек. Сакаме да Ве повикаме на учество во истата Литургија, во истиот домострој кои за сите нас ги совршува самиот Христос. А, почетокот на Литургијата, почетокот на домостројот е Раѓањето во тело на Синот Божји.
Се роди Бог како човек. Тоа значи доби тело и стана како нас луѓето. Токму во овој настан, неслучен дотогаш и неповторен оттогаш се наоѓа почетокот на единството на Бога и луѓето, на Творецот и творбата. Дојде Бог за да ни реши еден проблем кој ние самите неможевме да го решиме. Дојде да го реши суштинскиот проблем на сечие постоење, а тоа е смртта.
Ние сами не можевме да решиме нешто што е над нашата моќ, нешто што е над нашата способност. Никој себе си не може да се направи бесмрттен. Иако имаме желба да сме бесмрттни, иако копнееме и жедни сме по живот вечен. Христос дојде за да ни го подари она што сами не можеме да го стекнеме, за да ни го даде она без кое навистина сме сиромашни.
Христос, значи, дојде за да нè пренесе во вечност, за да ни ја подари иднината, за да нè израдува со бесмрттноста. Дојде како Сонце на правдата за да нè просветли, да нè освети, да нè спаси од пропаст. А сето ова не можеше да го направи ако не станеше човек. Но, исто така, не можеше и ако престанеше да биде Бог откако се вочовечи.
Потребно беше да биде човек, зашто за луѓето, спасението и животот во вечноста не е само вечност за душата, туку спасение и живот на целиот човек, а тоа значи и на телото. Затоа, Синот Божји, бивајќи Бог од вечност се облече и во човечко тело, прими разумна душа и ништо од она од кое е составен човекот не му остана туѓо. Токму заради тоа, Тој го спаси целиот човек, не само некој човеков дел.
Од друга страна, Христос никогаш не престана да биде Бог, Син на небесниот Отец, кој восиновувајќи нè во Него постана и наш Отец. Бог слезе од небесата, за телото човечко да седне од десно на Отца. Бог се понизи, се испразни, се смири, за човекот и сè она што е створено, но и секоја личност пооделно да се подигне.
Ако Христос беше само човек, ништо од ова не ќе можеше да направи, зашто многумина пред Него, паметни, мудри, надарени и морални луѓе, не можеа ниту сами за себе да ја победат смртта, а уште помалку да им дадат образец за вечно постоење на другите. Ако беше, пак само Бог не ќе можеше да го спаси она што самиот не е. Така, неопходно беше да дојде како Богочовек, како нов Адам, како она што е единствено ново под сонцето.
Ете, тоа Негово доаѓање на земјата, меѓу луѓето денес го славиме. Го славиме Неговото раѓање во Витлеем, Митрополијата на Христијаните. Тој настан има суштинско значење за целата створена природа. Без таа случка, ние луѓето, но и целата створена природа заедно со нас сеуште ќе стенкаше во мракот на смртта и пропаста.
Затоа, возљубени чеда во Христа воплотениот,
да бидеме благодарни на Бога што нè посети и стана како еден од нас. Да бидеме благодарни зашто преку понизноста Негова ние се воздигнавме. И да го прославиме овој настан како што приличи на просветлени луѓе, свесни за благодатта која ја добиваме од празникот, но и одговорни за домостројот што го воспостави Богочовекот Христос. Не да прославуваме со срамни пијанки и недолични песни како што тоа го прават расколниците околу нас, туку да славиме со духовни песни, собрани на Литургија, околу Телото и Крвта на Оној Кој за нас прими човечко тело и човечка крв.
Ако знаеме зошто Христос се роди во тело, ако веруваме дека нема друг Бог освен Оној единиот Кој се објави во Троица, тогаш воопшто нема да ни биде тешко да знаме зошто Црквата може да биде само една, зошто не може да има две или повеќе Цркви. Ќе ни биде јасно зошто расколот е црвец кој го нагризува самото тело на Оној Кој денес се раѓа во тело, но не само тоа. Ако знаеме зошто Христос се роди во тело ние ќе направиме сè да бидеме во единство со Него, не психолошки, и не мисловно, туку реално, како членови на тоа Негово од жена родено тело кое е Црква. А бидејќи Христос не се роди два или повеќе пати, бидејќи нема две или повеќе тела, а следствено на тоа нема ниту две или повеќе Цркви, тогаш важно е да се подвлече дека единството не е украс, тоа е суштина, а расколот не лузна, тој е пропаст.
Посакуваме и горешто се молиме, малиот Бог кој денес се раѓа, да го осмисли животот на сите нас, да нè причисли на Неговото човечко тело кое е Црквата и тој да биде нашиот цар кому вечно ќе му се поклонуваме како некогаш мудреците од исток.
Христос се роди!
Божик 2007
Архиепископ и Митрополит
+Охридски и скопски Јован
Окружно послание за еколошката совест на Црквата
![](https://poa-info.org/img/logo-mk_bez.gif)
Архиепископ Охридски и Митрополит Скопски
Протокол бр. 171 од 27 Јули 2007
ОКРУЖНО ПОСЛАНИЕ
ЗА ЕКОЛОШКАТА СОВЕСТ НА ЦРКВАТА
Браќа и сестри, возљубени чеда во Господа,
Ние, Православните Христијани сме деца Божји, но ние исто така сме и створени битија. Створени сме од истата материја од која е створена и природата која нè окружува. Ние сме усвоени деца од Бога Отца во Христа, нашиот првороден и најстар брат, но истовремено не престануваме да постоиме во нашата створеност. Од една страна сме богови, зашто заедничарејќи со Бога, самиот Бог на тоа нè удостојува, но од друга страна сме и битија кои ја носат истата судбина со сè што е створено, а тоа е смртноста.
Бог Кој е нестворен е бесмрттен, и вечен, а створената природа не е сама по себе бесмрттна, но може да биде, таа не е сама по себе вечна, но исто така може да биде. Створената природа постанува бесрмттна и вечна само во колку општи (заедничари) со Бога, само во колку има единство со Него. Тој пат, ни го покажа Синот Божји, Господ Христос кој бивајќи Бог по природа ја прими нашата створена природа за да нè направи деца Божји, а со тоа и ние да постанеме бесрмттни и вечни.
Ние луѓето, значи, не сме бесмрттни битија по природа, но не е бесрмттна ниту нашата околина која нè окружува. Понекогаш во привид, може човек да мисли дека природата е вечна. Ние се раѓаме во веќе постоечкиот сончев систем, кој постоел многу време пред нашето доаѓање во овој свет, и веројатно тој ќе опстои и многу време по нашето заминување од овој свет. Се раѓаме на планета која многу години пред нас ги имала истите планини, и реки, и езера, и мориња, а веројатно ќе ги има и после нашето заминување од неа. Може дури и да се родиме во куќа која постоела и пред нашето раѓање, а голема е веројатноста таа да нè надживее кога ние ќе се преселиме во друг свет. Да не говориме дека постојат дури и дрвја што постојат со векови, и шуми што се стари со стотици години.
Сепак, и покрај овој привид, трезвеноумните сепак знаат дека сè што е створено е смртно. Времен не е само трендафилот кој после неколку денови откако ќе го подариме на љубениот овенува, туку и столетниот даб е времен, не само потокот туку и океанот, времени се не само планетите и ѕвездите туку и сонцето. На крајот огнот на последниот ден ќе проголта сè, зашто сè што е створено нема постоење од себе, туку од Оној што го створил. Како што сега ни исчезнуваат пред очи шумите кои во овие летни денови со високи температури ги голта пламенот на пожарот, така во пламенот на крајот на светот ќе го снема сето она што сега нè воодушевува, сето она што на многумина им изгледа дека е вечно и бесмрттно.
Од една страна, пожарите кои ни се случуваат во ова топло лето се сведоштво за смртноста и пропадливоста на сè што е створено, но од друга страна тие се доказ и за нашата не преобразена свест и совест, слика за нашата не покајана душа, пример за расколот кој го имаме со Бога и меѓусебно. Ако шумите ни се запалиле од некоја природна појава, нашата одговорност би била помала, но ако ние сме тие што ги палиме шумите заради некоја ситна полза и само од индивидуални интереси, тогаш сме одговорни не само пред овој граѓански суд, кој честопати суди неправедно, туку пред судот Божји, кој е праведен и вечен. Пред граѓанскиот суд би биле виновни ако подметнувајќи пожар, правиме некому штета или ја загрозуваме општата сигурност, без разлика на тоа дали за себе сме стакнале материјална корист. Но, пред Божјиот суд би биле виновни не затоа што подметнувајќи пожар сме направиле материјална штета, веројатно не ни затоа што сме ја загрозиле општата сигрност, а понајмалку затоа што сме стекнале некаква ситна корист за себе. Пред Божјиот суд ќе бидеме виновни затоа што подметнувајќи пожари, за самите себе, но и за другите сме направиле духовна штета, затоа што за самите себе, но и за другите сме го нарушиле единството и хармонијата на створената природа, затоа што за ситна материјална добивка, за самите себе, но и за другите неповратно сме го изгубиле најважното, а тоа е заедницата на сите и на сè што е створено, со Бога Кој е нестворен.
Човекот кој е иконичен на Бога по неговата слобода е единствениот од сите створени битија кој е повикан да ја соедини створената природа на која ѝ припаѓа тој, со нестворената каква е Божјата. Тој е одговорен за евентуалниот неуспех тоа да го направи, зашто после Христовото воплотување, Неговиот крст, смртта и Неговото воскресение, човекот нема веќе ниту еден изговор зошто да не ја принесува творбата кон Творецот. Додуша и Адам нема изговор за тоа, но после Христа сè е веќе многу појасно. Христос направи жртва неспоредлива со било која жртва што ние луѓето ја правиме. Се испразни до таа мера што од Бог постана човек, од нестворен - створен, од бесрмтен - смртен. За нас да нè ослободи, но и да нè упати кон одговорноста на слободата. А нашата одговорност е да му ја принесеме целата створена природа нему, таква девствена каква што Тој ја створи логосно, да му ја предадеме Тој да ја држи како Седржител, зашто повеќе од очигледно е дека сами не можеме, Тој да ја негува како многумилостив, зашто се покажува дека сами немаме милост кон неа.
Повикани сме ние луѓето, браќа и сестри во Господа, да бидеме цареви и свештеници на створената природа. Но, многумина од нас не умеат да бидат ниту цареви, ниту свештеници. Не знаат ни како да ја управуваат природата, а таа сепак да почувствува дека не е злоупотребена и за тоа да не се одмазди, ниту пак знаат како неа да му ја принесат на Бога, за тој да ја управува и од неа да го извлече осилото на смртта и распадливоста.
Ние Христијаните тоа го знаеме, за тоа примивме наука од Христа, преку неговите Апостоли и не сметаме за горделивост ако кажеме дека сме цареви и свештеници. Не сме горделиви ако сме свесни за таквата возвишена состојба во која постоиме, зашто да се биде цар и свештеник повеќе е одговорност отколку чест. Ние Христијаните сме одговорни битија, затоа од нас толку се плашат сите непријатели, па дури и ѓаволот. Луѓето кои имаат издржан одговор за своите постапки заслужуваат да бидат почитувани, не само од луѓето, туку и од Бога.
Затоа, ова што ни се случува со големите пожари последниве денови во ова топло лето, сите да го земеме како лична одговорност. Оние кои се свесни за одговорноста која ја имаме кон створената природа нека понесат повеќе грижа, нека ја земат одговорноста и за оние кои не се свесни, оние незаинтересираните нека се пробудат и нека се заинтересираат кое е нивното место во природата, а оние кои ја уништуваат природата, за нив само да се помолиме Господ да ги помилува, зашто тие навистина не знаат што прават. Уништувајќи ја природата тие се уништуваат самите себе, не само затоа што не ја вршат службата на свештеници, и не ја принесуваат творбата на Творецот, туку и затоа што дополнително ја уништуваат творбата и им ја отежнуваат службата и на оние кои прифаќаат да бидат цареви и свештеници пред Бога.
Расколот што луѓето го прават со Бога и истиот секојдневно го продлабочуваат не доведе до ситуација природата да ја завртиме против нас. Одалечувајќи се од Бога ние се оддалечуваме едни од другите, но се оддалечуваме и од целата створена природа. Таа пак, ни се осветува. Затоа, да го излечиме расколот. Тој е болест, тој е отворена рана, и уште повеќе од тоа, расколот е смрт. Сè додека не воспоставиме единство со Бога, природата ќе ни се осветува, а ние наместо да живееме во хармонија со неа, ние ќе се бориме против неа. Таа пак, постојано ќе нè победува.
Ако сме во единство со Бога, ние ќе бидеме во единство меѓусебе и во единство со целата природа. Наместо да се бориме со природата ние ќе ја свештенослужиме како свештеници и ќе ја управуваме како цареви. Но, за тоа треба да се измириме, да бидеме во единство зашто само единството со Бога, но единство како Црква, тоа значи во заедница, нè спасува нас луѓето, ја овековечува природата и конечно го победува ѓаволот кој е најголемиот непријател на единството.
Ваш молитвеник пред Бога,
+Јован по милоста Божја Архиепископ охридски и Митрополит скопски
Пасхална порака 2007
![](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/veligden.jpg)
ПАСХАЛНА ПОРАКА
до чесното свештенство, преподобното монаштво и побожниот народ на нашата најсвештена Архиепископија
Зракот од светлината на воскресението што незапирливо продира насекаде, посакуваме да ве осветли, и просветли сите вас, љубени чеда во воскреснатиот Христос. Оваа пасхална порака иако ви ја испраќаме од затвор, од место значи, што според сè потсетува на темнина, страв и несигурност, се молиме да ви донесе воскресенски блесок, бодрост, радост и сила. Не затоа што зборот што ќе го чуете од оваа порака сам по себе е моќен да преобразува. Дури и да беше испратен од многу поугледно место отколку што е тоа затворот, дури и да е напишан од многу поголем уметник на говорот отколку што е тоа нашата смиреност, без оглед значи на неговиот естетски и материјален облик, тој нема трајна вредност, и вистинска смисла ако истиот не е причасник на воскресението. Само оној логос кој и самиот е учесник во воскреснатиот Христос, само зборот значи, што учествува во вечниот Божји живот, може да ги просветли, да ги поттикне, да ги преобрази и да ги восоврши оние кон кои е упатен.
Но, и тоа е неможно без вера. Без вера, зборот за воскресението е обесилен. Без вера, дури да сме на местото на стражарите кои го чуваа гробот Христов, дури и први да сме виделе дека после воскресението тој гроб е празен и го нема внатре веќе мртвото тело Господово, пак ќе останеме далеку од благовестието. Верата е одговорот на повикот Божји во нас. Бог нè повикува на личносен начин да го познаеме, да влеземе во трајна заедница со Него за да се осветиме и обожиме. Имајќи вера ние стануваме способни да го чуеме тој глас, и да му одговориме, да речеме: Амин, да речеме: Нека биде волјата Твоја Господи. Обратно, без вера ние сме глуви, и слепи, и целосно духовно бесчувствени. Ниту можеме да го чуеме повикот Божји, а уште помалку можеме да одговориме на тој повик.
Затоа оваа порака е до верните, а да се покажеш верен нема друг начин освен да веруваш во Воскреснатиот, во Оној Кој ја сотре смртта заради нас, за ние, верните во Него да наследиме живот вечен, и живот во изобилие. Воскреснатиот е меѓник на епохите. Тој го подели времето, цивилизацијата и постоењето на време до Него, цивилизација до Него, постоење до Него, и време од Него, цивилизација од Него, постоење од Него. Тоа го направи затоа што донесе нешто ново под сонцето, нешто што не само човекот, туку ниту Ангелите, ниту ѓаволите до тогаш не го виделе. А тоа е воскресението. Истото воскресение кое и денес го славиме зашто Христос воскресна еднаш за секогаш, и ние денес, после многу векови од историското Негово воскресение учествуваме токму во истиот настан, настан преку кој вечноста продре во времето и преку кој времето стана вечност.
Животот, без вера во воскресението е крајно обесмислен. Најчесто таквиот живот е исполнет со лутања и барања, со незадоволство од понуденото и потрага по нешто посуштинско. Но, ако се открие дека нема ништо посуштинско од вечниот живот, ако човек се увери дека било која животна цел која би ја одбрал е минлива, а вредно е само она што ќе го помине судот на вечноста, тогаш нема животот да се троши несмасно и неодговорно. Добиваме живот од Бога не за да го истрошиме необновливо и неповратно, туку за да се прилагодиме на вечноста, за да се извежбаме во совршенството. А, почетокот, но и крајот, алфа, но и омега секогаш е воскреснатиот Христос. Верата дека Тој воскресна од мртвите, дека ја сотре смртта и дека ни ја отвори вратата на Царството Небесно, всушност е блажениот почеток без кој сè друго би било промашување. Остварувањето пак, на нашето воскресение кое е производ на заедницата што за време на животот ќе ја воспоставиме со Воскреснатиот, е крајот. Но, и на почетокот, и на крајот образецот е Богочовекот Кој воскресна од мртвите.
Ако тој образец стане образец на нашиот живот, ако светлината на воскресението која излезе од гробот Христов ја осветлува нашата секојдневица, тогаш нема несреќа што може да нè доведе до очај, нема затвор што духовно ќе нè пороби, нема болест што ќе нè погуби. Насочувајќи го животот кон заедница со Воскреснатиот, секоја замка и секое искушение станува совладливо, секое затворање и телесно ропство издржливо, секоја болест и страдање стануваат работилница за вечноста.
Затоа, возљубени во Господа, „ведрата проповед за воскресението“ денес да ја научиме како што Господовите ученички ја научија од Ангелите, и да се пофалиме пред светот, као што тие им се пофалија на Апостолите. На благочестивиот не му приличи да се фали со ништо друго, освен со воскресението и Воскреснатиот. Така и ние да се пофалиме, покрај со нашите слабости како што тоа го правеше Апостолот, и со воскресението Христово. Единствено тоа е излез од сите безизлези со кои сме опкружени, единствено тоа е смисла во сите бесмисли со кои сме оградени, единствено тоа е радост во сите очајанија кои нè притеснуваат. Христос воскресна за да се надминат сите поделби, воскресна за да се соедини небото и земјата, Бог и човекот. Не воскресна за да подели, за да растури и за да погуби. Ете зошто секоја схизма, секој раскол е против Христа, против единството на створениот свет во Него, а со тоа и против воскресението. Расколот е разделување, разлагање и конечно смрт и пропаст. Воскресението е соединување, единство и конечно вечен живот.
Да се насочиме кон ова второво, љубени чеда во Воскреснатиот, да работиме на единството на Црквата за да наследиме воскресение и живот вечен, и заедно со цела Црква во еден глас да речеме: Христос воскресе.
На Пасха 2007
Од затворот Идризово
Ваш горешт молитвеник пред воскреснатиот Христос
+Јован по милоста Божја Архиепископ охридски и Митрополит скопски
Пасхална порака 2006
![Воскресение Христово](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/Voskresenie_2.jpg)
ПАСХАЛНА ПОРАКА
„О Пасха голема и најсвештена, Христе
о мудрост и Логосу Божји, и сило,
дај ни нам уште поприсно со Тебе да се причестиме
во невечерниот ден на Царството Твое.”
(Тропар од 9-тата песна од Канонот на Пасха)
Денес кога празниот Христов гроб точи радост и тоа во време кое според сите показатели може да се нарече време на жалост, денес, кога светлината која засветли од местото каде што лежеше телото Господово стана причасна и на створената природа на човекот, денес, кога смртта беше обессилена и адот обезоружан зашто Христос воскресна, да запееме со восхит: Христос воскересе из мертвих смертију смерт поправ!
Ако човек се задлабочи во смислата на животот, многу лесно и без никаков напор ќе открие дека без вечен живот овој краткотрајниот живот кој го живееме на земјата е бесмислен. Не само што истиот брзо поминува, туку ако на време не се открие смислата на постоењето, истиот ќе се потроши во лутање и трагање по некаква смисла, во барање на цел, но и во често промашување на истата. За да не се троши неповратно времето кое ни е дадено за искупување, потребно е веднаш и неодложно да се усмериме кон целта и со брзина условена од даровите кои сме ги добиле да се движиме кон истата. А, ако целта сеуште не сме ја откриле и не сме ја познале, денес таа јасно и за секого очебијно се открива. Таа цел е Воскресението Христово кое е образец за нашето воскресение.
Ако е важно да имаме цел на движење во животот, многу поважно е таа цел на движење да биде усмерена кон Воскресението Христово. Секоја друга цел е промашување, сè што не води кон воскресението го нарекуваме грев. Така, гревот не е ништо друго од промашување на целта, од промашување на смислата.
Затоа, несериозни изгледаат сите оние кои наоѓаат било каков изговор да не се движат кон воскресението. Но, воскресението не е акт на поединецот или како уште го викаме индивидуа. Воскресението е акт на заедницата. Нема воскресение на поединци кои тоа го заслужиле заради нивното трудољубие или етичен живот. Воскреснува само оној кој се причестил на Црквата, зашто само Црквата е таа која ќе воскресне. Таа е тело Христово и како таква таа е веќе воскресната и прославена и само оној кој е во неа може со право да се надева на воскресение.
Ова прастаро учење за Црквата е многу важно зашто кога околу Црквата беснеат разни схизми и ереси не треба да го премолчуваме ова, особено денес, на денот на воскресението, кога според сето благочестие е најпогодното време за да се раздели светлината од темнината, животот од смртта, Царството Божјо од адот.
Можно ли е, а ако е можно како, истиот Дух да биде врската на совршенство и во расколот, и меѓу еретиците, и во Црквата Божја? Можно ли е, а ако е можно како, Духот Божји во Црквата да соединува, да прави од многуте едно тело, во расколот да распарчува, да разединува, да растура? Не е потребно големо познавање на теологијата на Црквата за да видиме дека е тоа неможно.
Отецот нè повикува во заедница со Неговиот Христос, да постанеме едно тело со Него, за и нас да нè воскресне како што го воскресна Својот Единороден. Таа заедница ја градиме поврзани со врската на едниот Дух Свети кој е заеднички и за Отецот и за Синот, но причастен и со нас за да нè покаже како мали Христоси, како деца на истиот Отец кој е Отец и на воскреснатиот Исус.
Од ваквата, многу едноставна и лесно разбирлива причина неможно е расколниците да бидат во истото тело на Црквата. Или е расколот тело Христово, или е Црквата тело Христово, но неможно е и едните и другите да бидат во истото тело Христово. Зашто, замислете, како би било ваквите раздори и нетрпеливост кои ги имаме со расколниците, гонењата и малтретирањата кои ни ги приредуваат да продолжат во вечноста? Тогаш, телото Христово нема да биде тело на единство, на хармонија и љубов, туку место на раздор кое би се самоуништувало.
Припадници на еден раскол кој скоро се залечи во Америка, многу отоворено кажуваат и сведочат, дека откако сфатиле дека не е истиот Дух кој ги осветува даровите во Црквата со оној дух кој пребива во расколот, престанале да служат Литургија сè додека не се присоединиле кон Црквата. Секое служење на Литургија надвор од Црквата, а тоа значи во раскол или ерес, е исмевање на Духот Свети и не е ништо поразлично од обична театарска претстава.
Токму ова треба да ни биде на ум, на денот на воскресението на нашиот Бог и Спасител, Господ Исус Христос. Ако за некои воскресението е една убава бајка, ако за други е недокажана работа, за трети, пак, историски спомен од кој може да се заработи, како на пример за расколниците, за Црквата Божја воскресението е центар на сите центри, пат кон кој треба да водат сите патишта, смисла која ги осмислува сите безизлези.
Затоа, браќа, да му благодариме на Воскреснатиот. Тој нè повика во единство со Него и во единство со Црквата Божја. Без Неговиот повик и ние можеби сеуште ќе бевме во безизлезот и во гревот на расколот. И да не ги судиме расколниците. Тие се наши браќа кои паднале и имаат духовен проблем. Да им дадеме љубов, особено денес, кога Божјата љубов се излева на сè што е створено. Така Господ ќе нè распознае дека сме Негови деца и Негови браќа, но ќе не распознаат и нашите непријатели, и оние кои нè гонат, и оние кои нè мразат. Ним да им простиме, заради Воскресението. Но, не и да се помириме со расколот. Расколот е грев против телото Христово кое е Црква. Затоа, со него да не престануваме да се бориме. Тој е една злокобна болест која ја напаѓа суштината на верата. Затоа од него да бегаме, а со оние кои упорно прават раскол и остануваат во него не смееме да имаме никава заедница. Не затоа што ние ги мразиме, туку затоа што тие го мразат Христа.
Љубени во Господа, да се потрудиме единството со Воскреснатиот да ни биде мерило над сите мерила во животот. Тој нè искупи, Тој нè избави, Тој нè просветли, Тој нè освети, Тој нè спаси. Затоа, трикратно нека слушне:
Христос воскресе! Христос воскресе! Христос воскресе!
Ваш горешт молитвеник пред воскреснатиот Христос,
+ Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован
На Пасха 2006
Окружно послание од затворот Идризово
![](https://poa-info.org/img/logo-mk_bez.gif)
Архиепископ Охридски и Митрополит Скопски
Протокол бр. 109 од 17 Декември 2005
До Црквата на Бога Отца и Господ наш Исус Христос, собрана на Евхаристија во Духот Свети, расејана по цела икумена, а сепак пројавена во едно Тело, прославена во Царството кое доаѓа и воскресната за живот вечен,
Ние, смирениот и во окови заради Христа, Архиепископ охридски и Митрополит скопски Јован го испраќаме ова
Окружно послание
За љубовта да засветли, омразата да исчезне, надежта да заблеска, очајанието да се сотре, верата да се прослави, ереста да се победи и Христос да царува како Бог и Господ.
Лелекот на жалоста ваша нè повика татковски и братски да ве прегрнеме и со заеднички солзи тагата да ја преточиме во радост, а страдањето во надеж. Вие се обеспокоивте заради нашите окови кои бидејќи се заради Христа ги сметаме како добар благослов Божји, а нас, пак, нè обеспокои вашата притеснетост која не смее долго да потрае зашто може да ја повреди верата и да ја загуши надежта. Оние поискусните во духовната атлетика не треба да ги потсетуваме, но другите треба да знаат дека Господ не допушта повеќе искушенија отколку што можеме да поднесеме, а оние пак, што ги допушта, не се за да нè погубат, туку за да нè оснажат и да нè подготват за венецот со кој нашиот Отец небесен ќе нè удостои во времето за награда.
Ни пишувате дека тешко ви е и тажно што не можете да ни го видите лицето скриено во дебелите затворски sидови, но истата болка ја носиме и ние што не можеме да се израдуваме на вашиот благ лик и очите полни со солзи, на срцето ваше крваво, но веруваме не и безнадежно.
Ако за вас е мачно што не го слушате гласот наш, како што велите, со кој ви се благовестеше Радосната вест, колку ли ни е нас болно што преку sидот не го слушаме вашето „Амин“.
Значи, ако толку жалост има во вас што ние едниот сме привремено отсутни од вашето мноштво, ако имате неспокој затоа што еден кого го љубите не е присутен меѓу вас, што да речеме ние кои освен ангелите немаме во близина човек потта да ни ја избрише, чаша вода да ни подаде, во братски целив да нè прегрне.
И после сето ова, грешно ли е што таква болка нè раскинува, што таков чемер нè натежнува? Не само што не е грев, туку е сосем природно да ти недостасува и да жалиш по оној со кој сме телесно оддалечени. Оној кого го љубиш не мора да е многу далеку за болката да ти биде голема што не го гледаш. Доволно е да биде зад sидот. Ако sидот е изграден од тула или од друг современ градежен материјал каков што е sидот на затворот кој нè дели да се сретнеме, не плашете се. Тој е пропадлив, пробоен и лесно се прескокнува, без оглед на неговата висина. Него вашата вера постепено го нагризува, надежта ваша го растресува, а љубовта наша конечно ќе го сруши, зашто на крај ќе останат само тие три, како вели Апостолот (1 Кор. 13,13).
Непробоен е другиот sид, оној кој гревот го подига меѓу нас. Со тој навидум прозрачен материјал, на кој не можеш да му измериш густина или специфична тежина се градат најдебелите sидови меѓу нас. Секој грев кој го носиме во мислата е материјал за таквиот непробоен sид, а секој направен грев е веќе вграден материјал во тој sид. Преку таквите sидови љубовта тешко пробива, радоста тешко прескокнува. Таквите sидови нè оградуваат во царството на чамотињата и безизлезот.
Жалоста значи, не е несвојствена за нас паднатите од рајот. Жалиме по изгубениот рај, но жалиме и за отсуството на онoј кој го љубиме. Сепак, колку е поголема жалоста заради разделбата со љубените, толку е поголема ползата што ја носи таа жалост, ако ја поднесуваме со благодарност. Зашто, не само раните телесни, туку и жалоста на душата, а уште повеќе болката душевна носи голема награда, ако се поднесува со благодарност.
Ако, пак, жалите за тоа што не нè ослободивте од затворот, престанете. Зашто вие направивте сè што можевте. Дури и повеќе од тоа. Кога сфативте дека тоа е времено не можно, не се поштедивте себеси да побарате заедно со нас да ја делите затворската келија. Откако и ова последното се покажа неможно, не треба да се притеснувате дека не сте направиле тоа што можевте. Останатото ќе го доврши Бог.
Сепак, нема да премолчиме колку нè успокои вашата грижа за нас. „Не заради оскудицата го велам ова, зашто јас научив да бидам задоволен со она што го имам. Знам и да се понижам, знам и да изобилствувам, во сè и во сешто навикнав, и сит да бидам, и да гладувам, и да изобилствувам и да оскудувам. Сè можам во Христа кој ми дава сила. Сепак, добро направивте што зедовте учество во мојата жалост“ (Филип. 4,11-14 ), им вели Апостолот на Филипјаните, а ние на тоа немаме што да додадеме.
Во едно писмо упатено од прогонство, Златоустиот Јован ќе напише дека не носат само добродетелите награда, туку и страдањата. И тоа уште повеќе. Пример за тоа е Јов, страдалник и образец на трпението во кого се соединиле добродетелта и страдањето, па не знаеш во што е Јов подрагоцен, дали затоа што сјае со добродетелта како дијамант, или пак затоа што преку страдањето станал поцврст од дијамант.
Познати се добродетелите негови: гостопримство, сострадалност, милост, човекољубие, праведност, но и трудољубивост, кротост, мудрост, воздржаност и уште многу други. Сепак, со што тој просветли повеќе, со добродетелите, или со страдањата? Ако Јов е голем затоа што насобрал толку добродетели во животот, колку е поголем затоа што се покажал трпелив во страдањата што ги поднесе?
Кога беше значи Јов попросветлен, кога куќата му беше отворена за секого, или кога таа куќа му се сруши, а тој тоа го претрпи без ниеден жолчен збор, напротив го благослови Господа? Едното беше добродетел, другото жалост. Кога тој се покажа поголем, кога принесе жртва за успех на своите деца и ги сплоти во единство, или кога беа поклопени под рушевините на куќата и умреа на жалосен начин, а тој тоа го поднесе простум.
Што е поважно, тоа што од волната на сопственото стадо овци ги облекуваше сиромасите, или тоа што без возбуда ја прими веста дека уништени му се сите стада? Или што го направи попознат? Кога со неговото старечко тело застануваше во одбрана на онеправдените и им ги кршеше забите на оние кои причинуваа неправда, или тогаш кога гледаше тоа старечко тело да го јадат црви?
И покрај тоа што добродетелите на Јов се неспорни и доволни за венец пред Господа, страдањата го прават посветол, поголем, подостоен. Зашто страдањата се потешкиот дел од борбата, која за да се победи, потребно е голема машкост, психичка стабилност, мудрост и голема љубов кон Бога. Така, жалоста која ја носи страдањето, ако се прима со благодарност станува поголема од добродетелите кои човек со голем подвиг ги стекнува.
Кога Апостолот Павле се фали, без разлика што вели дека тоа го прави во безумство, не се фали за неговите добродетели. Свесен е дека според тој критериум, тој е само еден меѓу многуте кои се непорочни по Законот Божји.
Но, тој е голем Апостол зашто љубовта кон Христа ја докажа со страдање. Многупати затваран, бичуван, тепан со стапови, каменуван, пред опасност беше како што вели сам неколкупати да биде и усмртен. Преживеа бродолом, и тоа не еден, туку три, а да не говориме колку пати остана гладен, и жеден, и недоволно облечен, минувајќи долги и опасни патишта за да го благовести Евангелието (2Кор. 11,23-28). Сево ова би било неподносливо ако човек не го прими со благодарност и ако љубовта кон Бога не му е поттик да го издржи секое страдање.
Оној кој љуби тој страда, и колку повеќе љуби, толку повеќе страда. Во овој паднат свет постои некоја длабока врска меѓу љубовта и страдањето. Во идниот свет, оној кој со нетрпение го очекуваме, љубовта ќе го изгуби „квалитетот“ на страдање.
Сите пак, страдања кои ги претрпува Црквата се претвораат во сила на нејзиното искуство. Поднесувањето на страдања за Христа допринесуваат во напредокот на Евангелието. Или не се сеќавате на она што го вели Апостолот, дека сè што му се случи е за целиот царски суд и сите останати да знаат дека е во окови за Христа (Филип. 1,13).
Гледате, како злобата на противниците на Црквата, а во нашиов случај на еретиците, направи услуга на телото на Црквата? Господ ја преврти нивната злоба во сожалување кон нас. Цел свет дозна и се спротивстави на нашето неправедно заточение. А, и нешто друго. Оние кои до пред нашето сведочење за верата беа колебливи и нерешителни, сега се цврсто врзани за Црквата. Што е потполно природно, зашто верата се докажува низ мачеништво, не низ празни проповеди и добри желби без дела. Само оној кој тоа го искусил на себе може со Апостолот да рече: „И мноштвото браќа во Господа, ободрени од моите окови, уште повеќе се осмелија бестрашно да го говорат словото Божјо “ (Филип. 1,14). Значи, без разлика на тоа што некои имаат нечисти намери, и имаат за цел да нанесат жалост на нашите окови, Господ превртувајќи ја нивната злоба ја надградува Црквата. И пак, целото тело има полза, иако нашите противници сакале да нè повредат.
Ниту еден подвиг не носи толкава награда колку неправедното страдање. Секако ако се прима со благодарност. Но, понекогаш едното страдање го превзема друго, и пред да заврши тоа доаѓа трето, па четврто. Не знаеш дали има крај. Со примена на полициска сила нè избркаа од Митрополијата во Велес, а само кратко време потоа, со уште поголем терор и од манастирот во Неготино во кој бевме протерани. Потоа испратија маскирани и вооружени разбојници да нè заплашат. Прво го пљачкосаа, а потоа и го запалија манастирот кој почнавме да го градиме и ги повредија монахињите кои живееа во него. Монасите од другите манастири полицијата со примена на оружје ги избрка од нивниот дом, среде ноќ во месец Јануари. Пред наши очи суровите властодршци варварски ја рушеа изградената манастирска црква. Злословеа против нас со невидена злоба по сите срдства за информирање. Конечно нè затворија.
Секако не се радуваме на смртта ниту на судијата кој нè осуди, а умре премлад, ниту на човекот, кој ја сруши црквата, а Господ му го зеде животот уште пред да остари. Господ нè научи да ги љубиме и непријаталите, и дури да се молиме за оние кои нè навредуваат и гонат (Мт. 5,44). По примерот на Христа говориме: „Господи прости им не знаат што прават“, но заради вистината, заради правдата и заради педагогија на идните поколенија не треба да премолчиме дека ја заслужија казната Божја.
Вие знаете браќа наши дека Епископот е икона на самиот Христос. Наредувајќи тој да биде обесчестуван, затваран и мачен ја прифаќаш улогата на Пилат, прифаќаш да го судиш самиот Христос, сакаш да бидеш дури и судија на Бога. Затоа крајот на таквите луѓе е неславен. Не затоа што осудиле Епископ кој по својата човечка слабост може да има и грешки, туку затоа што ја осудиле иконата на Христос која е самиот Епоскоп, а тоа е исто како во затвор да го сместиле Господ Христос.
Наредувајќи пак, да се сруши црква исто како да си наредил да се руши телото Христово кое е Црква. Храмот го добил името по телото Христово кое се вика Црква и се собира во тоа место. Така рушејќи го тој ракотворен храм ти го повредуваш неракотворениот, Црквата Божја која се собира во тој храм.
И затоа казната Божја и во едниот и во другиот случај е толку остра. Господ реши да им го одземе животот на тие луѓе, многу брзо после нивното злосторство над Црквата. Им остави период за покајание и откако не го исползуваа на полза на своето спасение ги предаде на праведниот суд. На тој суд ќе нема привилегии за судиите од овој свет зашто ќе бидат осудени како и оние кои во овој свет биле осудени од нив.
Се сеќавате што му направија на Јосиф родените браќа? Ако е за утеха нас тоа ни го направија лажни браќа. Но, во суштина сè е исто. И кај него едното гонење го заменуваше друго, а другото трето. Над едно страдање се надоврзуваше друго, а над другото трето. Предавајќи го, го направија роб во туѓа земја, земја со туѓ јазик, со туѓи луѓе. Има ли поголем затвор од тој? Но, тој влезе и во вистински затвор, ги проба оковите, и бичувањата, и сите принудни затворски воздржувања. Од таму пак, излезе голем зашто страдањата кои ги претрпи го направија достофален. Како што и Апостол Павле страдањата за кои вели дека го раѓаат искуството го направија достофален. Со такво во себе потврдено искуство ќе им напише на Филипјаните: „Зашто вам ви е дадено за Христа, не само да верувате во Него, туку и да страдате за Него, имајќи ја онаа иста борба, каква што видовте кај мене и сега слушате за мене“ (Филип. 1,29-30). Oд страдањето се раѓа смирението, а смирението е поголемо од несреброљубието и безбрачноста. Смирението всушност е молитвата на срцето.
Така, страдањето носи три придобивки. Прво, оној кој страда станува смирен и поцврст од дијамант, второ неговото страдање им дава воља и храброст на оние на кои сеуште не им дошол редот да страдаат, и трето и најважно, подготвува венци на пофалба пред Господа.
A, нас како што и сами се уверивте, нашите непријатели, дури и без тоа да го сакаат, нè доведоа до таква положба од која не се во состојба повеќе да нè повредaт. Ги исцрпија сите стрели и не успеаа ништо, освен сами да се посрамат пред сите. Сега во целата икумена се познати како злобни еретици, кои освен за пакост и за борба против телото на Христа, за ништо друго и не знаат. Несвесно и повторно против своја воља ни помогнаа побзо и поуспешно да ги преобразиме сопствените страсти, работа што без нивната злоба ќе ни одземеше многу време и многу труд. Сепак, иако нивната зла намера Господ ја заврти кон полза за Црквата, тие не можат да бидат оправдани, зашто не направија добро по слободна воља, туку обратно, слободата на вољата ја употребија за валкање и клеветење на Црквата, нејзините Епископи и свештенослужители. Тие градат куќа на песок и очекувано е тоа што им се сруши. Но, благословувајте ги оние кои ве гонат, благословувајте ги и не ги проколнувајте (Рим. 12,14), вели Апостолот.
Клеветниците наши во ништо не се разликуваат по нивните злобни методи од оние кои од времето на Атанасиј Великиот ги употребија неговите клеветници, или пак од оние употребени во времето на Златоустиот Јован од неговите клеветници. Воглавно сите непријатели на Црквата ги употребуваат истите методи. Откако ќе увидат дека вистината ги поразила, дека останале без теолошки аргументи и дека треба да бидат судени за ерес, тогаш ги обвинуваат Божјите угодници дека вршеле финансиски проневери, или други ниски гревови кои не би ги направил ниту слабоверен христијанин. Не го обвинија ли Аријанците Св. Атанасиј дека бил среброљубец? Не требаше ли да излезе пред царскиот суд за да се докаже дека е богољубец, а не среброљубец? Не го направија ли истото со Златоустиот Јован? Не беше ли прогонет меѓу другото и за таа клевета дека ги злоупотребил парите од касата за сиромасите?
Ситните души, а воопштено сите противници на Црквата се такви, никогаш нема да разберат дека на големите луѓе парите не им се цел туку средство. Тргнувајќи од сопствената нискост, тие мислат дека сите се поткупливи, среброљубиви и страстољупци.
Пилат без советот на свештениците јудејски немаше да го распне Христа, а власта сама од себе, без настојувањето од еретиците, немаше да нè стави во окови. Но, добро е што нивното лицемерие се откри, нивната измама се објави, нивната лага се докажа. Нема веќе агол во икумената каде не се слушна за нивната дрска борба против Црквата, за нивното еретичко злословие. Го открија вистинското лице, она кое со децении го затскриваа зад расото. Плукнаа кон небото, но плуканицата им падна на лицето. И ако покрај сево гореспоменато, пак некој праша: Зошто Бог дозволува праведниците и Црквата негова да страдаат, а грешниците добро да ги поминат деновите од земниот живот?, ќе ви речам она што пред многу време го рекол Св. Максим Исповедник.
Во власта на нашата слободна воља се добрите и лошите дела кои ги правиме. Господ тоа од вечност го знае, но не го предодредува. Во Божја власт се казните кои нè снаоѓаат, но и наградите. Ние немаме власт ниту над болеста, ниту над здравјето, но имаме власт над причините кои предизвикуваат болест, или пак над оние кои го чуваат здравјето. Како што невоздржанието е причина за болест, воздржанието е причина за добро здравје. Држењето на Божјите заповеди е причина за добивање на Царството Божјо, а нарушувањето на Божјите заповеди води кон пеколот. Но, се случува понекогаш благочестивите, оние кои ги држат заповедите Божји и ја исполнуваат Неговата воља да страдаат во овој свет, а оние непобожните, самољупците и горделивците да доживеат спокојна старост.
Овие првите кои страдаат на правда, Бог ги познал од вечност, го има нивниот логос уште пред светот да биде створен и нив ги гледа преку крајот, преку последниот Негов суд како спасени, како делови на телото на Неговиот љубен Син. Тоа се светителите. Тие ја извршуваат вољата Божја, нивната воља ја покоруваат на вољата Негова, и така нивната воља која е слободна и која Бог не им ја предодредува постанува иста со вољата Божја за нив. Преку искушенијата и страдањата тие биваат испробани дали се цврсто одлучни нивната воља да ја покорат на Божјата. Како што се случи да речеме со Јов и Јосиф.
Јов беше искушан за да се објави неговото јунаштво, дотогаш невидено, а Јосиф за да се покаже неговата целомудреност и воздржание кои човека го прават свет. И секој друг од светителите кои дури и да не страдале доброволно, претрпеле невољи во овој свет по Божјо допуштение, за да го победат и му ја сотрат главата на човековиот непријател - ѓаволот.
Оние грешниците пак, што навидум добро го поминуваат животот се како петте неразумни девојки што отидоа да го чекаат младоженецот со празни раце, без добродетели. Го дочекаа денот на свадбата, но не влегоа на свадбата и ги слушнаа оние страшни зборови: „Не ве познавам“ (Мат. 25,12). Тоа се најстрашните зборови што човек може да ги чуе од Бога. Бог нè познава нас луѓето како логоси во Логосот, како битија собрани во Неговиот Син. Ако нè нема во Логосот, ако не сме дел од Неговото тело, тогаш Бог не нè познава. Постоиме, но како да нè нема, времено сме се кренале од прашината од која сме составени, за пак да се вратиме во неа. Така, без разлика дали некои долго и удобно ќе поживеат во гревот, иако е тоа ретко и скоро неможно, која им е ползата, ако после смртта трагата им се избрише и споменот им исчезне? Ако Бог не ги познал немаат ни учество во вечноста, а сигурно дека не ги познал зашто тие сами се покриле со гревот за Бог да не ги гледа. Тие не отпаѓаат од вечноста заради тоа што Бог така предодредил. Бог ги љуби сите кои ги створил, но тие отпаѓаат од вечноста затоа што самите така одбираат, да влезат во пеколот преку удобен живот во гревот, а не во рајот во кој се влегува преку искушенија, невољи и страдања кои нè чистат од гревот.
Затоа браќа наши, возљубени чеда во Господа, „Ако некој го има Него (Христа) во себе, нека сфати што сакам, и нека ми сочувствува, знаејќи со што сум опфатен“, им вели Св. Игњатиј Богоносец на Римјаните кратко време пред да го растргаат лавовите (Рим. 6,2). И потоа продолжува: „Љубовта моја се распна и нема во мене оган што сака било што материјално, туку во мене е вода жива и жуборечка која одвнатре ми говори: Ајде кон Отца! (Рим. 7,1)
Ајдете љубени во Господа сите да одиме кон Отца, таму каде пред сите векови местото ни е подготвено да царуваме со Синот Божји како членови на Телото Негово, поврзани со врската на Духот Свети.
Пред Рождество Христово 2005
Затвор Идризово – Скопје
Пасхална порака 2005
![Воскресение Христово](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/voskresenie_kurbinovo.jpg)
Протокол бр. 50 од 27 април 2005
ПАСХАЛНА ПОРАКА
„Вчера се сопогребав со Тебе, Христе, денес, совостанувам со Тебе Воскреснатиот, вчера се сораспнав со Тебе, Ти сопрослави ме, Спасителе, во Царството Твое.”
Атмосферата на конформизам, во којашто живее современиот свет, сака да воспостави критериум на живот без болка, без мака, без жалост, без страдање, едноставно, живот без крст. Сите служби во овој свет се насочуваат и се развиваат кон таа цел, да го ублажат страдањето на човекот, да ја направат поднослива болката на неговото распнување на кое бива воден дури и без тоа да го сака.
Во многу земји од светот за коишто велиме дека се напредни, мртовците пред погреб ги шминкаат и разубавуваат, сè со цел да не се прикаже целиот ужас на смртта, да се разблажи болката на оние, кои жалат за ближниот, да се намали тагата предизвикана од нeизвесноста донесена со смртта. Човекот денес свесно се труди, па дури и вежба, како помалку или воопшто да не се сеќава на смртта. Вежба како смртта, која според сè е нешто најлошо и најгорко што може човекот да вкуси, да ја потисне до заборав, да ја онеприсутни, ако веќе не може наполно да ја уништи.
Наместо да го прими лекот за бесмрттност, наместо да заедничари со Воскреснатиот кој е извор на живот вечен, наместо да ја сотре смртта со силата на Воскресението Христово, човекот честопати смета дека му е полесно проблемот со смртта да го одложи за подоцна, со неа да не се занимава додека е млад и способен, сеќавањето на катастрофата предизвикана од неа да го избледи до исчезнување и, сметајќи дека ја нема, да биде посреќен.
Но, смртта ќе остане човековиот најголем непријател, дури и во услови да биде игнорирана, занемарувана, потиснувана. Таа ќе остане суштински нерешен проблем за секој, кој не сака да прими лично решение за неа, без разлика што истата е еднаш засекогаш од Христа победена и сотрена до непостоење. Во светот, во којшто покрај неа постои и Воскресение и живот вечен, таа ќе остане како мамец, на кој ќе се ловат непросветлените, неверните, безнадежните.
Браќа и сестри, чеда во Христа возљубени,
Нас Господ не просветлил да ги оставиме делата на мракот, кои водат кон смрт и распаѓање. Нè повикал со верата да ја победиме смртта, а со надежта во Царството Божјо потполно да ја сотреме. Нè повикал да го љубиме Него, Кој прво нас нè возљуби, но да се љубиме и едни со другите, зашто на тој начин нема да бидеме подведени на разделбата, којашто ја носи смртта. Љубовта е победа над смртта, токму затоа што ја спречува делбата, цепењето и распаѓањето. Во љубовта сме едно, едно со нашиот Господ, но едно и меѓу себе. Тоa единство нè прави учесници во телото на Воскреснатиот Христос, нè поврзува со врската на совршенство, та така сплотени да станеме победници, да извикаме со апостолот: „ Смрт, каде ти е осилото, аду, каде ти е победата?” (1Кор. 15,55)
Но, ако партиципираме или подобро речено, ако сакаме да партиципираме во прославеното Тело Христово кое е Црквата, не можеме и не смееме да го одбегнеме крстот, страдањето, болката и жалоста, кои произлегуваат од распнувањето на тоа Тело. Христос умре и воскресна. Без да умреше не можеше да воскресне, но не можеше ниту да ја победи смртта, ниту да донесе живот вечен. Така, преку Неговиот крст, смртта стана премин кон вечноста, Пасха кон невечерниот осми ден, а не пропаст и распаѓање.
Затоа Свети Јован Дамаскин во пасхалниот канон вели: „Вчера се сопогребав со Тебе, Христе, денес, совостанувам со Тебе Воскреснатиот, вчера се сораспнав со Тебе, Ти сопрослави ме, Спасителе, во Царството Твое.” Не можеш да соучествуваш во Воскресението без да го примиш крстот како начин на живот, не можеш да влезеш во вечен живот без да поминеш преку погребението и адот. Но, блажен е оној, голем е оној, просветлен е оној, кој доброволно го зема крстот Христов на себе во овој живот, и кој не негодува поради тежината од истиот, туку напротив, со радост и веселие го носи. Блажен е оној, голем е оној, просветлен е оној, кој свесно ја поднесува болката на крстот свој, знаејќи притоа дека на тој начин учествува во Христовиот крст, во Христовата смрт, во Христовото страдање. Затоа таквиот ќе стане наследник на вечните блага, затоа ќе се покаже како победник и обезоружувач на смртта, бидејќи крстот Христов, преку кого дојде победата, постанал негов крст, погребението Христово, кое стана премин од гнилежност кон нереспадливост, станало и негово погребение, страдењето и болката Христови на крстот за животот на светот, постанале и негови страдања, но и копнежи и надежи за добивање на ветеното Царство.
Чеда, во Христа возљубени,
Ова е единствениот критериум, кој нè вчленува во Царството Божјо, единствениот критериум, кој е вистинска радост. Сите други критериуми се промашувања, било личносни, било колективни, било национални, па дури и сечовечки. Црквата не распознава друг критериум и друг пат кон вечноста. Преку крст - победа, преку смрт - воскресение, преку страдање - вечен живот.
Но, дали овој критериум го има усвоено расколничката организација во Р. Македонија, која сосем погрешно се нарекува Црква. Ако си Црква тогаш кога си Тело Христово, ако за да бидеш член во неа треба да го прифатиш крстот, и страдањето, и смртта Христова за свои, тогаш како нив да ги распознаеме како Црква? Епископот е глава и уста на помесната Црква, во Него се собира мноштвото народ како околу Христа и тој е икона Христова, со тоа што предводи во сè, па и во борбата со злото. Смирен и скромен како самиот Христос, тој треба трпеливо да го носи својот крст, дури и кога е гонет за вистината, за верата, за Црквата. Носат ли некаков крст „епископите” на расколничката организација во Р. Македонија, или пак одбрале „конфорно распетие”? Заради тоа што го одбрале ова второво, Црквата не може да ги познае како свои. Не затоа што другите не сакаат тие да бидат во заедница со полнотата на Православието, туку затоа што не можат нив да ги препознаат како автентични Епископи. Ниту по нивната вера, а уште помалку по нивните дела.
Но, не е толку страшно што тие самите не влегуваат, најстрашно е тоа што на другите не им допуштаат да влезат во Царството Божјо. За нив Христос рече дека се гробови варосани (Матеј 23,27). Може ли вистинска Црква да ги ползува методите на прогон, судење и казна кои ги ползува овој свет? Може ли Црква да руши храмови, манастири и параклиси? Може ли побожен Епископ да дава налог, на сред зима да се избркаат на улица монаси и монахињи, кои со својата пот го граделе и обновувале манастирот, а со своите солзи пролеани, меѓу другото, и за нивните гревови ги натопувале студените манастирски камења? Може ли некој исихаст, како што некои од нивните „епископи” се самонарекуваат, да дава наредби да се палат манастири, да се крадат богослужбени предмети и да им се стриже косата на монахињите, коишто се затекнале во манастирот? Ако се во светот, таквите индивидуи би биле третирани како психолошки нестабилни, а ако се во Црквата, тогаш Таа нема да ги препознае како свои деца, туку како разбојници, кои дошле да украдат, да напакостат и да растурат.
Државната власт, пак, која пред неколку месеци коленопреклоно молеше да бидат отворени вратите на манастирот Св. Прохор Пчињски да прослават годишнина од АСНОМ, упорно се труди истите да ги затвори. Неговата светост, Патријархот српски г.г. Павле им рече дека само тие (власта) со нивната неблагодарност и дрскост можат да ги затворат, а тие го одбраа токму тој пат. Заедно со расколничката банда, која се чувствува покомотно кога е поизолирана од другите, власта нè направи последната дупка во светот за чии граѓани ќе воведат виза не само Бугарите, туку и Албанците. До сега мислевме дека само на расколничките епископи не им одговара единството и заедницата со другите Цркви, но сè поуверени стануваме дека и на власта ѝ одговара да бидеме во гето. Поинаку, како да се објасни тоа што властите во Р. Македонија ја гонат Православната Охридска Архиепископија, која предводи во процесот на интеграција и обединување на регионот во којшто живееме. Очигледно дека се само декларативни заложбите на власта за интеграција во процесите на обединување на Европа и светот. Сите нејзини постапки, а особено тоа што ја гони авангардата на обeдинувањето - Православната Охридска Архиепископија, покажуваат дека нивните определби се разединувачки, деструктивни и без визија.
Преплашен од комунизмот, нашиот народ ја изгуби колективната свест да ја штити вистината, да се жртвува за правдата, да биде јунак за верата. Идеологијата на омраза помеѓу класата на богатите и сиромасите, која ја создаваше комунизмот за да може да управува, современиве комунисти ја преобразија во омраза кон соседите. Денес, сите наши соседи: и Грците, и Србите, и Бугарите, и Албаниците ни се виновни затоа што не сме умешни во политиката, затоа што економијата не ни тргнува од рака, затоа што образованието ни стагнира. Проблемот не ќе да е во другите народи и држави, иако власта упорно се труди во тоа да нè убеди, ниту во другите Православни Цркви кои не ја распознаваат како православна Црква расколничката организација во Р. Македонија, туку во нив, главешините народни, кои решиле да го водат во пропаст нашиот народ.
Но, браќа наши, возљбени чеда во Господа,
Сè додека има Воскресение и надеж за вечен живот, ниту ваквата жална и болна слика за нашата земја не е толку непроменлива. Силата на Воскреснатиот има моќ да преобразува, да создава нови димензии, нови светови. Треба да се претрпи, да се издржи, да се отстрада. Ќе ѝ дојде крајот и на безбожната власт како на многу безбожници пред нив. Ќе им дојде крајот и на еретиците во синодот на расколничката банда, но нивниот пад ќе биде пострашен од оној на власта бидејќи многу повеќе души носат во пропаст. И после нив, и после сè ќе остане Црквата, зашто е Тело на Воскреснатиот, Кој ја сотре смртта, го победи адот и нам ни дарува вечен живот.
Христос воскресе!
Издадено во Егзархијата на Православната Охридска Архиепископија на Пасха 2005.
+Јован Митрополит велески и повардарски и Егзарх охридски
Окружно послание за Божик 2004
![](https://poa-info.org/img/slika5.jpg)
Протокол бр. 203 од 31.12.2004
ОКРУЖНО ПОСЛАНИЕ
ЗА БОЖИК 2004г.
Чеда во Христа возљубени,
Раѓањето Христово не е само еден помеѓу многуте историски настани. Божик не е само спомен на минатото. Тоа е настан кој е вкоренет во иднината, настан поврзан со она што треба да дојде, затоа е вечен, ненадминлив и неодминлив.
„Девојка денес надсуштествениот го раѓа...”, се вели во кондакот на празникот. Денес, Марија го раѓа Оној кој ја удостои да биде Богородица, го раѓа Оној кој постоеше пред таа да биде родена, Оној кој суштествуваше пред светот и створената природа да добијат суштество. Денес, браќа и сестри е ден кој се разликува од другите, ден кој им дава смисла на другите денови, ден во кој створеното потполно се соедини со нестворениот, тварта со Творецот, ологосеното со Логосот.
А, потребно беше тоа да се случи за светот конечно да ја најде својата цел, човекот смислата, створената природа спасението. Зашто без потполно соединување на створеното со Нестворениот, без непроменливо единство на тварта со Творецот, за човекот нема иднина, нема вечност.
Сите несреќи кои го следат човекот, сите страдања и тешки моменти во неговиот живот се затоа што човекот не го доживува Божик како празник наменет за него, како настан во кој тој неодложно треба да учествува. Сите недоразбирања, нетрпеливости и војни би завршиле за секогаш, ако човекот постане соучесник во тајната на боговоплотувањето.
Зашто каква е смислата да се жестиш и негодуваш, ако Христос се роди, каква е смислата меѓусебно да се бориш и да војуваш, ако Христос се роди, каква е смислата некого да мразиш, ако Христос се роди. Христовото раѓање ја обесмисли секоја поделба, омраза и раздор, бидејќи дојде Христос да соедини, не да раздели, да измири, не да раскара, да живееме возљубени, а не љубоморни.
Христос се воплоти, браќа мои,
за ние нему браќа да му станеме. Се воплоти и стана човек за ние богови да постанеме. Се роди и прими човечко тело за ние да се обожиме. Голема е и неизречива таа љубов, страшна и неискажлива е таа тајна. Се воплоти Христос, но како никому не откри, се роди како човек, но на кој начин остана да биде Бог, никој не разбра. Сепак, токму затоа што е и Бог и човек може да нè спасува, да нè обожува и да нè воведе во Царството на неговиот и нашиот Отец.
Чеда во Христа возљубени,
Верата дека Христос како Бог постана човек, дека се роди за да ја насочи нашата иднина, дека го спои небото и земјата за ние да се соединиме со небесните, во наше време ослабе и сè повеќе се меша со кривоверијата и неверијата. Малкумина се тие за кои верата е знаење за сè што се надеваме, како што вели божествениот Павле. Не се многу на број оние за кои Христовото раѓање е настан во кој се повикани тие да учествуваат. Не да го гледаат како театарска претстава, не да ракоплескаат или да негодуваат, туку да учествуваат, претходно подготвувајќи се со пост за да се спремат за големиот настан, дочекот на Логосот кој слегува за да нè ологоси, да нè обожи, да нè спаси.
Отсуството на правата вера особено е воочливо во овие посткомунистички години. Комунизмот го заврши своето. Ја раслаби верата во Бога, го уништи моралот кај луѓето, а со тоа им ја загрози иднината и спасението. Зошто сега сме во толкава духовна и материјална декаденција? Зашто нашите претходници јадеа кисело грозје, вели Светото Писмо. Кризава во која што се наоѓаме не е производ на неумешноста на нашиве современици колку што е последица на комунистичкиот духовен разврат и неверије. Правеа сè за да ја уништат Црквата како што беше зацртано во нивната идеологија. Расколот кој го направија во Црквата во 1967г. прогласувајќи на пучистички начин автокефалија беше план да ја уништат Црквата. Не знаеја само едно, Црквата е неуништлива бидејќи е тело на денесродениот Христос, но правеа сè за да ја остварат нивната атеистичка идеологија. На голема срамота и жал, до денес никој од нив не излезе да признае колку декадентна идеологија имаа, колку злосторства направија, колку неморал посејаа. Вовлекоа во Црквата луѓе нецрковни, неверници, неспособни и тоа ги поставија епископи, со една и единствена цел, да ја контролираат Црквата и да програмираат во одредено време да ја срушат.
Се сруши комунизмот, а Црквата остана. Но, последиците од комунизмот останаа и во Црквата. Оние луѓе кои комунистите ги вовлекоа во Црквата уште се на нивните стари позиции. Најверојатно со истите задачи да ја рушат Црквата. Сега тоа никому не му е потребно освен на ѓаволот, но тие и ништо друго не знаат. Ним Црквата никогаш не им била мајка, ним Бог никогаш не им бил Отец. Многумина од епископите на расколниците во Македонија сеуште не ги искинале црвените партиски книшки и не се тргнати од платниот список на УДБА. Схизмата ја ползуваат за да живеат комотно, без одговорност, неморално и непобожно, како што не би можеле да живеат во колку се во единство со Црквата во вселената.
Сепак, само две можности има за еретиците и расколниците. Или ќе бидат запомнети во историјата како негативни примери, како што е запаметен Ариј, или Евномиј, или прилепчанецот Акиндин, или пак, името никогаш нема да им се спомене зашто потонале во несеќавање и заборав. Нивната смрт е пред да умрат, нивното распаѓање, пред да влезат во гробот.
Да се потрудиме, возљубени чеда во воплотениот Христос,
ние да не бидеме меѓу непомјаниците. Да се потрудиме името да ни се запише на небесата. Зашто во едно треба да сме сигурни. Не може и на вистинската Црква, и на еретиците и расколниците имињата да им бидат запишани на небесата. Од единствена и едноставна причина што идниот живот не може да се живее во погрешна вера, во неединство, во љубомора, во завист, во гнев до изедување. Идниот живот кој ни го подари денес родениот Логос ќе биде живот во едномислие по слобода, не по нужност, во мир, единство, почит и љубов. Во Царството на Богочовекот кој денес се роди, нема место за поделби по идеологии и партии, поделби по нации и држави. Затоа, во него не ќе може да влезат ниту еретиците, ниту расколниците.
Браќа свештенослужители кои од различни причини сеуште пребивате во раскол,
време е да ја отфрлите таа душепогубна состојба и да почнете да служите на вистинскиот олтар. Надвор од единството со Православната Црква, нема вистински принос, нема Литургија која спасува. Внимавајте, не служејќи на олтарот Божји да не постанете незнабожечки жреци, кои само заради лична полза вклучени се во некаква театарска претстава за црквата. Ниедна света тајна нема дејство надвор од Црквата. Немате ли дилема тогаш кога крштевате, или венчавате, а да не зборуваме за тогаш кога совршувате Литургија, дали тие тајни ви се примени од Бога? Дали вашите молитви не се како оние на Арона пред златното теле? Повеќе од сигурни сме дека кај повеќето од вас, таква дилема постои.
Неумесно е да си играме со Царството Божјо. Ако вашите епископи се непокајници, а вие многу добро знаето зошто ним не им одговара да влезат во единство со Православната Црква, вас ништо не ве спречува да ги напуштите, да ги оставите да тонат во нивното непокајание, да пребиваат во грлото на аждајата која сака сите луѓе да ги проголта. Нивниот неморален живот познат е во сите православни Цркви. Но, вашата чесност и моралност смешана со нивната нечесност и неморалност се валка и унедостојува. Црквата е така поставена што тогаш кога имаме заедница со еретиците и расколниците, и покрај тоа што ние тоа можеби и не го сакаме, постануваме еретеци или расколници заради заедничката чаша со нив, заради заедничкото причестување со нив.
Сигурни сме дека меѓу свештенослужителите има благоразумни и богобојажливи луѓе. Многумина се плашат да пристапат кон Православната Охридска Архиепископија од тортурите кои ги спроведува власта над нејзините членови. Многумина размислуваат како ќе им егзистира семејството ако расколничките епископи ги исфрлат на улица, како што без милост ги исфрлија монасите и монахињите на сред зима, на полноќ, од нивните манастири кои самите ги граделе. За тоа Господ ќе им врати, на старост да немаат вода кој да им подаде, и тоа ќе имате прилика да го видите. Но, вие не се плашете. Не рекол ли Господ дека оној кој служи на олтарот од олтарот ќе живее? Излагал ли некогаш Господ? Бидете сигурни дека нема да ве остави до колку преминете во канонската Црква, но со вашите парохијани, со црквите и параклисите кои ги има парохијата, не оставајќи им ништо на расколниците, бидејќи тие се само узурпатори, а во Црквата туѓинци.
Кон тоа на крај ве обврзува Богочовекот, кој дојде да ни ја открие правата вера, да ни благовести мир и добра волја, да нè приведе во единство со Бога и Отца. Нека ни биде Раѓањето Христово вечен мост меѓу небото и земјата, меѓу створеното и нествореното, меѓу нас и Бога.
Христос се роди!
Ваш горешт молитвеник пред воплотениот Спасител
+Јован Митрополит велески и повардарски и Егзарх охридски
Окружно послание за Пасха 2004
![Воскресение Христово](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/veligden.jpg)
ЈОВАН
по милоста Божја, Православен Митрополит велески и повардарски и егзарх охридски, со сите архиејери на Православната Охридска Архиепископија, на сето свештенство, монаштво и побожниот народ на нашата помесна автономна Црква, испраќајќи им благослов и молејќи мирот Божји да биде помеѓу сите нас, го честита Христовото Воскресение со радосниот велигденски поздрав:
ХРИСТОС ВОСКРЕСЕ! ВИСТИНА ВОСКРЕСЕ!
Tајната на љубовта е надумна тајна. Возљубени, Бог е Љубов и ги љуби своите созданија, а особено човекот, на совршен начин. Човекот, пак, како икона Божја, и самиот е љубов. Взаемното проникнување во љубовта го чини Бога човек и човека Бог. Ваквото меѓусебно проникнување низ вода и оган, низ мраз и пламен, низ смрт и Воскресение прави и луѓето помеѓу себе цврсто да градат еден во полнота духовен, личносен однос.
Суштината на нашето раѓање, живеење и умирање е Воскресението. Оттука, неопходно е секој од нас, преку различните собитија што го снаоѓаат во животот, да помине низ она низ коешто мина Самиот Христос, низ распетието, смртта и пеколот, до Воскресението. Друг пат нема.
Најскапоцени, ако Христос не воскреснеше земјата не ќе беше ништо друго освен - едни големи, вселенски гробишта. Но, со својата жизнерадостност сè сведочи дека Христос воскресна, дека “Он е почеток, првороден меѓу мртвите, за да има првенство во сè. Бидејќи во Него благоволи Отецот да има секаква полнота, и преку Него да измири сè со Себе, било земно, било небесно” (Кол. 1. 18-20). Воскресението ја измени паднатата природа откривајќи ја восхитувачката возможност да се освети смртта, постоењето да се закваси со квасецот на новиот живот. И ете, дејствениот опит на Пасхата покажува дека смртта веќе не е слепата уличка на животот, но дверите од Царството каде што Сонцето на правдата изгревајќи бесконечни океани од светлина, не заоѓа.
Во Христовото воскресение, денес, веруваат многу луѓе, но малкумина се тие коишто чисто го гледаат. Светот, којшто нема удел во Црквата, ги умртвува душите на луѓето преку широкиот спектар на гревот: абортусите, безбожието, невработеноста, наркотиците, еколошката катастрофа, сидата... А, без покајание, најмили наши, возможно ли е да се види воскресението?! И, без да се види Христовото воскресение можно ли е да му се поклониме на Христа како на Господ?! Оти, свештената песна не гласи: откако поверувавме во Христовото воскресение, но: откако го видовме Христовото воскресение да Му се поклониме на светиот Господ Иисус единствениот безгрешен. Еве, Светиот Дух нè поттикнува да ја пееме оваа свештена песна, а ние го немаме видено Христовото воскресение коешто се случило пред околу две илјади години, а и тогаш никој не видел како воскреснал! Се разбира дека црковната песна не нè учи да говориме лага. Напротив, според светоотечката наука, таа ни оставила завет да ја возгласиме со тие слова совршената вистина напомнувајќи го она Христово воскресение коешто се збиднува во секој од нас, верните, и се збиднува не просто, но светоносно. Присуството на Светиот Дух го покажува извршеното во нас воскресение Господово, и уште повеќе, ни дава благодат да го созерцуваме Самиот воскреснат Христос Господ. Значи, без благодатта на Светиот Дух не можеме, ама баш ништо да постигнеме. Оттука, светоотечкото учење посочува дека стекнувањето на благодатта треба да биде целта на нашиот живот, дека Христа треба да го познаеме преку Светиот Дух, и дека без благодатта на Светиот Дух христијанството за луѓето останува голема непознаница, та според зборовите на Пророкот тие “очи имаат и не гледаат, уши имаат и не слушаат” (Пс. 134. 16).
Да разсудиме, сега, во што се состои тајната на Христовото воскресение којашто, ако посакаме, таинствено се совршува во нас, како сопогребение со Христа, и како Христос се соединува со нашите души, воскреснува во нас и заедно со себе си нè воскреснува и нас.
Христос, нашиот Бог, откако бил распнат на крстот, го приковал на него гревот на целиот свет, умрел и слегол во адот. Откако се издигнал од адот, влегол во пренепорочното свое тело и во истиот миг воскреснал од мртвите. Потем, се вознел на небесата со сила и слава.
На истиот начин, кога ние ги оставаме светот и светската суета, при исповедањето на страдањата Христови, влегуваме во радоста на покајанието и смирението, а Он самиот слегува од небесата, влегува во нашето тело, се соединува со нашите души коишто се мртви заради гревовите и ги воскреснува; и, откако ги воскреснува, ни дава благодат да ја гледаме славата на тоа таинствено воскресение.
Во воскреснатиот Христос синови и ќерки, на наша голема печал, денес живееме со фактот дека душите изманипулирани од епископите на Македонската православна “црква”, згора на сè, биваат умртвени и од отровот на пребивање во неединство со Православната Икумена, што бездруго го заматува чистото гледање на воскресението, релативизирајќи го значењето на празникот и сè сведувајќи на форма без содржина. Особено ако појдеме од бескомпромисниот став на Светите Отци дека благодатта на Духот Свети во полнота се излева и пребива само во Едната, Света, Соборна и Апостолска Црква, а на територијата на Р. Македонија, како нејзин дел, тоа е канонската Православна Охридска Архиепископија со којашто последниот бастион на комунизмот во Македонија - епископите од Македонската православна “црква” немаат ништо заедничко.
Кажете кога кај нас после 1967 г. дошол некој православен патријарх за да служи Литургија, или кога некој македонски архиепископ служел во некоја од православните метрополи? Никогаш. Побарајте да ви го покажат Томосот за автокефалност којшто за разлика од другите цркви - го немаат. Зошто нè напаѓаат со полиција дополнително уништувајќи го пред меѓународната заедница угледот на нашата татковина како таа да не се наоѓа во демократска Европа, и зошто на целиот православен свет, со истата таа полиција, му забрануваат да влезе во Македонија? Затоа што поаѓајќи од нивната комунистичка матрица црквата ја разбираат само како социјална организација со националистички определби. Но, Црквата не е, и не смее да биде тоа.
Да се дојде до Вистината, невозможно е ако си удобно распнат на крстот. Да се види Воскресението потребен е подвиг на самоодрекување и излегување од сопствената ограниченост и самодоволност. Да се биде Црква секогаш на прво место значи да се има литургиска заедница со сите православни цркви. Епископите на Македонската православна “црква” немаат апсолутно никаква заедница со ниту една канонска православна Црква. Барајќи благослов за сè што прават од црковно неграмотните политичари на коишто им треба “црква” којашто не размислува со своја глава, тие запаѓаат во вавилонското ропство на морализаторскиот пиетизам како оние коишто и “Бога го поправаат”. На тој начин, спротивставувајќи го сопственото мислење на Вистината, во недостаток на Апсолутната Љубов - Христос се утврдуваат во нивното право на заблуда жртвувајќи го, заради сопствената искомпромитираност, сиот народ. Добриот пастир секогаш оди пред своето стадо, а тие како наемници поткривнуваат зад него. Пребивајќи во недостаток, непознато им е дека љубовта е главниот spiritus agens, и главниот мотив на давање и примање на вистината. Да се достигне вистината значи нашето сознание да се поистовети со Вистината, да се стекне “ум Христов”, умот на Бога т. е. совршената слобода на умот. Големиот учител на нашиот народ Г. Прличев беседи: “Хрисјани работите не ни се хрисјански... Ели вака ке го употребјаваме духот и умот и разумот шчо ни ги дарва Господ за да имаме разлика од говедата!”
Со својата есхатолошка димензија Православната Охридска Архиепископија е црква на македонскиот народ, но и на сите други православни христијани на територијата на Република Македонија без разлика на нивната национална припадност. Во Црквата сме како што ќе бидеме во царството Небесно – сите едно (Јован 17. 21).
Ако бегло погледнеме во историјата, ќе видиме дека Добриот Пастир Христос беше распнат токму од сопствениот народ. Имајќи го сопствениот народ и сопствените великодостојници за свои најголеми непријатели, најсиромашните и најнеобразованите дванаесет апостоли успеаа да го преобразат целото човештво. Врз основа на тоа што се случувало во минатото треба да разсудуваме и за иднината. Сите злонамерни планови против Црквата ќе бидат како од ветрот развеана прашина, како искината мрежа пајакова и ќе бидат повод за уште поголема полза за Христијаните. Се разбира, со помош на божествената и непобедлива сила на Оној Којшто го прорече создавањето и триумфот на Црквата, пишува свети Јован Златоуст, додавајќи: ова никој не може да го порекне, освен ако е некој безумен и целосно неспособен да мисли.
Оние коишто се неспособни да мислат не можат да видат дека Литургијата т. е. Православната Црква во својата перспектива е ново искуство, осветување на времето, гледање на ново небо и нова земја. За нив Црквата си останува добар бизнис, комеморативна седница под плаштот на пастирското богословие, националшовинистичка идеологија за запалување на масите и заштита на сопствената кожа, фолклор.
Дотогаш Велигден ќе е причина за радост што се среќава само еднаш во годината.
Но, за оние коишто ја разбираат тајната на воскресението радост којашто се случува секојдневно и без престан.
Оваа непрестана воскресенска радост нека ги исполни и срцата Ваши, сега и секогаш и во вековите на вековите.
ХРИСТОС ВОСКРЕСЕ! ВИСТИНА ВОСКРЕСЕ!
Ваши молитвеници пред воплотениот Христос :
![Јован Митрополит велески и повардарски и егзарх охридски](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/paraf_jovan.jpg)
Со членовите на Светиот Архијерејски Синод на Православната Охридска Архиепископија:
![Јоаким Епископ велички и местобљустител полошко-кумановски, Марко Епископ дремвицки и местобљустител битолски](https://poa-info.org/mk/arhiepiskop/poslanija/img/paraf_joakim_marko.jpg)
Дадено во Православната Охридска Архиепископија со привремено седиште во Битола, на Пасха 2004.
Окружно послание од Митрополитот велески и повардарски и Егзарх охридски г. Јован до чесното свештенство и преподобното монаштво на Православната Охридска Архиепископија
Окружно послание „Црквата е една” од Митрополитот велески и повардарски и егзарх охридски г. Јован
![](https://krushdem.org/wp-content/uploads/2023/11/lenta-75-e1700132911582-1024x220.jpg)